هەواڵەکان
كۆمەڵەی مانگی سووری لیبیا و سەرچاوە ئەمنییەكان رایانگەیاند، تەرمی 17 كۆچبەر لە دەریای ناوەڕاست دەرهێنراون و 9ی دیكەش بێسەروشوێنن.
بەپێی راپۆرتەكان، بەهۆی پەككەوتنی بەلەمەكەیانەوە بۆ ماوەی هەشت رۆژ، ئەو كۆچبەرانە لەناو دەریادا گیریان خواردبوو، تیمەكانی رزگاركردن توانییان حەوت كەس بە زیندوویی رزگار بكەن.
سەرچاوە ئەمنیەكان دەڵێن، ئەم ئۆپراسیۆنە بە هاوكاری هێزی دەریایی و پاسەوانی كەناراوەكان لە نزیك شاری توبڕوق لە رۆژهەڵاتی لیبیا ئەنجامدراوە.
هاوكات دادگای تەرابلوس سزای 22 ساڵ زیندانیی بەسەر چوار قاچاخچیدا سەپاند كە تێوەگلابوون لە رفاندن و ئەشكەنجەدانی كۆچبەران.
لیبیا وەك وێستگەیەكی سەرەكی كۆچبەرانی ئەفریقا و وڵاتانی ناوچەكە دەبینرێت كە بەهۆی هەژاری و جەنگەوە روودەكەنە ئەوروپا.
بەهۆی داڕمانی ئابوری و تێکشانی هێزە سەربازییەکان، سەرۆکی ئەمریکا داوایەکی بەپەلە ئاڕاستەی لێپرسراوانی ئێران دەکات و داوای خۆ بەدەستەودانی تاران دەکات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، داوای لە ئیران دەکەم ئێستا خۆیان بەدەستەوە بدەن، دەشڵێت "تەنها شتێک کە پێویستە ئێران بیکات ئەوەیە بڵێت ئێمە خۆمان بەدەستەوە دەدەین."
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد، وڵاتەکەی توانیویەتی "سوپای ئێران تێکبشکێنێت و هێزە دەریاییەکانیان لەناو ببات"، هەروەها وتیشی تاران ئێستا تەنها خاوەنی رێژەیەکی زۆر کەمی کارگەکانی دروستکردنی موشەکە.
ترەمپ باسی لە داڕمانی ئابوریی ئێران کرد و وتی: "ئابورییەکەیان لە لێواری هەرەسهێناندایە و دراوەکەیان هیچ بەهایەکی نەماوە."
سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرایکرد، کە لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا تاوتوێی دۆسیەی ئێرانی کردووە و ئاماژەی بەوەکرد، پوتن "ئارەزووی پێشکەشکردنی هاوکاری دەکات" و ئەویش نایەوێت تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هاوکات پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی لەگەڵ پوتین بە "زۆر باش" وەسف کرد.
سەبارەت بە جەنگی ئۆکراین، ترەمپ رایگەیاند، پێشنیازی ئاگربەستێکی کاتی کردووە و بە وردی لەگەڵ پوتن باسیان لەو قەیرانە کردووە.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم پێشوازیکرد لە ماکسیم روبین، کونسوڵی گشتیی روسیا لە هەرێمی کوردستان و پێکەوە لەبارەی رەوشی ناوچەکە و عیراق گفتوگۆیان کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ لە هەولێر بەڕێوەچوو، باس لە رەوشی ناوچەکە و قۆناغی ئاگربەستی نێوان ئەمریکا و ئێران کرا، هەردوولا هیوایان خواست لەم قۆناغەدا ئەو دوو وڵاتە بتوانن لەڕێگەی دیپلۆماسی و دانووستانەوە ناکۆکییەکانی نێوانیان چارەسەر بکەن و ئاشتی و سەقامگیری بۆ ناوچەکە بگەڕێتەوە.
لە تەوەرێکی تری کۆبوونەوەکەدا رەوشی عیراق و هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار و راسپاردنی سەرۆک وەزیرانی نوێ بۆ پێکهێنانی حکومەت تاوتوێ کرا. لەمبارەیەوە قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا لەم رەوشەدا پڕ لە گرژییەی ناوچەکەدا هەوڵەکان بۆ پێکهێنانی حکومەت و راسپاردنی سەرۆک وەزیران هەنگاوێکی ئەرێنییە و هیوای خواست سەرۆک وەزیرانی راسپێردراو سەرکەوتووبێت لە پێکهێنانی حکومەتی نوێ کە جێی رەزامەندیی هەموو پێکهاتەکان بێت و عیراق بە دوور بگرێت لە ئاڵۆزی و ناسەقامگیرییەکانی ناوچەکە.
