وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە راگەیندراوێکدا رەخنەی لەو وڵاتانە گرت کە ئیدانەی پلانی داگیرکردنی تەواوەتی غەززەیان کردوە لەلایەن ئیسرائیلەوە.

یسرائیل کاتز وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، وڵاتەکەی سورە لەسەر بەدیهێنانی سەرجەم ئامانجەکانی جەنگی غەززە کە بریتین لە کۆتایهێنان بە بزوتنەوەی حەماس و رەخساندنی زەمینەیەک بۆ رزگارکردنی سەرجەم بارمتە ئیسرائیلیەکان، لەگەڵ دەستەبەرکردنی ئاسایش و ئارامی  بۆ سەرجەم پێکهاتەکان کە لە ئیسرائیلدا دەژین، لە رێگەی دروستکردنی ناوچەیەکی دابڕێندراوی فراوان لە كەرتی غەززە.

کاتز، رەخنەی لەو وڵاتانە گرت کە ئیدانەی پلانی داگیرکردنی تەواوەتی غەززە دەکەن و هەڕەشەی سەپاندنی سزا بەسەر ئیسرائیلدا دەکەن و ئاماژەی بەوەکرد، ئەو جۆرە رێوشوێنانە ناتوانن پلانەکەیان  رابگرن.

مانگە دەستکردەکان کۆبنەوەیەکی گەورەی سوپای ئیسرائیل لە نزیک سنوری غەززە ئاشکرادەکەن و چوار لێپرسراوی ئەمریکیش پێیانوایە ئەو کۆبونەوەیەی سوپای ئیسرائیل ئاماژەیە بۆ ئۆپراسیۆنێکی زەمینی.

کەناڵی ئێن بی سی نیوزی ئەمریکی بە پشتبەستن بە چوار لێپرسراوی  ئەمریکی کە پێداچوونەوەیان بە وێنەیەکی مانگە دەستکردەکان کردوە، رایگەیاند، وێنەکە ئەوە نیشاندەدات کە سوپای ئیسرائیل لە نزیک سنوری غەززە ژمارەیەکی زۆر، هێز و کەرەستەی کۆکردۆتەوە.

 ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەو چوار لێپرسراوە پێیان وایە جوڵەی سەربازان و تانک و زرێپۆشەکانی سوپای ئیسرئیل ئاماژەیە بۆ ئۆپراسیۆنێکی زەمینی لە ماوەیەکی نزیکدا.

 ئەوەش دوای ئەوەدێت، کابینەی بچوکراوەی سەربازی (کابینێت) دوای 10 کاتژمێر کۆبونەوە بڕیاریدا کەرتی غەززە بەتەواوەتی داگیربکرێت هەروەها هاوکاری مرۆیی پێشکەش بە دانیشتووانی مەدەنی لە دەرەوەی ناوچەکانی شەڕ دەکات.

 

 

تیک تۆک لە راپۆرتێکیدا رایگەیاندووە، لەچارەکی یەکەمی ئەمساڵدا زیاتر لە 16 ملیۆن 500 هەزار ڤیدیۆی لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا سڕیوەتەوە.

دەشڵێت، ئەم کارەیان بە ئامانجی پەروەردەکردنی ژینگەیەکی دیجیتاڵی سەلامەت دێت و وەک بەشێک لە ستراتیژییەکی توندی میانڕەوکردنی ناوەڕۆک ئەنجامدراوە.

هەر لەراپۆرتەکەدا وڵاتی عیراق لە پێشەنگی لیستی وڵاتانی عەرەبی دێت کە زیاتر لە 10 ملیۆن ڤیدیۆی تێدا سڕدراوەتەوە، لەپلەی دووەمیشدا جەزائیر دێت بە سڕینەوەی زیاتر لە 7 ملیۆن 200 هەزار ڤیدیۆ.

پلەکانی دواتر بەمشێوەیەن، میسر 2 ملیۆن و 900 هەزار ڤیدیۆ، لوبنان 1 ملیۆن و 350 هەزار ڤیدیۆ، مەغریب زیاتر لە 1 ملیۆن ڤیدیۆ، سڕینەوەی ڤیدیۆکانی تیک تۆک وڵاتی ئیماراتیشی گرتووەتەوە بەسڕینەوەی هەزاران ڤیدیۆ.

سەبارەت بە سڕینەوەی ڤیدیۆکانی پەخشی راستەوخۆی تیک تۆک، زیاتر لە 19 ملیۆن پەخشی راستەوخۆی تێدابووە لەسەرانسەری جیهاندا، بەجۆرێک 1 ملیۆن و 500 هەزار تەنها لە وڵاتانی عەرەبیدا بوون.

