میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، ئەمڕۆ یەکشەممە، هێرشێکی چەکداری کرایە سەر بنکەیەکی پۆلیس لە شاری سەراوانی سەر بە پارێزگای سیستان و بەلوچستان لە باشووری رۆژهەڵاتی ئێران و بەهۆیەوە چوار کەس کوژران.

بەگوێرەی زانیارییەکان، هێرشەکە کاتژمێر 1:30 خولەکی بەرەبەیانی ئەمڕۆ روویداوە، کاتێک ژمارەیەک چەکدار تەقەیان لە بنکەی پۆلیسی شارەکە کردووە و دواتر رووبەڕووبوونەوە لەنێوان هێرشبەران و هێزە ئەمنییەکاندا دروست بووە.

سەرچاوە خۆجێییەکان رایانگەیاندووە، لە ئەنجامی پێکدادانەکاندا سێ لە هێرشبەرەکان کوژراون و دوو چەکداری دیکەش دەستگیرکراون. هاوکات، دەسەڵاتدارانی ئێران کوژرانی ئەفسەرێکی ئەمنییان لە هێرشەکەدا پشتڕاستکردەوە.

گومان دەکرێت هێرشبەرەکان سەر بە گرووپی "جەیش ئەلعەدل"ی ئۆپۆزسیۆن بن. ئەم گرووپە پێشتریش بەرپرسیارێتی خۆی لە چەندین هێرشی چەکداری لەو ناوچەیەدا ڕاگەیاندووە.

مانگی رابردوو، "جەیش ئەلعەدل" بەرپرسیارێتی هێرشێکی دیکەی گرتە ئەستۆ کە بووە هۆی کوژرانی لانی کەم هەشت کەس لە هێزە ئەمنییەکانی ئێران. هەروەها لە ساڵی 2019شدا، ئەو گرووپە بەرپرسیارێتی تەقینەوەیەکی خۆکوژی لە پاسێکی سوپای پاسداران گرتە ئەستۆ کە تیایدا 27 ئەندامی سوپا کوژران.

بەگوێرەی هەواڵێکی کەناڵی "سی بی ئێس"ی ئەمریکی، لە ئەنجامی رووداوێکی تەقەکردنی هەڕەمەکی لە شاری بالتیمۆر لە ویلایەتی میریلاند، شەش کەس برینداربوون کە یەکێکیان برینەکەی سەختە و یەکێکی دیکەشیان منداڵێکی تەمەن پێنج ساڵانە.

ریچارد وۆرلی، بەڕێوەبەری پۆلیسی بالتیمۆر رایگەیاند: "پۆلیس لێکۆڵینەوە لە رووداوێکی تەقەکردنی بەکۆمەڵ دەکات لە ناوچەی پارک هایتس لە بالتیمۆر. لە رووداوەکەدا شەش کەس برینداربوون، کە یەکێکیان منداڵێکی تەمەن پێنج ساڵانە".

وۆرلی ئەوەشی پشتڕاستکردەوە کە منداڵە پێنج ساڵانەکە فیشەکێک بەر قۆڵی کەوتووە و برینەکەی مەترسیدار نییە، بەڵام پیاوێکی دیکە لەنێو بریندارەکاندا دۆخی تەندروستی ناجێگیرە. تا ئێستا هیچ زانیارییەک لەبارەی ناسنامە و هۆکاری تەقەکەرەکە بڵاونەکراوەتەوە.

رووداوەکانی تەقەکردنی تاکەکەسی و بەکۆمەڵ لە سەرانسەری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا بە شێوەیەکی رۆژانە دووبارە دەبنەوە. بۆ نموونە، رۆژی شەممەی رابردوو، ناوچەی تایمز سکوێری بەناوبانگترین شوێنی گەشتیاری لە شاری نیویۆرک، رووداوێکی تەقەکردنی بەخۆیەوە بینی کە بووە هۆی برینداربوونی سێ کەس.