بە پێویستیشی زانی حکومەتی نوێ هەوڵی جدی بدات بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێم بەپێی دەستور بە جۆرێک کە لە بەرژەوەندی هەردوولادا بێت.
پەیوەندییەکی تەلەفۆنی 90 خولەکی لە نێوان پوتین و ترەمپ؛ ئێران و ئۆکراین تەوەرە سەرەکییەکان بوون.
پاش پەرەسەندنی گرژییەکان، ڤلادیمێر پوتن و دۆناڵد ترەمپ بۆ تاوتوێکردنی رەوشی ناوچەکە و دۆسیەی ئەتۆمی ئێران گفتوگۆیان کرد.
ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، هاوتا ئەمریکییەکەی ئەنجامدا کە زیاتر سەعات و نیوێکی خایاند. تەوەرە سەرەکییەکانی پەیوەندییەکە بریتی بوون لە پەرەسەندنەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دۆسیەی ئێران، لەگەڵ جەنگی ئۆکراین.
یوری ئوشاکۆڤ، یاریدەدەری سەرۆکی روسیا رایگەیاند، گفتوگۆکە "راشکاوانە و کردەیی" بووە و هەردوو سەرۆک بایەخێکی تایبەتیان بە بارودۆخی ئێران و کەنداو داوە.
هۆشداریی پوتن و دەستخۆشی لە ترەمپ
لە پەیوەندییەکەدا، پوتن بڕیارەکەی ترەمپی بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست لەگەڵ ئێران بە "راست و دروست" وەسف کرد، چونکە دەرفەت بۆ دانوستان دەڕەخسێنێت، بەڵام لە هەمان کاتدا هۆشداریی دایە ترەمپ کە ئەنجامدانی هەر ئۆپەراسیۆنێکی زەمینی لە دژی ئێران "مەترسیدار" دەبێت، پوتن چەند پێشنیازێکیشی بۆ چارەسەرکردنی کێشەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران پێشکەش بە سەرۆکی ئەمریکا کردووە.
ئۆکرانیا و یادی جەنگی جیهانی
سەبارەت بە دۆسیەی ئۆکراین، پوتین پێشنیازی ئاگربەستێکی کاتیی کردووە بەبۆنەی یادی کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانی دووەم، لە بەرانبەردا، ترەمپ گەشبینی خۆی نیشانداوە کە گەیشتن بە رێککەوتن بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین نزیکە، هەرچەندە پوتن جەختی کردووەتەوە کە ئێستا هێزەکانی روسیا "دەسپێشخەریی مەیدانی"یان لەدەستدایە.
سەرکۆنەکردنی هەوڵی تیرۆرکردنی ترەمپ
لە بەشێکی تری پەیوەندییەکەدا، پوتن پشتگیری خۆی بۆ ترەمپ دەربڕی لە دوای ئەو هەوڵە تیرۆرکردنەی کە رووبەڕووی بووەوە و بە توندی روداوەکەی سەرکۆنە کرد، کرملنش دووپاتی کردەوە، مۆسکۆ بەردەوام دەبێت لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێران، وڵاتانی کەنداو، ئیسرائیل و ئەمریکا بە مەبەستی رێگریکردن لە پەرەسەندنی گرژییەکان و بەرەوپێشبردنی دانوستانەکان.
وەزارەتی كارەبای هەرێم دەڵێت، لە پسووڵەی كارەبای مانگی رابردوو بڕی 3.2 ملیار دینار داشكاندن بۆ ئەو هاوبەشانەی كارەبا كراوە، كە لە رێگەی ئی پسووڵەوە پارەی كارەبایان داوە.
وەزارەتی كارەبای هەرێم لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لە پسووڵەی كارەبای مانگی ئادار بڕی 3.2 ملیار دینار داشكاندن بۆ ئەو هاوبەشانەی كارەبا كراوە، كە لەرێگەی ئی پسووڵەوە پارەی كارەبای مانگی شوباتیان داوە و داشكاندنی ٪20 ـیان بۆ كراوە لە پسووڵەی مانگی ئادار.
