ئەمڕۆ کارەبای نیشتیمانی لە تەواوی ناوچەکانی باشور و ناوەراستی عیراق پچڕا، بریکاری وەزیری کارەبای عیراقیش دەڵێت: تیمەکان سەرقاڵی چارەسەرکردنی کیشەکەن.

عادل کەریم بریکاری وەزیری کارەبای عیراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەهۆی  لەکارکەوتنی هێڵێکی کارەبا لە نێوان پارێزگای بابل و قەزای موسەیەب، وێستگەکانی کارەبا یەک لەدوای یەک بکوژێتەوە و کێشەی تەکنیکی دروستببێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی ئەو کێشە تەکنیکیەوە کارەبای نیشتمانی لە سەرجەم شار و شارۆچکەکانی عیراق کوژاوەتەوە و لەئێستادا تیمەکانی وەزارەتی کارەبا لە هەوڵی چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە  و گەڕاندنەوەی کارەبا دەکەن و لە چەند کاتژمێری داهاتوو کارەبا دەگەرێتەوە.

 

 

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، 11ـی 8ـی 2025، لە کۆشکی بەغداد، پێشوازی لە د. عەلی لاریجانی ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی کۆماری ئیسلامیی ئێران و وەفدی هاوڕێی کرد.

لە دیدارێکدا، کە قاسم ئەعرەجی راوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانیی عیراق و بریکاری وەزارەتی دەرەوە محەمەد حوسێن بەحرلعلوم ئامادەی بوون. لاریجانی سڵاوی سەرۆکی ئێرانی بە سەرۆک کۆمار گەیاند. هەروەها سەرۆک کۆماری عیراق سڵاوی خۆی بۆ سەرۆک پزیشکیان و گەلی ئێران نارد و هیوای پێشکەوتن و گەشەسەندنی بەردەوامی بۆ خواستن ،جەختیشی لە قووڵایی پەیوەندییە مێژووییەکان و بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی نێوان عیراق و کۆماری ئیسلامیی ئێران کردەوە، هەروەها پەرۆشیی عیراقی بۆ پەرەپێدانی چوارچێوەی هاریکاریی دووقۆڵی دووپاتکردەوە، بەشێوەیەک کە خزمەت بە هەردوو گەلی دراوسێ بکات و ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە بچەسپێنێت.

سەرۆک کۆمار ئەوەشی خستەڕوو کە عیراق بەردەوامە لەسەر پتەوکردنی سیاسەتی کرانەوەی ئەرێنی لەگەڵ هەموو وڵاتانی دراوسێ و بنیاتنانی هاوبەشیی لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش و ڕێزی یەکتری، بەجۆرێک کە هاریکاریی ئابووری و ئەمنی بەهێز بکات و بەشداری بکات لە بەرقەرارکردنی ئاشتی و خۆشگوزەرانی بۆ گەلانی ناوچەکە.

لەکۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ لەبارەی دوایین پێشهاتە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکانەوە کرا و جەخت لەسەر گرنگیی بەردەوامیی دیالۆگی بنیاتنەرانە لەنێوان وڵاتانی ناوچەکە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان و کارکردن بۆ چەسپاندنی بنەماکانی رێزگرتنی یەکتری و دەستوەرنەدان لە کاروباری ناوخۆیی یەکتر کرایەوە.

لای خۆیەوە، لاریجانی سڵاوی سەرکردایەتیی ئێرانی بە سەرۆک کۆمار گەیاند و پێزانینی وڵاتەکەی بۆ هەڵوێستەکانی عیراق دەربڕی کە پشتگیری لە بەهێزکردنی ئاسایشی هەرێمی دەکەن، هەروەها ستایشی رۆڵی گرنگی عیراقی کرد لە لێک نزیککردنەوەی بۆچوونی لایەنە جیاوازەکاندا.
هەروەها سوپاس و پێزانینی خۆی ئاراستەی گەلی عیراق کرد بۆ پێشوازی و میوانداریکردنی زیارەتکارانی ئێرانی لەکاتی بەجێهێنانی رێوڕەسمی زیارەتی چلەی شەهیداندا.

ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، رۆژی دووشەممە رەخنەی توندی لە پلانی ئیسرائیل بۆ فراوانکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی لە کەرتی غەززە گرت و بە "کارەساتێکی بێوێنە" و "هەنگاوێک بەرەو جەنگێکی بێکۆتا" وەسفی کرد.