لەگەڵ بەردەوامی شەپۆلەکانی گەرما، پسپۆڕانی تەندروستی جەخت لەسەر گرنگی خواردنەوەی بڕی پێویستی ئاو دەکەن بۆ پاراستنی تەندروستی جەستە و خۆپاراستن لە وشکبوونەوە.

دەزگای خزمەتگوزارییە تەندروستییەکانی بەریتانیا (NHS) هۆشداری دەدات لەبارەی کەمخواردنەوەی ئاو لە رۆژە گەرمەکاندا و رێنمایی بڵاوکردووەتەوە بۆ پاراستنی شێی جەستە.

رەنگی میز نیشانەیەکی گرنگە

بەپێی ڕێنماییەکانی (NHS)، رەنگی کاڵی میز نیشانەیەکی باشە بۆ ئەوەی دڵنیابیتەوە کە جەستەت بڕی پێویستی شلەمەنی وەرگرتووە. پسپۆڕان ئامۆژگاریمان دەکەن کە لە رۆژانی گەرمدا، بەتایبەت لەکاتی وەرزشکردن یان ئارەقکردنەوەی زۆر، بڕی خواردنەوەی ئاو زیاد بکرێت.

دکتۆر سۆنالی رۆدەر، پزیشکی فریاکەوتنی بەریتانی دەڵێت: "لەم کاتانەی ساڵدا، بەتایبەت لەگەڵ تۆمارکردنی پلەی گەرمای پێوانەیی، زۆرێک لە حاڵەتەکانی نەخۆشی پەیوەندیدار بە گەرما دەبینم."

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد: "هەموومان دەزانین ئاو بۆ ژیان پێویستە، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە چەند ئاو بخۆینەوە؟ وەک یاسایەکی گشتی، پێویستە نیوەی کێشی لەشت بە یەکەی ئۆنس (ounce) ئاو بخۆیتەوە. بۆ نموونە، ئەگەر کێشت 160 پاوەند بێت، دەبێت 80 ئۆنس ئاو بخۆیتەوە کە دەکاتە نزیکەی دوو لیتر."

هەروەها روونیکردەوە کە لە هەندێک حاڵەتی تایبەتدا وەک وەرزشکردن، دووگیانی و شیردان، جەستە زیاتر پێویستی بە ئاو دەبێت.

چۆن بیری خۆتی بخەیتەوە کە پێویستە ئاو بخۆیتەوە؟

دکتۆر ڕۆدەر پێشنیاری بەکارهێنانی بتڵی گەورەی ئاو دەکات کە بە درێژایی رۆژ فێنک بمێنێتەوە، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی بە بەردەوامی ئاو بخۆیتەوە.

دیارترین نیشانەکانی وشکبوونەوەی جەستە:

• هەستکردن بە تینوێتی زۆر
• میزی تۆخ و بۆن ناخۆش
• کەمتر میزکردن لە رێژەی ئاسایی
• گێژبوون و سەرئێشە
• هەستکردن بە ماندوێتی
• وشکبوونی دەم و زمان و لێوەکان
• چاوەکان کەمێک دەچن بەناودا

کێن ئەو کەسانەی زیاتر مەترسی وشکبوونەوەیان لەسەرە؟

• نەخۆشەکانی شەکرە
• ئەوانەی تووشی سکچوون یان ڕشانەوە بوون
• ئەوانەی بۆ ماوەیەکی زۆر لەبەر تیشکی خۆردا دەمێننەوە
• ئەوانەی ماددە کحولییەکان زۆر دەخۆنەوە
• وەرزشوانان و ئەو کەسانەی ئارەقەیەکی زۆر دەکەنەوە
• ئەوانەی دەرمانی میزپێکەر بەکاردەهێنن
• ئەوانەی تووشی تا بوون

چارەسەر چییە ئەگەر هەست بە وشکبوونەوە بکەیت؟

لەکاتی دەرکەوتنی نیشانەکانی وشکبوونەوەدا، پێویستە دەستبەجێ شلەمەنی بخورێتەوە. ئەگەر هەست بە دڵتێکهەڵاتن یان ڕشانەوە دەکەیت، هەوڵبدە بە قومە ئاوی بچووک دەستپێبکەیت و وردە وردە بڕەکەی زیاد بکەیت.