تیک تۆک بەردەوام بانگەشەی سڕینەوەی ئەو بابەتانە دەکات کە ئاماژەن بۆ توندوتیژی و بەکارهێنانی چەک و بڵاوکردنەوەی فیکری توندرەویی و هەراسانکردنی سێکسی و پەروەردەی خراپ کە کاریگەریی بکاتە سەر کۆمەڵگا جیاوازەکان بەتایبەت چینی هەرزەکار و تەمەنی خوار 16 ساڵ. 

بەرگری شارستانی سۆران رایگەیاند، هاووڵاتییەکی دانیشتووی هەولێر لە زێی گەورە لە نزیک گوندی قەمەریانی سنووری قەزای خەلیفان لەکاتی مەلەکردن خنکا.

بەرگری شارستانی وتیشی، هاووڵاتییەکە ناوی فرمێسک بارزانە و تەمەنی 32 ساڵە ، بەمەبەستی توێکاری تەرمەکەی رەوانەی پزیشکی دادیی کراوە.

ئەمەش لەکاتێکدایە بە تەنها لەم هەفتەیەی رابردوودا 7 هاووڵاتی دیکە لەچەند ناوچەیەکی جیاوازی هەرێم لە ئاودا خنکاون.

هیندستان پلانەکانی بۆ کڕینی چەک و فڕۆکەی نوێی ئەمریکی هەڵپەسارد، هەنگاوەکەش رەنگدانەوەی بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکایە بەرامبەر بەو باجانەی کە بەسەر هەناردەکردنی وڵاتەکەدا سەپاندوویەتی، بەمەش پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیان بۆ نزمترین ئاست لە ماوەی دەیان ساڵدا دابەزیوە.

ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری بەرپرسانی هیندستانەوە رایگەیاندووە، راجنات سینگ وەزیری بەرگری هیندستان پلانی هەبووە لە چەند هەفتەی داهاتوودا گەشت بۆ واشنتۆن بکات بۆ راگەیاندنی رێککەوتنی نوێی چەک، بەڵام گەشتەکە هەڵوەشاوەتەوە.

لە 6ی ئابدا ترەمپ بەرێژەی 25٪ باجی لەسەر هاوردەکردنی هیندستان سەپاند ئەمەش وەک سزادانی نیودەلهی لەبەرامبەر کڕینی نەوتی روسیا، بەمەش باج لەسەر هەناردەکردن بۆ ئەمریکا گەیشتە 50%، ئەمەش یەکێکە لە بەرزترین رێژەکان کە بەسەر هەر هاوبەشێکی بازرگانی واشنتۆندا سەپێندراوە.

بەپێی وتەی بەرپرسان، گفتوگۆکان سەبارەت بە کڕینی ئۆتۆمبێلی شەڕکەری سترایکەر لە کۆمپانیای جەنەراڵ داینامیکس، موشەکی دژە تانکی جاڤلین کە لەلایەن کۆمپانیای رەیتیۆن و لۆکهید مارتن پەرەی پێدراوە و شەش فڕۆکەی سیخوڕی بۆینگ P-8I بوون کە بەهاکەیان دەگاتە نزیکەی 3.6 ملیار دۆلار. 

ترەمپ دەیەوێت بەمزووانە سەرژمێریی گشتیی دانیشتووانی ئەمریكا بكرێت و هۆشداریشی داوە نابێت ناوی كۆچبەران تۆمار بكرێن.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەدوای دووبارە دەستبەكاربوونەوەی، سیاسەتەكانی بەرامبەر كۆچبەرانی نایاسایی توندتر كردووە و دەیەوێت لە رێگای سەرژمێرییەوە چوونە ناوەوەی كۆچبەرانی نایاسایی بۆ ئەمریكا كۆنترۆڵ بكات و راشیگەیاندووە، وەك هەنگاوی یەكەم بۆ ئەنجامدانی سەرژمێریی گشتیی دانیشتووانی ئەمریكا، وەزارەتی بازرگانی وڵاتەكەی راسپاردووە ئامادەكاری بكات.

وتیشی، لە سەرژمێرییە نوێیەكەی ئەمریكادا ئەو كەسانەی بە شێوەیەكی نایاسایی لەو وڵاتەكەی دەژین، نابێت تۆمار بكرێن.

بەشێوەیەكی ئاسایی سەرژمێریی دانیشتووان لە ئەمریكا 10 ساڵ جارێك ئەنجام دەدرێت، بەو پێیەش دەبوو ساڵی 2030 سەرژمێریی ئەنجام بدرایە، بەڵام پێشخستنی وادەكەی، بە هەنگاوێكی تری كۆنترۆڵكردنی كۆچبەرانی نایاسایی لەلایەن ئەمریكاوە دادەنرێت.

سوپای پاکستان ئاشکرایکردوە، لە سنوری ئەفغانستان زیاتر لە 30 چەکداری نەناسراویان کوشتووە کە هەوڵیانداوە سنورببەزێنن.