هاوکات پێشنیازی پێکهێنانی هاوپەیمانێتییەکی نێودەوڵەتیی کرد بە راسپاردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سەقامگیرکردنی کەرتی غەززە.

بەگوێرەی راگەیەندراوێک کە نووسینگەی ماکرۆن بڵاویکردووەتەوە، سەرۆکی فەرەنسا رایگەیاندووە: "ئەو راگەیاندنەی ئەنجومەنی وەزیرانی ئیسرائیل بۆ فراوانکردنی ئۆپەراسیۆنەکان لە شاری غەززە و ناوچەکانی دیکە، هۆشدارییە لە کارەساتێکی راستەقینەی بێوێنە و هەنگاوێکە بەرەو جەنگێکی بێکۆتا." ماکرۆن جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە حکومەتی ئیسرائیل دەستبەجێ کۆتایی بەم جەنگە بهێنێت و ئاگربەستێکی هەمیشەیی رابگەیەنێت.

سەرۆکی فەرەنسا هۆشداریشیدا کە بارمتە ئیسرائیلییەکان و دانیشتووانی غەززە یەکەم قوربانییەکانی ئەم ستراتیژییەتە دەبن.

ئەم لێدوانانەی ماکرۆن لە کاتێکدایە کە ئەنجومەنی ئاسایشی ئیسرائیل هەفتەی رابردوو پلانی کۆنترۆڵکردنی شاری غەززەی پەسەند کرد، کە ئەمەش کاردانەوەی تووندی ناوخۆیی و دەرەکی لێکەوتەوە.

لەلایەن خۆیەوە، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، سوورە لەسەر جێبەجێکردنی پلانەکەیان و رۆژی یەکشەممە رایگەیاند: "پلانی کۆنترۆڵکردنی شاری غەززە باشترین رێگایە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ." نەتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشکرد کە ئامانجی پلانە نوێیەکانی هێرشکردنە سەر غەززە، لەناوبردنی حەماسە و وتیشی: "لە کاتێکدا حەماس ڕەتیدەکاتەوە چەک دابنێت، ئیسرائیل هیچ بژاردەیەکی تری نییە جگە لە تەواوکردنی ئەرکەکە و بەزاندنی."

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دووپاتیشیکردەوە کە پلانەکەیان گواستنەوەی هاووڵاتیانی مەدەنی و دروستکردنی رێڕەوی ئارام بۆ گەیاندنی هاوکارییە مرۆییەکان لەخۆدەگرێت. هەروەها پێنج بنەمای بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لە غەززە خستەڕوو کە بریتین لە: چەککردنی حەماس، گەڕانەوەی بارمتەکان، داماڵینی غەززە لە چەک، کۆنترۆڵی ئەمنی تەواوی ئیسرائیل لە غەززە، و بوونی ئیدارەیەکی مەدەنی کە سەر بە حەماس و دەسەڵاتی فەڵەستینی نەبێت. 

بەشی دابەشکردنی کارەبای کەرکوک، ئەمڕۆ دووشەممە، کوژانەوەی گشتیی سیستەمی کارەبای لە سەرتاسەری عیراق راگەیاند و بەرپرسێکیش دەڵێت: بەهۆی کێشەیەکی تەکنیکییەوە بووە"

بەشی دابەشکردنی کارەبای کەرکوک لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە: "کاتژمێر 3:00ی پاشنیوەڕۆ، سیستەمی کارەبا لەسەرتاسەری وڵاتدا بەتەواوی کوژاوەتەوە."

لە راگەیەندراوەکەی کارەبای کەرکوک دا هاتووە کە "وێستگەکان بە قۆناغ دەخرێنەوە کار."

لە یەکەم لێدوانیشدا لەسەر کوژانەوەی کارەبا، محەمەد نوری عەبدولڕەب، سەرۆکی لیژنەی وزەی پەرلەمان، لە پۆستێکدا لە پەیجی خۆی لە فەیسبووک رایگەیاند، "کوژانەوەی تەواوەتی سیستەمی کارەبا لە عیراق بەهۆی کێشەیەکەوە بووە لە هێڵەکانی گواستنەوەدا."