 

لە کەرکوک گەورەترین چالاکی هونەری و رۆشنبیریی بەڕێوەدەچێت لەژێر ناوی "فیستیڤاڵی کەرکوک هێمای پێکەوەژیانە".

فیستیڤاڵەکە لەسەعات 7ی ئێوارە لەهۆڵی سەنتەری رۆشنبیری کەرکوک ساز دەکرێت و لەلایەن وەزارەتی رۆشنبیری عیراق و بەبەشداریی سەرۆک کۆماری عیراق ساز دەکرێت.

بەپێی ئەجێندای فیستیڤاڵەکە وتاری هەر یەک لەد. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و ئەحمەد فەکاک ئەلبەدرانی وەزیری رۆشنبیری عیراق و رێبوار تەها پارێزگاری کەرکوک پێشکەش دەکرێن.

دواتر کار و چالاکیەکانی فیستیڤاڵ بەڕێوەدەچێت کەچەندین چالاکی هونەری و رۆشنبیری پێکهاتەکانی پارێزگاکە لەخۆ دەگرێت، سازدانی فیستیڤاڵەکەش هەوڵێکە بۆ مکۆمترکردنی گیانی برایەتی و  پێکەوەژیان لەپارێزگای کەرکوک.

دەم پارتی رایدەگەیەنێت، دیموكراسیبوونی توركیا پەیوەستە بە چارەسەركردنی پرسی كورد و پێویستە زمانی سیاسەتیشی بگوڕێت.

تەمەل تەیب جێگری هاوسەرۆكی گشتی پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان "دەم پارتی" رایگەیاند، چاوەڕوانییان لە ئۆپۆزسیۆنی توركیا ئەوەیە، پرۆسەی چارەسەریی وەك هەلێك بۆ چارەسەركردنی پرسی كورد ببینێت، لەبەرئەوەی ئۆپۆزسیۆن دەخوازێت لە داهاتوودا دەسەڵات بگرێتەدەست و دەبێت پشتیوانی لە پرسی چارەسەری كێشەی كورد بكات.

وتیشی، دەبێت دەسەڵات دەستبەرداری ئەو بیركردنەوەیە ببێت كە پێیوابێت پرسی چارەسەریی تەنها لە ناوبردنی چەكە، چونكە دەبێت دەسەڵات دەستەواژەی توركیای بێ تیرۆر بەكار نەهێنێت و زمانی سیاسەتی بگۆڕێت.

کۆریای باکور بڵندگۆی سەر سنورەکانی لەگەڵ کۆریای باشوور لابرد، بڵندگۆکان لە پێشتردا بۆ مەبەستی پڕوپاگەندە و شەڕی دەرونی بەرامبەر بەیەکتر بەکاریان هێناوە.

ئەم هەنگاوەی کۆریای باکور لەدوای 2 مانگ لەدەستبەرکاربوونی سەرۆکی نوێی کۆریای باشور دێت، کە لە چەند ناوچەیەکی سنوریی جیاواز لە دەستپێشخەرییەکدا بڵندگۆکانی لابرد.

سوپای کۆریای باشوور رایگەیاند، چاودێری سوپای کۆریای باکوریان کردووە کە هەندێک بڵندگۆی پڕوپاگەندەیی کە ئامانج لێی باشوور بووە لە بەشێک لە ناوچە سنوورییەکان لابراون، ئەمەش دوای هەنگاوە هاوشێوەکانی سیئۆل.

سوپا ئاماژەی بەوەشکردووە، بەردەوام دەبن لە چاودێریکردنی ئەوەی ئایا هەڵوەشاندنەوەی سنوورەکە لە هەموو بەشەکانی ناوچەی سنووریدا ئەنجام دەدرێت یان نا.