ئەوەشی خستووەتەڕو، ئەو هاوبەشانەی كارەبا كە بڕی داشكاندنەكەیان زیاتر بووە لە پسووڵەی كارەبای مانگی ئادار، بڕی ئەو داشكاندنەی كە ماویانە لە قەرزی پێش پرۆژەی رووناكی دەردەكرێت.
وەزارەتی كارەبا ئاماژەی بەوەشداوە، ژمارەی ئەو هاوبەشانەی سوودمەندبوون لە داشكاندنی ٪20، 133 هەزار هاوبەشە و بە تێكڕاش هەر هاوبەشێك 24 هەزار دیناری بۆ گەڕاوەتەوە لە پسووڵەی كارەبای مانگی ئادار، ژمارەی ئەو هاوبەشانەشی پسووڵەكەیان بووەتە سفر 20 هەزار و 600 هاوبەش بووە، دەشڵێت، تاوەكو ئەمڕۆ 5.5 ملیۆن هاوڵاتی كە دەكاتە 85٪ی هاوڵاتییانی هەرێم كارەبای پرۆژەی رووناكیان پێگەیشتووە.
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت: ئەو گەمارۆ دەریاییەی خراوەتە سەر ئێران، ئامرازێکی زۆر کاریگەرترە بۆ فشارخستنە سەر تاران بەراورد بە بژاردەی سەربازی.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە ماڵپەڕی ئاکسیۆس راگەیاند، "گەمارۆدان لە بۆردومانکردن کاریگەرترە، ئێستا ئەوان لە بارودۆخێکی زۆر خراپدان و خنکاون، رەوشەکە بۆیان خراپتریش دەبێت."
جەختیشی کردەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد، ئێران لەژێر گەمارۆی دەریایی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی رژێمەکەیان رازی دەبێت بە رێککەوتنێک کە تەواوی نیگەرانییەکانی واشنتۆن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەیان بڕەوێنێتەوە.
لە لایەکی تریشەوە، سەرچاوە ئەمریکییەکان ئاشکرایان کردووە کە ترەمپ تاوەکو ئێوارەی سێشەممە فەرمانی هیچ هێرشێکی سەربازیی نەداوە، بەڵام فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) پلانێکی بۆ وەشاندنی گورزی "کورت و بەهێز" ئامادە کردووە، بۆ ئەوەی ئەگەر رێڕەوی دانوستانەکان گەیشتە بنبەست، پەنای بۆ ببرێت.
نزار ئامیدی سەرۆک کۆماری عیراق، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریاوە پێگەیشت.
ئەحمەد شەرع سەرۆکی سوریا، پیرۆزبایی لە نزار ئامێدی کرد بە بۆنەی دەستبەکاربوونی لە ئەرکەکانی وەک سەرۆک کۆمار، هیوای سەرکەوتنی بۆ خواست لە کارەکانیدا، سەرۆک کۆماری عیراقیش سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ پیرۆزبایی و پەیوەندییە تەلەفونییەکەی دەربڕی.
لەمیانی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا باس لە پەیوەندی دووقۆڵی نێوان هەردوو وڵاتی دراوسێ کرا، هەردوولا جەختیانکردەوە، لەسەر گرنگی پتەوکردن و پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لە بوارە جیاجیاکاندا بۆ پاراستنی بەرژەوەندی هاوبەشی هەردوو گەلی برا، هاوکات تەئکیدیانکردەوە لەسەر کاری پێکەویی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە ناوچەکە و بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری.
وەزیری جەنگی ئەمریکا لە زنجیرە لێدوانێکی نوێدا پلانی ئیدارەی نوێی واشنتۆنی بۆ بەهێزکردنەوەی تواناکانی سوپا و رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە نێودەوڵەتییەکان راگەیاند.
پیت هیگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند، خەریکی سەرلەنوێ بنیادنانەوەی سوپای وڵاتەکەن و رەخنەی توندیشی لە رابردوو گرت و وتی: "سوپاکەمان لە رابردوودا بەدەست خراپییەکی دیاری کارگێڕییەوە دەیناڵاند." جەختیشی کردەوە کە ئێستا پیشەسازییە جەنگییەکانی ئەمریکا پێگەی پێشەنگی خۆیان لەسەر ئاستی جیهان وەردەگرنەوە.