بەشی پەیوەندییە گشتییەکانی سوپای پاکستان رایگەیاند، لەنزیک سنورەکانی ئەفغانستان رێگریان لە ژمارەیەک چەکدار کردوە و تەقەیان لێکردون،  لە ئەنجامیشدا 33 چەکداری نەناسراو کوژراون، هەروەها دەستیان بەسەر کۆمەڵێک چەک وتەقەمەنی زۆردا گرتوە.

راشیگەیاندوە، پاکستان بەردەوام داوای لە ئەفغانستان کردوە کە بەڕێوەبردن و چاودێریکردنی سنورەکانی بەشێوەیەکی دروست ئەنجامبدات .

سوپای پاکستان پیشتر، هیندستانی بە هاوکاریکردنی ئەو گروپە چەکدارانە تۆمەتبارکرد، کە لە سنورەکانی پاکستان جموجۆڵیان هەیە، هیندستانیش سەرجەم ئەو  تۆمەتانەی رەتکردوەتەوە.

ئەمریكا خەڵاتێكی بە بڕی 50 ملیۆن دۆلار داناوە بۆ هەركەسێك زانیارییان لەبارەی سەرۆكی فەنزوێلا پێ بدات.

بام بۆندی وەزیری دادی ئەمریكا رایگەیاند، 50 ملیۆن دۆلار وەك خەڵات دەدەنە هەر كەسێك زانیارییان لەبارەی نیكۆلاس مادورۆ سەرۆكی فەنزوێلا پێبدات، دەشڵێت، مادورۆ هەڕەشەیە بۆسەر ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریكا و پشتیوانی گروپە تیرۆستییەكان دەكات.

وەزیری دادی ئەمریكا، نیكۆلاس مادورۆی وەك گەورەترین بازرگانی ماددەی هۆشبەر ناو هێناوە و دەڵێت، "دەبێت لەسەر تاوانەكانی سزا بدرێت".

بەپێی دوایین راگەیەندراوی وەزارەتی دادی ئەمریكا، واشنتۆن دەستی بەسەر زیاتر لە 700 ملیۆن دۆلار لە سەروەت و سامانی مادورۆدا گرتووە، لەناویشیاندا دوو فڕۆكە و نۆ ئۆتۆمبێلی جۆراوجۆر.

فەنزوێلا وڵاتێكە دەكەوێتە ئەمریكای باشور و هاوسنورە لەگەڵ دەریای كاریبی و باكوری زەریای ئەتڵەسی، چەندین ساڵە لەگەڵ ئەمریكا ناكۆكییان هەیە بەتایبەتیش لەگەڵ نیكۆلاس مادورۆ كە ئێستا لە سێیەم خولی سەرۆكایەتیی وڵاتەكەیدایە و ئەمریكا دەیەوێت دەستگیری بكات. 

قەبارەی وەبەرهێنانی عیراق لە ئێران دەگاتە 700 ملیۆن دۆلار و بووەتە پردێكی بازرگانیی گرنگیش بۆ ئێران بە مەبەستی گەیشتن بە 500 ملیۆن بەكاربەر لە ناوچەكەدا.

جیهانبەخش سەنجابی ئەمینداری گشتیی ژوری بازرگانی هاوبەشی نێوان ئێران و عیراق رایگەیاند، عیراق پردێكی گرنگی بازرگانی ئێرانە بۆ گەیشتن بە 500 ملیۆن بەكاربەر لە بازاڕی وڵاتانی ناوچەكەدا.

وتیشی، لە ئێستادا قەبارەی وەبەرهێنانی عیراق لە ئێران دەگاتە 700 ملیۆن دۆلار، لەكاتێكدا تا كۆتایی ساڵی 2023 ئەو رێژەیە نزیكەی 416 ملیۆن دۆلار بووە.

ئاماژەی بەوەشكرد، وەبەرهێنەرانی عیراق بۆ ئێران بوونەتە هۆكاری جموجوڵی بەردەوامی بازاڕ و توانیویانە كاریگەری باشیان لەسەر ئابوری ئێران هەبێت. 

ئەمڕۆ لە شاری حەسەکە، کارەکانی کۆنفرانسی "یەکڕیزیی هەڵوێستی پێکهاتەکانی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا" بە دەرکردنی راگەیەندراوێک کۆتایی کۆتایی هات.

بەشداربووان جەختیان لەسەر پێویستیی چەسپاندنی فرەیی نەتەوەیی، ئایینی و رۆشنبیری لە پێکهاتە سیاسییەکاندا کردەوە و داوای پەیڕەوکردنی دەستوورێکی دیموکراتییان کرد کە لامەرکەزییەت لە حوکمڕانیدا و بەشداریی کارای هەموو پێکهاتەکان مسۆگەر بکات. هەروەها راگەیەندراوەکە داوای بەستنی کۆنگرەیەکی نیشتمانیی گشتگیری سوری و دەستپێکردنی رێڕەوێکی دادپەروەریی گواستنەوەی کرد بۆ گەڕانەوەی ئارام و شکۆمەندانەی ئاوارەکان، هاوکات گۆڕانکاریی دیمۆگرافیشی رەتکردەوە.