دەسەڵاتدارانی کۆریای باشوور دووشەممەی رابردوو دەستیان کرد بە لابردنی بڵندگۆی پڕوپاگەندەیی دژە کۆریای باکوور لەسەر سنوورەکان، ئەمەش وەک هەوڵەکانی لی بۆ زیندووکردنەوەی دیالۆگەکانی نێوان هەردوو ڕکابەر کە لە مێژە وەستابوو، سەیردەکرێت.

هەردوو کۆریا تائێستاش لە شەڕدا ماونەتەوە دوای ئەوەی لە ساڵانی 1950-1953 بە ئاگربەست کۆتایی هات، بەڵام لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا پەیوەندییەکانی نێوانیان تێکچووە، ساڵانێکیشە پەخشی پڕوپاگەندەیی سنوور بەزاندن لە رێگەی بڵندگۆوە بەکاردەهێنن. 

ڤۆڵدۆمیر زێلێنسکی سەرۆک کۆماری ئۆکراین هۆشداریدا لەوەی ئەو بڕیارانەی کە بەبێ وڵاتەکەی دەدرێن ئاشتی ناهێنێتە ئاراوە، بیرۆکەی رادەستکردنی خاکی وڵاتەکەی بە روسیا رەتکردەوە لە کاتێکدا سەرۆکەکانی روسیا و ئەمریکا خۆیان بۆ کۆبوونەوەی لوتکەی هەفتەی داهاتوو ئامادە دەکەن.

ترەمپ رایگەیاند کە رۆژی ١٥ی ئاب لە ئەلاسکا چاوی بە پوتن دەکەوێت

زێلێنسکی لە سۆشیال میدیادا نووسیویەتی، " خەڵکی ئۆکراین دەستبەرداری زەوییەکانیان نابن بۆ داگیرکەر"، ئاماژەی بەوەشکردووە، "هەر بڕیارێک لە دژی ئێمە و بەبێ ئۆکراین، دژی ئاشتییە و هیچ دەستکەوتێکیش بەدەست ناهێنن".

وەزیرانی دەرەوەی ئوسترالیا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، نیوزلەندا و بەریتانیا بە توندی ئیدانەی بڕیارەکەی کابینەی ئاسایشی ئیسرائیلیان کرد بۆ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نوێ و بەرفراوان لە غەززە.

لە بەیاننامەیەکی هاوبەشدا، وەزیرەکان جەختیان لەوە کردەوە، "ئەو پلانانەی کە حکومەتی ئیسرائیل رایانگەیاندووە، پێشێلکردنی یاسا مرۆییە نێودەوڵەتییەکانە"، بەپێی ئاژانسی رۆیتەرز.

کابینەی ئاسایشی ئیسرائیل پلانی دەستبەسەرداگرتنی شاری غەززەی پەسەند کرد و ئەم هەنگاوەش رەخنەی زۆری لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات بەدوای خۆیدا هێناوە، لە کاتێکدا نیگەرانییەکان سەبارەت بەو شەڕە نزیکەی دوو ساڵە زیاد دەکات.

نەتەوە یەکگرتووەکان: بڕیارەکەی ئیسرائیل لەسەر غەززە هەڵکشانێکی مەترسیدارە

لەلایەکی دیکەوە، سێ سەرچاوەی دیپلۆماسی بە ئاژانسی فرانس پرێسیان راگەیاندووە، بڕیارە سبەینێ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆببێتەوە و پلانی ئیسرائیل بۆ دەستبەسەرداگرتنی شاری غەززە تاوتوێ بکات، سەرەتا بڕیار بوو کۆبوونەوەکە ئەمڕۆ شەممە ئەنجام بدرێت بەڵام بۆ سبەینێ دواخرا.

کۆبوونەوەکە بڕیارە سەعات ١٠ی بەیانی (2:00ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی ناوەندی ئەمریکا) بەڕێوەبچێت.