ئەوەشی خستەڕوو، بودجەی وەزارەتی جەنگ بە ئامانجی چەسپاندنی "ئاشتی لە رێگەی هێزەوە" داڕێژراوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا لەگەڵ ژینگەیەکی ئاڵۆز رووبەڕووی هەڕەشە جیاوازەکان بووتەوە.
سەبارەت بە گرژییەکانی تاران، وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند: "سەرکەوتنی باوەڕپێنەکراومان لە دژی ئێران بەدەستهێناوە." هەروەها وتیشی، دۆناڵد ترەمپ ئازایەتییەکی زۆری نیشانداوە بۆ ئەوەی دڵنیا ببێتەوە کە ئێران هەرگیز نەبێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
بڕیارە 7ـی مانگی داهاتوو بە ئامادەبوونی چەند شایەتحاڵێك عەجاج ئەحمەد حەردان كە بە جەلادەكەی ئەنفال ناسراوە دادگایی بكرێت.
دادوەر ئاسۆ محەممەد سۆفی، سەرۆكی پێشوی دادگای تاوانەكانی عیراق و دادوەری لێكۆلینەوە لە كەیسی عەجاج ئەحمەد حەردان تكریتی رایگەیاند، لە رۆژی 7ـی ئایار پرۆسەی دادگایی كردنی عەجاج لە بەغداد بەرێوە دەچێت
وتیشی لەپرۆسەی دادگایكردنەكەدا ژمارەیەك شایەتحاڵ ئامادە دەبن .
بە هەوڵی خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد لە مانگی تەمموز ساڵی رابردوو عەجاج حەردان لە تكریت لەلایەن دەزگای ئاسایشی نیشتمانی عیراق دەستگیركرا و دواتریش زیاتر لە 180 كەس لە كەسوكاری ئەنفالكراوان سكاڵایان لەسەر تۆماركرد، بەتۆمەتی ئەنجامدانی تاوان لەبەرانبەرهاووڵاتیانی كورد لەكاتی شاڵاوەكانی ئەنفالدا ، لە لێكۆڵینەوەشدا عەجاج دانی بە تاوانەكانیدا ناوە و كەیسەكەشی لە دادگای باڵای تاوانەكانە.
بڵێسە جەبار فەرمان ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كودستان بەشداری لە كۆنفڕانسی كورد لە چەقی گۆڕانكارییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاستەنگ و دیدگاكان دەكات.
لە فەڕەنسا بە ئامادەبوونی نوێنەرانی هەر چوار پارچەی كوردستان كۆنفڕانسی كورد لە چەقی گۆڕانكارییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاستەنگ و دیدگاكان بەڕێوەدەچێت.
لە كۆنفرانسەكەدا هەریەك لە بڵێسە جەبار فەرمان ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی و تونجەر باقرهان هاوسەرۆكی دەمپارتی و سیامەند موعینی هاوسەرۆكی پێشووی پژاك و فوئاد عومەر هاوسەرۆكی پێشووی پەیەدە لە سوریا وتار پێشكەش دەكەن.
لە كۆنفرانسەكە تیشك دەخرێتەسەر كایەی سیاسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و یەكریزی كورد لە باشوری كوردستان و رۆژهەڵات و باكوری سوریا و داهاتووی كورد لە توركیا و رۆژهەڵاتی كوردستان.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، نۆژەنكردنەوەی بەكارهێنانی بۆری نەوتی فیشخابور - جەیهان لە قۆناغی كۆتایدایە و توانای هەناردەكردنی یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا.
ساحیب بەزون وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، كارپێكردنەوەی بۆری نەوتی فیشخابور – جەیهان لە قۆناغی كۆتاییدایە.
دەشڵێت، بۆرییەكە هیچ كێشەیەكی نییە، بەڵام بۆ ماوەیەكی زۆر پشتگوێخراوە و لە كاتی شەڕ داعشدا زیانی بەركەوتووە، ئەمەش پێویستی بە پشكنینی هەمەلایەنە و چاككردنەوەی هەبوو.