 ئەمە لە کاتێکدایە کە هێشتا وەزارەتی کارەبا بە رەسمی هیچ لێدوانێکی نەداوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئەدریان ئایسلستین، کونسوڵی گشتیی شانشینی هۆڵەندا لە هەرێمی کوردستان کرد.

لە دیدارێکدا کە نزار ئامێدی، ئەندامی مەکتەبی سیاسی ئامادەیبوو، جەخت لە پەرەپێدانی زیاتری پەیوەندییە هاوبەشەکانی نێوان هەردوولا لە سەرجەم بوارەکان کرایەوە، بە تایبەت لە بواری کەرتی ئابووری و کشتوکاڵدا.

سەرۆک بافڵ ئامادەیی یەکێتی بۆ هەموو جۆرە کارئاسانییەک دەربڕی، تاوەکو کۆمپانیا هۆڵەندییەکان بەشداریی لە بەهێزترکردنی ژێرخانی کەرتی کشتوکاڵ بکەن.

هەردوولا چارەسەرکردنی کێشەکانی هەرێمی کوردستان و بەغدادیان لەسەر بنەمای گفتوگۆ بە پێویست زانی و سەرۆک بافڵ وتی، پێویستە هەموولایەک پابەندی ئەو رێککەوتنەبن کە کراوە، تاوەکو ژیان و گوزەرانی خەڵکە خۆشەویستەکەمان نەکرێتە قوربانیی ناکۆکییە سیاسییەکان.

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە عەبدولعەزیز کوڕی خالید شەمەری باڵیۆزی شانشینی عەرەبستانی سعودییە لە عیراق کرد و جەختی لە گرنگی فراوانکردنی ئاسۆی هاریکاری هاوبەشی نێوان هەردوو وڵات کردەوە.

لەمیانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ دووشەممە لە کۆشکی بەغداد بەڕێوەچوو، باس لە پەیوەندیی برایەتی و هاریکاریی نێوان هەردوو وڵات و چۆنیەتی پەرەپێدانیان کرا.

سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگی فراوانکردنی ئاسۆی هاریکاری هاوبەشی نێوان عیراق و شانشینی عەرەبستانی سعودییە و چالاککردنی پەیوەندی و هەماهەنگی لەسەر پرسە جۆراوجۆرەکانی جێی بایەخی هەردولا بە مەبەستی هێنانەدی ویستی هەردوو گەلی برا بۆ گەشەپێدان و خۆشگوزەرانی و دامەزراندنی بناغەکانی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.

لای خۆیەوە باڵیۆزی عەرەبستانی سعوودییە پەرۆشی شانشینی عەرەبستانی سعودی دووپاتکردەوە بۆ پاراستنی هاریکاری لەگەڵ عیراق لە ئاستە جیاجیاکاندا، بە شێوەیەک کە خزمەت بە پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی و سەقامگیری بکات، ئاماژەشیکرد بە قووڵی و مێژووی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات.

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بەشداری راستەوخۆی ئەمریکا لە هێرشەکەی ئیسرائیل بە کردەوە، هیچ بوارێکی بۆ متمانە نەهێشتەوە.

هاوکات مەجید تەخت رەوانچی جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ کاروباری سیاسی و ئەندامی شاندی دانوستانکار، ئاماژەی بە ئەگەری کەمکردنەوەی چالاکییە ئەتۆمییەکان کرد لە بەرامبەر هەڵگرتنی سزاکانی ئەمریکا.

دەشڵێت، "تاران دەتوانێت لە چوارچێوەی رێککەوتنێکی دادپەروەرانە و قازانجی هاوبەشدا کاربکات، لەسەر کاتی دیاریکراو بۆ چالاکییە ئەتۆمییەکانی ئاشتیانەلە بەرامبەر هەڵگرتنی سزاکان".

بەڵام رەوانچی ئاستی پیتاندنەکەی دیارینەکردووە کە ئێران دەتوانێت کەمیبکاتەوە وتیشی، داواکاری واشنتۆن بۆ راگرتنی تەواوەتی پیتاندن دەبێتە هۆی شکستی هەر رێککەوتنێک.

 

کەناڵەکانی پەیوەندیکردن کراوەن

ئەو بەرپرسە ئێرانییە ئاماژەی بەوەدا، کەناڵەکانی پەیوەندیکردن لە رێگەی نێوەندگیرێکەوە بە کراوەیی ماونەتەوە، بەڵام وادەی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی دیاری نەکردووە.