 

دوای شەش رۆژ لەچەند شار و شارۆچکەیەکی هەرێمی کوردستان و کەرکوک و گەرمیان، ئەمڕۆ دوایین وادەیە بۆ تۆمارکردنی سکاڵا لەسەر عەجاج کە ناسراوە بە جەلادەکەی زیندانی نوگرەسەلمان.

لە ئەمنە سورەکەی سلێمانی کە تیایدا سکاڵاکان تۆماردەکرێن، شایەتحاڵێکی ناو زیندانەکە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، عەجاج لەهەموو کەسێکی ناو زیندانەکەی دەدا لەسەرجەم تەمەنە جیاوازەکان، دەڵێت ئێستاش کە ناوی دەهێنن لێی دەترسم چونکە زۆر دڕندە بوو.

ئەو زیندانەی ناو نوگرەسەلمان باس لەوەشدەکات، بەبەچاوی خۆمەوە پیرێژنێک بەپێ لەقە لەبەرچاوی خۆمدا گیانیلەدەستدا، جگە لە ئازاردانی جەستەیی لەڕوی دەرونییەوە زۆر ئازاردراوین.

هاوکات لە مۆنۆمێنتی ئەنفال لە چەمچەماڵ و بەڕێوەبەرایەتی شەهیدان و ئەنفالکراوانی گەرمیان وەرگرتنی سکاڵاکان بەردەوامن، کە تیایدا وتە لە شایەتحاڵ و زیندانییەکانی نوگرە سەلمان وەردەگیرێن وەکو بەڵگە لەسەر تاوانەکانی عەجاج.

 

وابڕیارە سێشەممەی داهاتوو سێیەمین كۆبوونەوەی كۆمیسیۆنی پشتیوانی و برایەتی و دیموكراسی لە توركیا بەڕێوەبچێت، سەرۆكی كۆمیسیۆنەكەش دەڵێت، تا 10 ساڵ ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكان ئاشكرا ناكرێن.

نوسینگەی سەرۆكی پەرلەمانی توركیا رایگەیاند، سێشەممەی داهاتوو 12ی ئاب سێیەمین كۆبوونەوەی كۆمیسیۆنی پشتیوانی و برایەتی و دیموكراسی بەڕێوەدەچێت، بە مەبەستی وەرگرتنی پێشنیازی ئەندامەكان بۆ كارەكانی كۆمسیۆنەكە.

نوعمان كورتوڵموش سەرۆكی پەرلەمان و سەرۆكی كۆمیسیۆنەكەش رایگەیاند، كۆنووسی تەواوی كۆبوونەوەكان تۆمار دەكرێن و بڵاوناكرێنەوە، بۆ ماوەی 10 ساڵیش ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكان ئاشكرا ناكرێن و بە نهێنی دەمێننەوە.

بەمزوانە وەزیری وزەی سوریا سەردانی عیراق دەكات بۆ گفتوگۆکردن لەسەر نۆژەنكردنەوەی ئەو بۆریە نەوتەی، كێڵگە نەوتییەكانی كەركوك بە بەندەری بانیاسەوە دەبەستێتەوە.
محەمەد بەشیر وەزیری وزەی سوریا رایگەیاند، ئەگەر ئەو بۆرییەی کە كێڵگە نەوتییەكانی كەركوك بە بەندەری بانیاسەوە دەبەستێتەوە، زیندوو بكرێتەوە، رێگە بە نەوتی عیراق دەدات راستەوخۆ بەرەو سوریا بڕوات و لەوێشەوە بۆ بازاڕەكانی جیهان، بەوەش لە تێچووی زۆری هەناردەكردنی نەوت لە رێگەی دەریاوە رزگاری دەبێت.
وتیشی، بۆئەو مەبەستە بەمزوانە سەردانی عیراق دەكات و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای ئەو وڵاتە گفتوگۆ دەكات لەسەر نۆژەنكردنەوەی ئەو بۆرییە نەوتیەی، كێڵگە نەوتییەكانی كەركوك بە بەندەری بانیاسەوە دەبەستێتەوە.
جەختیشیكردەوە، وەزارەتی وزەی سوریا كار بۆ داڕشتنەوەی كەرتی وزە لە وڵاتەكەی دەكات لە رێگەی دامەزراندنی چەند كۆمپانیایەكی نەوت و كارەبا، هاوشێوەی كۆمپانیا گەورە نێودەوڵەتییەكان، بۆ ئەنجامدانی گەڕان و بەرهەمهێنان و گواستنەوە و پاڵاوتن.
راشیگەیاندوە، بۆری غازی نێوان سوریا و توركیا بەم دواییە نۆژەنكراوەتەوە و لە ئێستادا رۆژانە نزیكەی سێ‌ ملیۆن مەتر سێجا غاز لە رێگەیەوە دەگوزارێتەوە.