راشیگەیاند، لە ئێستادا كارەكان تایبەتە بە پشكنینی هایدرۆستاتیكی بەشی كۆتایی و گۆڕینی پەمپەكان بۆ دڵنیابوون لە كاركردنی بە سەلامەتی.
وتیشی، لە رێگەی بۆرییەكەوە دەتوانرێت یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا هەناردە بكرێت و ئەمەش دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی هەناردەكردن.
سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، ئێران توانای یەكخستنی ریزەكانی نییە و نازانێت چۆن رێككەوتنێكی ئەتۆمی ئیمزا بكات.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تروس سۆشیال نوسیویەتی، ئێران توانای یەكخستنی ریزەكانی نییە نازانێت چۆن رێككەوتنێكی ئەتۆمی ئیمزا بكات، باشترە زۆر بەزوویی و زیرەكانە لەمە تێبگات.
ترەمپ بە زیرەكی دەستكرد وێنەی خۆی بڵاوكردوەتەوە كە چەكی پێیە و لە پشتییەوە چەند تەقینەوەیەك دەبینرێت و دەڵێت، لەمەودوا چیتر كەسە باشەكە نابێت و نەرمی نانوێنێت.
ترەمپ دوای دیداری شار چارلزی سێیەم رایگەیاند، شای بەریتانیا هاوڕایە لەگەڵی كە ئێران نابێت بەهیچ شێوەیەك چەكی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، نۆژەنكردنەوەی بەكارهێنانی بۆری نەوتی فیشخابور - جەیهان لە قۆناغی كۆتایدایە و توانای هەناردەكردنی یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا.
ساحیب بەزون، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، كارپێكردنەوەی بۆری نەوتی فیشخابور – جەیهان لە قۆناغی كۆتاییدایە.
دەشڵێت، بۆرییەكە هیچ كێشەیەكی نییە، بەڵام بۆ ماوەیەكی زۆر پشتگوێخراوە و لە كاتی شەڕ داعشدا زیانی بەركەوتووە، ئەمەش پێویستی بە پشكنینی هەمەلایەنە و چاككردنەوەی هەبوو.
راشیگەیاند، لە ئێستادا كارەكان تایبەتە بە پشكنینی هایدرۆستاتیكی بەشی كۆتایی و گۆڕینی پەمپەكان بۆ دڵنیابوون لە كاركردنی بە سەلامەتی.
وتیشی، لە رێگەی بۆرییەكەوە دەتوانرێت یەك ملیۆن و 600 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێكدا هەناردە بكرێت و ئەمەش دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی هەناردەكردن.
هەواڵگری ئیسرائیل جەختدەكاتەوە، موجتەبا خامنەیی لە ژیاندا ماوە، بەڵام رەوشی تەندروستی ناجێگیرە.
ماڵپەری ئەكسیۆس لە زاری چەند سەرچاوەیەكی هەواڵگری ئیسرائیلەوە دواین زانیاری لە بارەی رەوشی موجتەبا خامنەیی رێبەری باڵای ئێران بڵاوكردەوە، جەختی كردووەتەوە لەوەی موجتەبا خامنەیی هێشتا لە ژیاندا ماوە، بەڵام تەمومژێكی زۆر لەسەر بارودۆخی تەندروستیی هەیە.
ئاماژەیان بەوەشكردوە، رەوشی تەندروستی موجتەبا بە شێوەیەك سەختە، كە ناتوانێت لەناو خەڵكدا دەربكەوێت یان راستەوخۆ فەرمان دەربكات بۆ بە ڕێوەبردنی وڵات.
هاوكات، راپۆرتەكانی ئاژانسی هەواڵگری نیشتمانی ئەمریكا ئاماژە بەوەدەكەن، كە موجتەبا خامنەیی لە ژیاندایە بەڵام تەندروستی رێگای پێنادات كارەكانی وەك رابەری ئەو وڵاتە بەرێبكات.
ئەمە لە كاتێكدایە، رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەكان رایگەیاندووە، ئێران بە نێوەندگیرانی راگەیاندووە، پێویستی بە چەند رۆژێك دەبێت بۆ راوێژ سەبارەت بە مەرجەكانی ئەمریكا بۆ ئاشتی لە ناوچەكە
بڕیارە لەم هەفتەیەدا پڕۆژەیاسای قەدەغەکردنی کڕینی جگەرە بۆ نەوەکانی داهاتوو لە بەریتانیا بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە، دوای ئەوەی هەموو قۆناغە یاساییەکانی لە پەرلەمان بڕی و تەنها "رەزامەندی پاشایەتی" ماوە بۆ ئەوەی ببێتە یاسایەکی کارا.