راگەیەندراوەکە، کە لەلایەن حەسەن فەرحان، سەرۆکی هۆزی تەی عەرەبی خوێندرایەوە، ئاماژەی بەوەدا کە کۆنفرانسەکە لە قۆناغێکی نیشتمانیی هەستیاردا و لە سۆنگەی بەرپرسیارێتیی هاوبەشەوە بەرامبەر ئێستا و داهاتووی وڵات بەستراوە، تیایدا نوێنەرانی پێکهاتە جیاوازەکانی ناوچەکە لە کورد، عەرەب، سریانی ئاشووری، تورکمان، ئەرمەن، چەرکەس و ئەوانی دیکە کۆبوونەتەوە بۆ دەربڕینی پابەندبوونی هاوبەشیان بە رێڕەوێکی نیشتمانیی دیموکراتیی گشتگیر کە لەسەر بنەمای فرەیی، هاوبەشی و هاووڵاتیبوونی یەکسان دامەزراوە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "ئەو رەفتار و کردەوانەی ئەمڕۆ لەم قۆناغە مێژووییە چارەنووسسازەدا دژی رۆڵەکانی گەلی سوریا ئەنجام دەدرێن، بەتایبەتی ئەوەی بەرامبەر رۆڵەکانمان لە کەناراوەکان، سوەیدا و مەسیحییەکان کرا، دەچنە ئاستی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و پێویستیان بە لێکۆڵینەوەی بێلایەن و کاری شەفافانە هەیە بۆ دیاریکردنی تاوانباران، هەرکەسێک بن."

کۆنفرانسەکە جەختی لەوە کردەوە کە فرەیی نەتەوەیی، ئایینی و رۆشنبیری لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا سەرچاوەی دەوڵەمەندی و هێزە و مۆدێلی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەریشی بە ئەزموونێکی بەشداریپێکردنی گەشەسێن و نموونەیەکی زیندووی حوکمڕانیی کۆمەڵایەتیی دیموکراتی لەقەڵەمدا.

بەشداربووان ڕێز و پێزانینی خۆیان بۆ قوربانییەکانی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) دەربڕی و بە بنەمای پێویست بۆ بنیادنانی سوپایەکی نیشتمانیی نوێی سوریایان دانا کە پیشەیی و خۆبەخشانە بێت و نوێنەرایەتیی ڕاستەقینەی کۆمەڵگەی سوریا بکات.

راگەیەندراوەکە چارەسەری بەردەوامی قەیرانی سوریای بە "دەستوورێکی دیموکراتییەوە گرێدا کە فرەیی نەتەوەیی، رۆشنبیری و ئایینی بچەسپێنێت و دەوڵەتێکی لامەرکەزی دابمەزرێنێت." هەروەها ئاماژەی بەوەدا کە راگەیاندنە دەستوورییەکەی ئێستا وەڵامدەرەوەی خواستەکانی گەلی سوریا نییە و پێویستی بە پێداچوونەوە هەیە.

لە کۆتاییدا، کۆنفرانسەکە داوای بەستنی "کۆنگرەیەکی نیشتمانیی سوری گشتگیر"ی کرد کە هەموو هێزە نیشتمانی و دیموکراتییەکان بەشداری تێدا بکەن. هەروەها پابەندبوونی خۆی بە "رێککەوتنی 10ی ئادار"ی نێوان هەسەدە و حکومەتی سوریا و دەرەنجامەکانی "کۆنفرانسی یەکڕیزیی هەڵوێستی کورد" دووپاتکردەوە وەک هەنگاوی بنیادنەرانە بەرەو رێککەوتنێکی نیشتمانی. بڕیاریشە لە رۆژانی داهاتوودا دەقی تەواوی ئەو بەڵگەنامەیەی کە لە کۆنفرانسەکەدا لەسەری رێککەوتوون، ئاشکرا بکرێت.

 

ئەمڕۆ هەینی، بزووتنەوەی حەماس لە کاردانەوەیەکدا بەرامبەر بڕیارەکەی کابینەی ئیسرائیل بۆ داگیرکردنی کەرتی غەززە رایگەیاند، ئەم هەنگاوە "تاوانێکی جەنگی تەواوە" و "پشتڕاستی دەکاتەوە کە بنیامین ناتانیاهۆ و حکومەتەکەی گوێ بە چارەنووسی بارمتەکانیان نادەن."