لەلایەکی دیکەوە، بەقائی باسی لەوەشکردووە، “متمانەمان بە ئیدارەی ئەمریکا نییە تەنانەت لە کاتی دانوستانیش متمانەمان پێیان نییە".

وەزارەتی ناوخۆی سوریا رایگەیاند، ئیدانەی رووداوەكەی نەخۆشخانەی سوەیدا دەكەن و ئەوانەی تێوەگلاون سزا دەدرێن.

وەزارەتی ناوخۆی سوریا لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ئیدانەی رووداوی كوشتنی كارمەندانی تەندروستی دەكەن كە لە نەخۆشخانەیەكی پارێزگای سوەیدا روویداوە و لێكۆڵینەوە لەو بابەتە بەردەوامە و ئەوانەی تێوەگلاون بە سزای خۆیان دەگەن بەبێ لەبەرچاوگرتنی لایەنگرییان بۆ هەر لایەنێك.

دەشڵێت، یاریدەدەری وەزیری ناوخۆ بۆ كاروباری ئاسایش، سەرپەرشتی لێكۆڵینەوەكە دەكات بە ئامانجی دەستگیركردنی تاوانبارەكان لە زووترین كاتدا.

ئەوەش لەكاتێكدایە، روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ گرتە ڤیدیۆییەكی بڵاوكردەوە كە تێیدا تەقە لە كارمەندانی تەندروستی لە نەخۆشخانەیەكی پارێزگای سوەیدا لە باشوری سوریا دەكرێت و تەرمی دەیان كارمەند لەسەر زەوی كەوتووە.

 

 

لە مانگی تەمموزدا ژمارەی مایەپووچ بوونی ئەو کۆمپانیایانەی لە ئەڵمانیا تۆمارکراون، بە بەرزترین رێژە لە مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی رابردووەوە دێت.

فەرمانگەی ئاماری ئەڵمانیای فیدراڵ رایگەیاند، دادگا ناوخۆییەکان لە مانگی تەمموزدا لە چاو ساڵی رابردوودا بە ڕێژەی 19.2% زیادبوونی حاڵەتە نوێیەکانی مایەپووچ بوونیان تۆمارکردووە.

بەپێی داتاکانی فەرمانگەکە، زۆرجار مایەپووچ بونەکان دوای سێ مانگ لە بەرواری تۆمارکردنیانەوە تۆمار کراون، بەجۆرێک ساڵی رابردوو 21 هەزار و 812 حاڵەت تۆمارکراون، کە بەرزترین ژمارەیە لە ساڵی 2015وە، بەتەنها لە مانگی ئایاری 2025دا زیاتر لە دوو هەزار دۆسییەی مایەپووچ بوون تۆمارکراوە.

زیادبوونی مایەپووچ بوونەکان، دوای کۆتایی هاتنی پاڵپشتی حکومەت دێت لە سەردەمی پەتای کۆڤید-19وە، هەروەها بەرزبوونەوەی نرخی وزە و زیادەڕەوی لە بیرۆکراسی و نادڵنیایی سیاسیدا بارگرانی زیاتر بۆ بازرگانییەکان دروست دەکات.

 

هاتوچۆی هەڵەبجە رایگەیاند، بەهۆی روداوێکی هاتوچۆوە لە گوندی پریس هەشت کەس برینداربوون و لە ئێستادا بەمەبەستی چارەسەر رەوانەی نەخۆشخانەی فریاکەوتن کراون.

راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای هەڵەبجە بڵاویکردەوە، بەهۆی لەدەستدانی کۆنتڕۆڵ ئۆتۆمبێلێکی جۆری "مارسیدس" لە گوندی پریس لە سنوری پارێزگای هەڵەبجە وەرگەڕا و بەهۆیەوە شۆفێری ئۆتۆمبێلەکە و حەوت سەرنشین برینداربوون.

ئاماژەی بەوەشکرد، بریندارەکان بەمەبەستی وەرگرتنی چارەسەر رەوانەی نەخۆشخانەی فریاکەوتنی هەڵەبجە کراون، لێکۆڵینەوەش لە روداوەکە دەستیپێکردووە.

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سلێمانی سەردانی حاکم قادر حەمەجانی کرد و لەمیانی دیدارێکدا راگەیاند، "هەمیشە ئێمە بە چاوی رێز و بەهاوە لە پێگەی هەموو تێکۆشەرەکانمان دەڕوانین".