ئەم یاسایە رێگرییەکی هەمیشەیی دەخاتە سەر هەر کەسێک کە لە 1ی کانوونی دووەمی 2009 یان دوای ئەو بەروارە لەدایکبووبێت، بە جۆرێک کە هەرگیز لە ژیانیاندا رێگەیان پێ نادرێت بە شێوەیەکی یاسایی توتن بکڕن.
ساڵانە تەمەنی رێپێدراو بۆ کڕینی جگەرە یەک ساڵ زیاد دەکات، ئەمەش وەک هەوڵێک بۆ ئەوەی نەوەکانی داهاتوو بە تەواوی لە جگەرەکێشان دوور بکەونەوە.
هەرچەندە یاساکە جگەرەی ئەلیکترۆنی بە تەواوی قەدەغە ناکات، بەڵام دەسەڵاتێکی زۆر دەداتە حکومەت بۆ رێکخستنی شێوازی فرۆشتنیان. ئەمەش سنووردارکردنی تامە جیاوازەکان، جۆری پاکەتەکان و چۆنیەتی نمایشکردنیان لە دوکانەکاندا دەگرێتەوە، تاوەکو نەبنە هۆی راکێشانی سەرنجی مێردمنداڵان.
ئەم هەنگاوە لە ناوخۆی بەریتانیا کاردانەوەی جیاوازی لێکەوتووەتەوە، لایەنگرانی یاساکە و پسپۆڕانی تەندروستی پێیان وایە ئەمە گوشارێکی زۆر لەسەر سیستەمی تەندروستی گشتی کەمدەکاتەوە و تەمەنی هاوڵاتییان درێژ دەکات. لە بەرامبەردا، هەندێک لە خاوەنکاران و هاوڵاتییان گومانیان هەیە لە کاریگەری یاساکە و پێیان وایە ڕەنگە ببێتە هۆی سەرهەڵدانی بازاڕی ڕەش.
حکومەتی بەریتانیا چاوەڕوان دەکات بەهۆی ئەم بڕیارەوە، لە چەند دەیەی داهاتوودا رێژەی جگەرەکێشان لە نێو گەنجاندا بگاتە ئاستی سفر.
وەزارەتی کشتوکاڵی عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە، رایگەیاند کە بەهۆی زیادبوونی بەرچاوی بەرهەمی تەماتە لە چەند پارێزگایەک، وڵات ئامادەکاری دەکات بۆ زیادکردنی قەبارەی هەناردەکردنی ئەو بەرهەمە بۆ بازاڕەکانی دەرەوە لە مانگەکانی داهاتوودا.
مەهدی سەهر جبووری، بریکاری کارگێڕی وەزارەت، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند کە وەزارەت کاردەکات بۆ هاوسەنگکردنی بەرژەوەندییەکانی بەرهەمهێنەر و بەکاربەر.
ئاماژەی بەوەش کرد کە بڕیارەکانی راگرتن یان رێگەدان بە هاوردەکردنی کاڵا کشتوکاڵییەکان بە تەواوی بەستراوەتەوە بە ئاستی بەرهەمی ناوخۆییەوە، هەر کاتێک خۆبژێوی بەدی هات، هاوردەکردن رادەگیرێت بۆ پاڵپشتی جوتیاران.
وەزارەتی کشتوکاڵ جەختی لەوە کردەوە کە تیمەکانی چاودێری نرخ لە هەموو پارێزگاکان بەردەوامن لە چاودێری نرخەکانی کۆ و تاک، تاوەکو رێگری بکەن لە هەر بەرزبوونەوەیەکی بێ پاساو کە زیان بە هاوڵاتییان بگەیەنێت.
ئەم پەرەسەندنە وەک دەستکەوتێکی گرنگ بۆ کەرتی کشتوکاڵی عێراق دادەنرێت، کە نەک تەنها ئاسایشی خۆراک دابین دەکات، بەڵکو دەبێتە سەرچاوەیەکی تری داهات لە ڕێگەی هەناردەکردنی ماوەی زیادەی بەرهەمەکان بۆ دەرەوەی وڵات.