حەماس لە ڕاگەیەندراوێکدا چەند خاڵێکی خستەڕوو:

پەسەندکردنی پلانی داگیرکردنی شاری غەززە و دەرکردنی دانیشتوانەکەی، تاوانێکی جەنگیی نوێیە کە سوپای ئیسرائیل بەنیازە دژی شارەکە و نزیکەی یەک ملیۆن دانیشتوو ئەنجامی بدات.

ئەو پلانەی ئەنجومەنی وەزاریی ئیسرائیل پەسەندی کردووە، تاوانێکی جەنگیی تەواوە و بەردەوامییە بە سیاسەتی قڕکردن و کۆچپێکردنی زۆرەملێ و ئەو کردەوانەش دەگرێتەوە کە دەچنە چوارچێوەی پاکتاوی رەگەزییەوە دژی گەلی فەڵەستین.

یاریکردنی ئیسرائیل بە وشەکان و گۆڕینی زاراوەی "داگیرکاری" بۆ "کۆنترۆڵکردن"، تەنها خۆدزینەوەیەکی ئاشکرایە لە بەرپرسیارێتی یاسایی بەرامبەر تاوانەکانی دژی خەڵکی مەدەنی، هەروەها دانپێدانانێکی ناڕاستەوخۆیە بەوەی کە پلانەکەی پێشێلکارییەکی رێککەوتننامەکانی جنێڤە و هەڕەشەیەکی راستەوخۆیە بۆ سەر ژیانی نزیکەی یەک ملیۆن فەڵەستینی.

بڕیاری داگیرکردنی غەززە دووپاتیدەکاتەوە کە "تاوانبار ناتانیاهۆ و حکومەتە نازییەکەی" گوێ بە چارەنووسی بارمتەکانیان نادەن، چونکە دەزانن فراوانکردنی دەستدرێژییەکان بە واتای قوربانیکردنە بەوان، ئەمەش بیرکردنەوەی سووکایەتیکردن بە ژیانی بارمتەکان ئاشکرا دەکات لەپێناو وەدیهێنانی خەیاڵی سیاسیی شکستخواردوودا.

ئەم بڕیارە بە روونی هۆکاری کشانەوەی لەناکاوی ئیسرائیل لە دواین گەڕی دانوستانەکان روون دەکاتەوە، کە خەریک بوو بگاتە رێککەوتنێک بۆ ئاگربەست و ئاڵوگۆڕی دیلەکان.

دووپاتیدەکەینەوە کە لە پەیوەندییەکانماندا لەگەڵ نێوەندگیرانی میسری و قەتەری، بزووتنەوەکە هەموو نەرمییەک و ئەرێنییەکی پێویستی نواندووە بۆ سەرخستنی هەوڵەکانی ئاگربەست، و ئامادەیە بۆ رێککەوتنێکی گشتگیر بۆ ئازادکردنی یەکجارەکیی هەموو دیلەکانی ئیسرائیل، لە بەرامبەر کۆتاییهێنان بە جەنگ و کشانەوەی هێزەکانی.

هۆشداری دەدەینە ئیسرائیل کە ئەم سەرکێشییە تاوانکارییە باجێکی قورسی دەبێت و گەشتێکی ئاسان نابێت، چونکە گەل و بەرخۆدانی ئێمە ناشکێن و خۆیان بەدەستەوە نادەن و پلان و خەونەکانی ناتانیاهۆ تووشی شکستێکی گەورە دەبن.

ئیدارەی ئەمریکا بە بەرپرسیاری تەواوی تاوانەکانی ئیسرائیل دەزانین، بەهۆی پێدانی پشتیوانیی سیاسی و سەربازیی راستەوخۆ بۆ دەستدرێژییەکانی.

داوا لە نەتەوە یەکگرتووەکان و دادگای نێودەوڵەتیی داد و دادگای نێودەوڵەتیی تاوان دەکەین، کە بەرپرسیارێتییە یاسایی و ئەخلاقییەکانیان لە ئەستۆ بگرن و بەپەلە بجوڵێن بۆ راگرتنی ئەم پلانە و کاربکەن بۆ لێپرسینەوە لە سەرکردەکانی ئیسرائیل لەسەر تاوانەکانیان دژی گەلی فەڵەستین.

 

كۆمپانیای دانەغاز لە نیوەی یەكەمی ئەمساڵدا كۆی قازانجەكەی گەیشتووەتە 270 ملیون درهەم كە دەكاتە 171 ملیۆن دۆلار، بەهۆی توانای بەگەڕخستنی بەهێزی كار لە هەرێمی كوردستان و وەبەرهێنانی نوێ لە میسر، ئەو بڕەش بە ڕێژەی 1% زیاترە لە قازانجی نیوەی یەكەمی ساڵی 2024 كە بڕەكەی 263 ملیۆن درهەم بووە. 