لەو سەردانە کە قوباد تاڵەبانی و شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ یاوەریی بافڵ جەلال تاڵەبانییان کرد، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ستایشی رۆڵی حاکم قادر حەمەجان و مێژووی سەربەرزی بنەماڵەکەیانی لە خەباتی گەلی کورددا کرد، کە وەک یەکێک لە سەرکردەکانی یەکێتی بەشێکە لە شانازییەکان.

هاوکات لە سەردانەکەدا سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند: "هەمیشە ئێمە بە چاوی رێز و بەهاوە لە پێگەی هەموو تێکۆشەرەکانمان دەڕوانین کە بەشێکن لە مێژووی درەوشاوەی شۆڕشی نوێ".

جولیا کلۆکنەر سەرۆکی پەرلەمانی ئەڵمانیای فیدڕاڵ رایگەیاند، سەرەڕای رەخنە و نیگەرانییەکانی لەسەر پلاتفۆڕمی تیک تۆک، بەڵام بووەتە سەرچاوەیەکی سەرەکی زانیاری بۆ بەشێکی فراوانی دانیشتووان.

ئاماژەی بەوەشکردووە، "دەگمەنە گەنجانی ئەمڕۆ خاوەنی رۆژنامەی کاغەزیی بن و ئەگەر لێیان بپرسیت زانیارییەکانیان لە کوێوە وەردەگرن، وەڵامەکە دەبێتە: تیک تۆک".

بەپێی ئاماری فەرمانگەی پاراستنی زانیارییەکانی ئەڵمانیا، تیک تۆک مانگانە لەلایەن نزیکەی 21 ملیۆن کەسەوە بەکاردەهێنرێت، لەکاتێکدا ژمارەی بەکارهێنەری لە جیهاندا 1  ملیار و 500 ملیۆن کەسی تێپەڕاندووە.

هاوکات پارتی راستڕەوی ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا، یەکەم پارتی ئەڵمانی بوو کە تیک تۆکی بەکارهێناوە، لە کاتێکدا حکومەتی ئەڵمانیاش ئەو پلاتفۆرمە بەکاردەهێنێت بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ خەڵک.

تیک تۆک لەلایەن کۆمپانیای زەبەلاحی چینی "ByteDance" بەڕێوەدەبرێت، گرنگی بە بڵاوکردنەوەی کورتە ڤیدیۆکان دەدات کە زۆرینەیان لەبابەتی کات بەسەربردنن، بەڵام ناوەڕۆکی زانیاریشیان تێدایە، ئەمەش لەکاتێکدایە هۆشدارییەکان لەبارەی مەترسییە ئەمنییەکان و نیگەرانییەکانی پاراستنی زانیارییەکان خراونەتەڕوو.

 

 

ئەنتۆنی ئەلبانیزی سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا رایگەیاند، وڵاتەکەی لە مانگی ئەیلولی داهاتوودا لە کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکاندا دان بە دەوڵەتێکی فەلەستینیدا دەنێت.

وتیشی، دانپێدانان بە مەرجی بەڵێنەکانی دەسەڵاتی فەلەستین دەبێت و ئەمە دەرفەتێکە بۆ گەیشتن بە چارەنووسی گەلی فەلەستین و "هیچ ئایندەیەک بۆ حەماس لە دەوڵەتێکی فەلەستینیدا نییە".

باسی لەوەشکرد، دۆخی غەززە خراپترین رەوشی مرۆیی لە جیهاندا تێپەڕاندووە و ئیسرائیل بەردەوامە لە سەرپێچیکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان، دەشڵێت چارەسەری دوو دەوڵەتی باشترین بژاردەیە.

رونی کردەوە، بە بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی وتووە " رەوشەکە پێویستی بە چارەسەرێکی سیاسی هەیە نەک سەربازی".

هاوکات، کریستۆڤەر لوکسۆن سەرۆکوەزیرانی نیوزلەندا رایگەیاند، حکومەتەکەی بیر لە دانپێدانانی دەوڵەتێکی فەلەستینی دەکاتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، حکومەتەکەی لە مانگی ئەیلولدا بڕیارێکی فەرمی دەدات و لە "هەفتەی سەرکردەکانی نەتەوە یەکگرتووەکاندا" ناوەڕۆکەکەی دەخاتە روو.