 

 

فەرماندەیەكی باڵای پەكەكە دەڵێت، ئەگەر دەسەڵات لە توركیا تێڕوانینی بۆ كورد نەگۆڕێت ئاشتیی بەدی نایەت و پرۆسەی ئاشتی ئەنجامێكی باشی نابێت.

موراد قەرەیلان فەرماندەی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) رایگەیاند، بزوتنەوەی كورد لە باكوری كوردستان بە بەردەوامی دژی داگیركاریی وەستاوەتەوە و هەوڵی چارەسەرەیی و ئاشتیی داوەو ئەوەش زیاتر لە 30 ساڵ بەردەوامە، بەڵام دەسەڵاتی توركیا رێوشوێنی پێویستی بۆ ئاشتی و چارەسەریی نەگرتووەتەبەر.

بە وتەی قەرەیلان پارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) بە رێبەرایەتی عەبدوڵا ئۆجەلان لە ساڵی 1993ەوە تائێستا بە بەردەوامی هەوڵی چارەسەریی پرسی كوردی لە باكوری كوردستان داوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی دەسەڵاتی توركیا وەك پرسێكی ئەمنی و ئاسایش روبەڕوی كورد بووەتەوە، ئاڵۆزییەكان بەبێ چارەسەر ماونەتەوە.

قەرەیلان وتیشی،  هیواداران تێڕوانینی دەسەڵاتی توركیا بۆ پرسی كورد گۆڕانكاریی بەسەردا هاتبێت، چونكە بە پێچەوانەوە هیچ پرۆسەیەك بۆ ئاشتیی و چارەسەریی پرسی كورد لە توركیا سەرناگرێت و ئەنجامی نابێت.

 

تا ئێستا نزیكەی سێ ملیۆن هاووڵاتی ئێرانی ناویان بۆ بەشداریكردن لە چلەی ئیمام حسێن تۆماركردووە كە لە كەربەلا بەڕێوەدەچێت.

مەجید میرەحمەدی سەرۆكی لیژنەی چلەی ئیمام حسێن لە ئێران رایگەیاندووە، ملیۆنان زیارەتكاری ئێرانی بەرەو كەربەلا بەڕێكەوتوون و تائێستا لەناوخۆی ئێرانەوە نزیكەی سێ ملیۆن كەس ناویان بۆ بەشداریكردن لەو مەراسیمە تۆماركردووە.

ئارش لهۆنی پارێزگاری سنەش رایگەیاند، ئەمساڵ رێژەی هاتنی زیارەتكارانی ئێرانی لەرێی باشماخەوە 50% زیادیكردووە، وتیشی، بەشێوەی خۆڕایی زیارەتكاران دەگوازرێنەوە بۆ هەرێمی كوردستان و لەوێشەوە بۆ كەربەلا.

پێشبینیش دەكرێت ئەمساڵ نزیكەی 25 ملیۆن زیارەتكار لە ئێران و وڵاتانی عەرەبییەوە بەشداری چلەی ئیمام حسێن بكەن لە كەربەلا كە بڕیارە لە 12 بۆ 14ی ئەم مانگەوە بەڕێوەبچێت. 