كۆمپانیاكە رایگەیاندووە، توانیویەتی لەو ماوەیەدا پارێزگاری لە پێگەی دارایی و ئەدای كاركردنی بكات و لە پرۆژەی فراوانكردنی (كۆرمۆر 250) و كێڵگەی چەمچەماڵ پێشكەوتنی باشی بەدەستهێناوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، لە نیوەی یەكەمی ئەمساڵدا ئاستەكانی بەرهەمهێنانی لە كیڵگەی كۆرمۆر بە شێوەیەكی سەركەوتووانە بەردەوامبووە و رۆژانە زیاد لە 500 ملیۆن پێ سێجا غاز بەرهەمهێنراوە.

بەپێی راگەیەنراوەكە، لە هەمان كاتدا كارەكانی پەرەپێدان و فراوانكردنی پرۆژەی (كۆرمۆر 250) بە باشی بەڕێودەچن لە كاتی تەواوبوونیدا پێشبینی دەكرێت بڕی برهەمهێنانی رۆژانە 250 ملیۆن پێ سێجا غازی تر زیاد بكات، لە كێڵگەی چەمچەماڵیش كارەكانی فراوانكردنی بە خێرایی بەرەوپێش دەچن و لە ئێستادا كاری هەڵكەندن و ئامادەكردنی یەكەی تاقیكردنەوەی بەرهەمی فراوان بۆ شوێنەكە ئەنجام دەدرێت بەو ئامانجەی بتوانرێت بڕی بەرهەمهێنانی رۆژانە بگاتە 75 ملیۆن پێ سێجا غاز.

ئەمڕۆ لە شاری حەسەکەی کانتۆنی جەزیرە، کارەکانی کۆنفرانسی "یەکڕیزیی هەڵوێستی پێکهاتەکانی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا" دەستیپێکرد. کۆنفرانسەکە لە ناوەندی رۆشنبیریی شارەکە و لەژێر دروشمی "پێکەوە لەپێناو فرەییەک کە یەکێتیمان بەهێز دەکات، و هاوبەشییەک کە داهاتوومان بنیاد دەنێت" بەڕێوەدەچێت، بە بەشداریی زیاتر لە 400 کەسایەتی کە نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەری دیموکراتیک، دامەزراوە سیاسی، سەربازی و ئەمنییەکان و پێکهاتەکانی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا دەکەن.

بەشداربووان نوێنەرانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەری دیموکراتیک، هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)، ئەنجومەنی سوریای دیموکرات (مەسەدە)، پارتە سیاسییەکان، رێکخراوەکانی ژنان، مەترانی جەزیرە و فورات مارمۆریس عەمسێح، یەکێتیی سریانی، تەڤگەری کۆمەڵگەی دیموکراتیک (تەڤدەم)، ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد و شێخ مورشد خەزنەوی لەخۆدەگرێت.

هەروەها هاوسەرۆکانی ئەنجومەنی جێبەجێکاری بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر، ئەڤین سوەید و حوسێن عوسمان، و هاوسەرۆکی ئەنجومەنی سوریای دیموکرات، لەیلا قەرەمان ئامادەی کۆنفرانسەکەن.

بڕیارە لە میانی کۆنفرانسەکەدا چەندین وتار بە ناوی دامەزراوە سیاسی و سەربازییەکانی باکور و رۆژهەڵاتی سوریاوە پێشکەش بکرێن، لەوانە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر، هەسەدە، مەسەدە، ئەنجومەنی ژنانی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا، لەگەڵ وتاری پێکهاتە جیاوازەکان. هەروەها پەیامێکی موەحیدینی درووز و عەلەوییەکانیش بۆ پێکهاتەکانی هەرێمەکە دەخوێندرێتەوە. دواتر بەڵگەنامەی کۆنفرانسەکە و پاشان بەیاننامەی کۆتایی دەخوێندرێنەوە و دەرفەت بۆ پێشکەشکردنی تێبینی و پێشنیازەکان دەڕەخسێنرێت.

ئیلهام ئەحمەد: فرەیی سەرچاوەی هێزە

وتاری دەستپێکی کۆنفرانسەکە لەلایەن ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەری باکور و رۆژهەڵاتی سوریاوە پێشکەشکرا. لە وتارەکەیدا ئیلهام ئەحمەد جەختی لەوە کردەوە کە ئەم کۆنفرانسە لە قۆناغێکی چارەنووسساز و هەستیاری مێژووی سوریادا دەبەسترێت، کە لە هەمووان دەخوازێت بەرپرسیارێتییەکی سیاسی و ئەخلاقیی قووڵ لەئاست دۆخی نوێی وڵاتدا لە ئەستۆ بگرن.