 

عەلی لاریجانی ئەمینداری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئێران سەردانی بەغداد دەكات.

سەرچاوەیەكی ئاگادار بە میدیاكانی عیراقی راگەیاندوە، لە دوای دەستبەكاربونی وەك ئەمینداری ئەنحومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئێران، ئەمرۆ لاریجانی یەكەم سەردانی رەسمی بۆ بەغداد ئەنجام دەدات و لەگەڵ لێپرسراوانی عیراق كۆدەبێتەوە و پەیوەندییە دوو قۆڵییەكان تاوتوێ دەكرێن.

لاریجانی رایگه‌یاندووه گرنگترین ئامانجی سه‌ردانه‌که‌ی ئیمزاکردنی رێککه‌وتنی ئه‌منی نێوان ئێران و عیراقه.

لە چەند رۆژی رابردوودا، مەسعود پزیشكیان سەرۆكی ئێران مەرسومێكی دەركرد كە لە رێیەوە عەلی لاریجانی وەك ئەمینداری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەكە دیاریكرا.

ئەم دەستبەکاربوونەوەیەی لاریجانی بۆ ئەو پۆستە لەکاتێکدایە، پێشتر لە نێوان ساڵانی 2005 بۆ 2007 بەڕێوەی بردووە.

لاریجانی 3 جار لە ئێران خۆی بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار کاندید کردووە، دوایین جار لە هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی ساڵی 2024دا بوو، کاتێک بەهۆی تێکشکاندنی فڕۆکەکەیەوە ئیبراهیم رەئیسی کۆچی دوایی کرد.

 

بەهۆی كۆبوونەوەی چاوەڕوانكراوی نێوان ئەمریكا و روسیا لەبارەی جەنگی ئۆكراین، نرخی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان دابەزی. 

ئەمڕۆ لەگەڵ كردنەوەی بازارەكاندا، نرخی نەوتی برێنت بە رێژەی لە 0.5 %دابەزی و هەر بەرمیلێك بە 66 دۆلار و 26 سەنت مامەڵەی پێوە كرا، كە بەراورد بە رۆژی یەكشەممە 33 سەنت دابەزیوە، هەروەها نرخی نەوتی تەكساس بە رێژەی لە 0.6% دابەزی و هەر بەرمیلێك بە 63 دۆلار و 49 سەنت مامەڵەی پێوەكرا، كە بەراورد بە رۆژی رابردوو 39 سەنت دابەزیوە.

شارەزایانیش هۆكارەكەی بۆ ئەو دانوستانە چاوەڕوانكراوە دەگەڕێننەوە، كە بڕیارە لە رۆژانی داهاتوو لەنێوان روسیا و ئەمریكا لەبارەی جەنگی ئۆكراینەوە بەڕێوەبچێت.

حكومەتی بەریتانیا یاسایەكی وڵاتەكەی هەموار دەكاتەوە تایبەت بە دیپۆرتكردنەوەی سزادراوانی بیانی بۆ وڵاتەكانیان، بەر لەوەی رێگەیان پێبدرێت تانە لە بڕیاری دادگا بدەن.

شابانا مەحمود وەزیری دادی بەریتانیا رایگەیاند، سەرقاڵی هەمواركردنەوە و فراوانكردنی یاسایەكی وڵاتەكەن تایبەت بە ناردنەوەی سزادراوانی بیانی بۆ وڵاتەكانیان، كە یاساكە 23 وڵات دەگرێتەوە.

بەریتانیا: لە رێگای ئەو یاسایەوە رێگە بە سزادراوان نادرێت تانە لە بڕیاری دادگا بدەن

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئامانجیان لە هەمواكردنەوەی یاساكە ئەوەیە، كە بەشی زۆری سزادراوانی بیانی، لەدوای دەرچوونی بڕیاری سزاكەیان دیپۆرتی وڵاتی خۆیان بكرێنەوە بەر لەوەی تانە لە بڕیاری دادگا بدەن.

ئەم بڕیارەی بەریتانیا دوای ئەوە دێت، كە بەپێی دوایین ئامار 12٪ی سزادراوانی ئەو وڵاتە كەسانی بیانین و بەریتانیا دەیەوێت جێبەجێكردنی ئەم بڕیارە بكات بە بەشێك لە هەنگاوەكانی دژ بە كۆچبەرانی نایاسایی.