بڕیارە گەشتی داهاتووی ڤلادیمێر پوتین سەرۆکی روسیا بۆ ئالاسکا یەکەم سەردان بێت لە مێژوودا، بەوپێیەی تا ئێستا هیچ سەرکردەیەکی روسیا سەردانی ئەو ویلایەتەی نەکردووە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، رۆژی 15ی ئاب لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن هاوتا روسیەکەی لە ئالاسکا کۆدەبێتەوە، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکانی بۆ نێوەندگیری لەبارەی کۆتاییهێنان بە ململانێکان لە ئۆکرانیا دێت.

روسیای قەیسەری لە ساڵی 1867 ئالاسکای بە ئەمریکا فرۆشت بە بڕی زیاتر لە 7 ملیۆن دۆلار و لە 3ی یەنایەری 1959 بە فەرمی وەک ویلایەتێک ناسێندرا و لە ریزبەندی 49هەمینی ویلایەتەکانی ئەو کاتەدا بوو.

ئالاسکا لە تەواوی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جیاکراوەتەوە، دەکەوێتە باکووری رۆژئاوای کەنەدا و بەهۆی گەرووی بێرینگەوە لە فیدراسیۆنی روسیا جیاکراوەتەوە.

لە سەردەمی سۆڤیەتدا، نیکیتا خرۆشۆف، ئەلێکسی کۆسیگین و لیۆنید برێژنێڤ سەردانی ئەمریکایان کردووە، میخائیل گۆرباچۆڤ سێ جار و بۆریس یێڵتسین پێنج جار سەردانی ئەمریکایان کردووە.

ئازەربایجان و ئەرمینیا دوای ئەنجامدانی دیدار لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، رێککەوتنێکی ئاشتیانەیان ئیمزاکرد.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا کە نێوەندگیری رێککەوتنی نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیای کرد رایگەیاند، هەردوو وڵاتی ئازەربایجان و ئەرمینا بەپێی رێککەوتنی ئاشتی نێوانیان بەڵێن دەدەن بۆ هەمیشە جەنگ رابگرن، هەربەپێی ریککەوتنەکە هەردوو وڵات دەتوانن کاری هاوبەش ئەنجامبدەن.

راشیگەیاند، ئەمریکا چەندین رێککەوتننامە لە بواری جیاوازدا لەگەڵ هەردوو وڵات ئەنجامدات.

ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و ستیڤ ویتکۆف نێردەی ئەمریکا بۆ کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، رۆڵێکی گرنگیان هەبووە  لەرێککەوتنی لوتکەی نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا.

 

وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە راگەیندراوێکدا رەخنەی لەو وڵاتانە گرت کە ئیدانەی پلانی داگیرکردنی تەواوەتی غەززەیان کردوە لەلایەن ئیسرائیلەوە.

یسرائیل کاتز وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، وڵاتەکەی سورە لەسەر بەدیهێنانی سەرجەم ئامانجەکانی جەنگی غەززە کە بریتین لە کۆتایهێنان بە بزوتنەوەی حەماس و رەخساندنی زەمینەیەک بۆ رزگارکردنی سەرجەم بارمتە ئیسرائیلیەکان، لەگەڵ دەستەبەرکردنی ئاسایش و ئارامی  بۆ سەرجەم پێکهاتەکان کە لە ئیسرائیلدا دەژین، لە رێگەی دروستکردنی ناوچەیەکی دابڕێندراوی فراوان لە كەرتی غەززە.

کاتز، رەخنەی لەو وڵاتانە گرت کە ئیدانەی پلانی داگیرکردنی تەواوەتی غەززە دەکەن و هەڕەشەی سەپاندنی سزا بەسەر ئیسرائیلدا دەکەن و ئاماژەی بەوەکرد، ئەو جۆرە رێوشوێنانە ناتوانن پلانەکەیان  رابگرن.