ناوبراو روونیکردەوە کە کۆنفرانسەکە دەرخەری ویستی زیندووی ئەو گەلانەیە کە بڕیاریانداوە رووبەڕووی شەڕ ببنەوە بە پێکەوەبوون، رووبەڕووی پەراوێزخستن ببنەوە بە ڕێکخستن، و مۆدێلێکی دیموکراتی دابمەزرێنن کە لەسەر بنەمای دانپێدانانی دوولایەنە، هاوبەشیی راستەقینە، و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی بێت.

ئیلهام ئەحمەد ئاماژەی بەوەشدا کە پێکهاتەکانی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا – لە کورد و عەرەب، سریانی ئاشووری، ئەرمەن و تورکمان، چیچان و چەرکەس، موسڵمان و مەسیحی، و ئێزدی – سەلماندیان کە فرەیی هەڕەشە نییە، بەڵکو سەرچاوەی هێزە. هەروەها پاراستنی راستەقینە لە دەرەوە نایەت، بەڵکو لە ویستی هاوبەشەوە دێت بۆ بنیادنانی ئاشتییەکی دادپەروەرانە و بەردەوام. وتیشی، بەردەوامبوونی هزری تاکڕەوی لە حوکمڕانیدا تەنها دەبێتە هۆی قووڵکردنەوەی قەیرانەکان.

بە بڕوای ئەو، ئەم کۆنفرانسە پێویستییەکی سیاسی و جەماوەرییە و ئامانج لێی بەشداریکردنە لە داڕشتنی سیمای داهاتوویەکی نوێی سوریادا، کە لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە، دانپێدانانی دوولایەنە، نوێنەرایەتیی دادپەروەرانە، هاووڵاتیبوونی ڕاستەقینە، فرەیی و لامەرکەزیەتی دیموکراتی دامەزراوە وەک گەرەنتییەک بۆ یەکپارچەیی و سەقامگیریی وڵات.

ئیلهام ئەحمەد لە کۆتایی وتارەکەیدا هیوای خواست کە ئەم کۆنفرانسە هەنگاوێکی پێشکەوتوو بێت بەرەو سوریایەکی نوێ کە هی هەموو ڕۆڵەکانی بێت بەبێ جیاوازی و جارێکی دیکە مانا ئەخلاقییەکەی بۆ سیاسەت بگەڕێنێتەوە دوای سەردەمێکی درێژ لە ستەمکاری و ئینکاریکردن.

 

بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، هونەرمەندی ناسراوی میسر، سەید سادق، لە تەمەنی 80 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.

لؤی، کوڕی هونەرمەند، لە هەژماری تایبەتی خۆی لە فەیسبووک هەواڵی کۆچی دوایی باوکی پشتڕاستکردەوە و نووسیویەتی: "إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ.. باوکی خۆشەویستم (سەید سادق) کۆچی دوایی کرد". 

هونەرمەند سەید سادق، کە بە رۆڵی کەسایەتی شەڕانگێز و دەرچوو لە یاسا ناسرابوو، بەشداری لە ژمارەیەکی زۆر فیلمی سینەمایی و درامای جۆراوجۆردا کردووە. لە دیارترین کارە هونەرییەکانی بریتین لە فیلمەکانی "ئیمپراتۆر" لەگەڵ ئەحمەد زەکی، "پڵنگ و مێینە" لەگەڵ عادل ئیمام، و "کیدە ڕەزا" لەگەڵ ئەحمەد حلمی.

هەروەها لە چەندین درامای بەناوبانگیشدا دەرکەوتووە، وەک "تیپی ناجی عەتەڵا" لەگەڵ عادل ئیمام، "ڕاستی و سەراب" لەگەڵ فیفی عەبدە، و "لە جل و بەرگی باوکمدا ناژیم" لەگەڵ نوور شەریف، جگە لە دەیان کاری دیکەی سەرکەوتوو و بەناوبانگ.

بەهۆی رۆڵە کاریگەرەکانیەوە لە فیلم و دراما میسرییەکاندا، سەید سادق، وەک عادلی مام و نوری شەریف و ئەکتەرە دیارەکانی تری ئەوکاتی میسر، بەشێکە لە یادەوەری 80کانی عاشقانی سینەما و لە ناو نەوەی پێشوی کوردیشدا ناسراو و دیاربوو.

شەپۆلێكی گەرما روو لە ناوچەكە دەكات و پلەكانی گەرما دەگەنە سەروو 50 پلە، لە چەند ناوچەیەكیش پێشبینی بارانبارینی پچڕ پچڕ دەكرێت.

دەستەی كەشناسی و بومەلەرزەزانی عیراق پێشبینییەكانی كەشوهەوای بۆ هەفتەی داهاتوو راگەیاند و ئاماژەی بەوەكردووە، شەپۆلێكی بەهێزی گەرما روو لە ناوچەكە دەكات و پلەكانی گەرما لە چەندین ناوچە دەگەنە سەروو 50 پلە.

راشیگەیاندووە، لە كۆتایی هەفتەدا شەپۆلەكە دەگاتە لوتكە، بەڵام لە هەرێمی كوردستان پلەكانی گەرما لە خوار 50 پلە دەمێننەوە و لە سەرەتا و ناوەڕاستی هەفتەشدا لە چەند ناوچەیەكی جیاواز پێشبینی بارانبارینێكی پچڕ پچڕ و كەم دەكرێت.

دەستەی كەشناسیی عیراق داوا لە هاووڵاتیانیش دەكات، لە نێوان سەعات 11ـی پێشنیوەڕۆ بۆ 4ـی عەسر، خۆیان لە بەركەوتنی راستەوخۆ بە تیشكی خۆر بەدور بگرن و بۆ كاری پێویست نەبێت نەچنە دەرەوە.

دوای ئەوەی شەوی رابردوو کابینەی ئیسرائیل پلانی داگیرکردنی غەززەی پەسەند کرد، کاردانەوەی توندی لێکەوتەوە و کەسایەتییەکانی ئۆپۆزسیۆن ئەو بڕیارە بە "کارەسات" ناودەبەن و هۆشداری دەدەن لەوەی کە دەبێتە هۆی کوژرانی بارمتە و سەربازە ئیسرائیلییەکان.

یائیر لاپید، سەرۆکی ئۆپۆزسیۆن، لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس رایگەیاند: "ئەم هەنگاوە کارەساتێکە و رێخۆشکەر دەبێت بۆ کارەساتی گەورەتر". لاپید جەختی لەوەش کردەوە کە بڕیارەکە "بە تەواوی پێچەوانەی بۆچوونی پلە باڵا سەربازی و ئەمنییەکانی ئیسرائیلە".

ناوبراو ئاماژەی بەوەشدا کە ئیتا مار بن گڤیر، وەزیری ئاسایشی نیشتمانی و بتسلئێل سمۆتریچ، وەزیری دارایی، "سەرۆک وەزیران بنیامین ناتانیاهۆیان راکێشاوەتە ناو هەنگاوێکەوە کە چەندین مانگ دەخایەنێت و دەبێتە هۆی کوژرانی بارمتەکان و سەربازێکی زۆر، هەروەها دەیان ملیار دۆلار لەسەر باجدەری ئیسرائیلی دەکەوێت و شکستێکی سیاسیشی بەدواوە دەبێت".

لاپید وتیشی: "ئەمە بە تەواوی ئەوەیە کە حەماس دەیەوێت: ئیسرائیل لە گۆڕەپانەکەدا گیری خواردبێت بەبێ هیچ ئامانجێک، بەبێ دیاریکردنی وێنەی رۆژی دواتر، لە داگیرکارییەکی بێسووددا کە کەس نازانێت بەرەو کوێ دەڕوات".

لەلایەکی دیکەوە، ئەڤیگدۆر لیبەرمان، سەرۆکی پارتی "ئیسرائیل بەیتەنو" و وەزیری پێشووی بەرگری، رایگەیاند کە بڕیارەکەی کابینە بۆ داگیرکردنی شاری غەززە سەرەڕای دژایەتیی بەرپرسە باڵاکانی بەرگری "دەیسەلمێنێت کە بڕیارە چارەنووسسازەکان بە پێچەوانەی بەرژەوەندییە ئەمنییەکان و ئامانجەکانی جەنگەوە دەدرێن".

هەروەها یائیر گۆلان، سەرۆکی پارتی "دیموکراتەکان" رایگەیاند کە بڕیارەکە بە واتای "وازهێنان لە بارمتەی زیاتر دێت بۆ ئەوەی بمرن"، وتیشی ئەم هەنگاوە تایبەتە بە ناتانیاهۆ: "ئەو لاوازە، بە ئاسانی دەکەوێتە ژێر فشارەوە، توانای بڕیاردانی نییە، و ناتوانێت پردێک لەنێوان ئەوەی کە ئاستی پیشەیی پێشکەشی دەکات و ئەو گروپە مەسیحییەی کە حکومەت کۆنترۆڵ دەکەن، دروست بکات".

گۆلان لە لێدوانێکدا بۆ رادیۆی سوپا وتی: "ئەم بڕیارە کارەساتێکە بۆ نەوەکان". "کوڕ و نەوەکانمان هێشتا لە کوچە و کۆڵانەکانی غەززەدا پۆلیس دەبن، بە درێژایی ساڵان سەدان ملیار دۆلار دەدەین، و هەموو ئەمانە لە پێناو مانەوەی سیاسی و دیدگای مەسیحیدا". ناوبراو پرسیاری ئەوەشی کرد کە حکومەت چۆن پلانی هەیە کەرتەکە لە چەک دابماڵێت: "ئایا ئێمە بەناو تونێلەکاندا بخزێین و دواین کڵاشینکۆفەکان بهێنینەوە؟"