رۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز، بە پشت بەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان بڵاویکردوەتەوە؛ تۆنی بلێری سەرۆک وەزیرانی پێشووی بەریتانیا لە لیستی کاندیدەکانی ئەندامێتی لە ئەنجومەنی ئاشتی غەززە دوور خرایەوە، ئەمەش دوای ناڕەزایەتی وڵاتانی عەرەبی و موسڵمان.

ئەمڕۆ دووشەممە، لە راپۆرتێکدا، رۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز ئاشکرای کردوە، تۆنی بلێر دورخراوەتەوە لە کاندید بوون بۆ ئەنجومەنی ئاشتی غەززە، ئەمەش دوای ئەودێت، کە ناوبراو تاکە کەس بوو  سەرەتا بۆ ئەندامێتی دەستنیشانکرا، کاتێک دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە کۆتایی مانگی ئەیلولدا پلانە 20 خاڵیەکەی خۆی بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی نێوان ئیسرائیل و حەماس خستەڕوو.

رۆژنامە بەریتانییەکە بڵاویکردووەتەوە، بلێر ئەو پلانەی ئەوکاتی ترەمپی بە پلانێکی  "بوێر و زیرەکانە" وەسف کردووە و رایگەیاندوە؛  بە دڵخۆشیەوە پەیوەندی بە ئەنجومەنەکەوە دەکات، کە سەرۆکی ئەمریکا سەرۆکایەتی دەکات.

دوای دەستنیشانکردنی تۆن بلێر بۆ ئەو پۆستە، ژمارەیەک لە وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی دژی بەشداریکردنی ئەو بوون، بەشێکی هۆکارەکەش بۆ خراپی ناوبانگی تۆنی بلێر دەگەڕێتەوە، کە پاڵپشتییەکی بەهێزی ئەو لەشکرکێشیەی ئەمریکا  دەکرد بۆ سەر عیراق لە ساڵی 2003دا.

رۆژنامە بەریاتانییەکە،  لە زاری یەکێک لە هاوپەیمانەکانی بلێرەوە رایگەیاندووە، کە سەرۆک وەزیرانی پێشوو ئەندامی ئەنجومەنی ئاشتی نابێت و جەختیشیکردوەتەوە لەوەی ئەنجومەنەکە لە سەرکردەکانی ئێستای جیهان پێکدێت،بەڵام ئەنجومەنێکی جێبەجێکاری بچووکتر لەژێر دەستی تۆنی بلێردا دەبێت.

سەرچاوەکە  ئەوەشیخستوەتەڕوو، پێشبینی دەکرێت بلێر ئەندامی دەستەی کارگێڕی بێت، لەگەڵ جارێد کوشنەر، زاوای ترەمپ و ستیڤ ویتکۆف، راوێژکاری سەرۆکی ئەمریکا، لەگەڵ بەرپرسانی باڵای وڵاتانی عەرەبی و رۆژئاوایی.

وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی قوباد تاڵەبانی لە کۆتایی سەردانەکەیان بۆ بەغداد لەگەڵ موحسین مەندەلاوی، سەرۆکی هاوپەیمانیی ئەساسی عیراقی کۆبونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا شەوی دووشەمە(8/12/2025) بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، بەڕێوەچوونی سەرکەوتووانەی پرۆسەی هەڵبژاردن هەنگاوێکی گرنگە بۆ بەهێزکردنی پایەکانی دیموکراسی لە وڵاتدا.

جەختیشیکردەوە کە  قۆناغی دوای هەڵبژاردنیش ئەرکی هەموو لایەنە سیاسییەکان قورستر دەکات کە بەپێی دەرەنجامەکانی هەڵبژاردن و خواستی هاوڵاتییان زه‌مینه‌یه‌كی گونجاو بڕەخسێنن بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و کارا کە جێی رەزامەندی هەمووان بێت .

قوباد تاڵەبانی دید و تێڕوانینی یەکێتی خستەڕوو، کە پشتیوانی پێکهێنانی حکومەتێک دەکات کە توانای چاره‌سه‌ركردنی بنەڕەتی كێشه‌كانی نێوان هەرێم و بەغدای هەبێت بەتایبەتیش کێشەی بودجە و مووچەی هەرێمی کوردستان.

دوای ساڵێک لە روخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەد کۆشکی سپی رایگەیاند، ئیدارەکەی دۆناڵد ترەمپ رازییە لەوەی تا ئێستا لە سوریا بەدەست هاتووە.

لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا بۆ کەناڵی عەرەبییە، وتەبێژی کۆشکی سپی رایگەیاندوە، ترەمپ پابەندە بە پاڵپشتیکردنی سوریایەکی سەقامگیر و یەکگرتوو، ئەوان دەیانەوێت سوریا بە ئاشتی لەگەڵ دراوسێکانیدا بژی.

کۆشکی سپی رایگەیاندوە؛ سوریایەکی سەقامگیر و خاوەن سەروەری گرنگییەکی سەرەکی هەیە بۆ ناوچەکە و کاردەکن بۆ ئەوەی حکومەتی سوریا بەردەوام بێت لە جێبەجێکردنی ئامانجەکانی.

لەبارەی رازیبونی سەرۆکی ئەمریکاشەوە لە حکومەتی سوریای نوێ، رایگەیاندوە؛ ئیدارەی ترەمپ رازییە لەوەی کە تا ئێستا لە سوریا بەدەست هاتووە و هەڵگرتنی سزا توندەکانی سەر سوریا لەلایەن ترەمپەوە، یارمەتی حکومەت دەدات بۆ ئاوەدانکردنەوەی دەوڵەت.

وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی قوباد تاڵەبانی لە بەغدا ، بە مەبەستی راگۆڕینەوە لەبارەی پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عیراق لەگەڵ  موسەنا سامەڕایی، سەرۆکی هاوپەیمانیی عەزم کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە سەرلەئێوارەی رۆژی دووشەمە(8/12/2025) بەڕێوەچوو، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستیی پەلەکردن لە دروستکردنی کۆدەنگی لەنێوان هەموو لایەنەکان لەپێناو پێکهێنانی حکومەتێک کە جێی رەزامەندیی هەموو پێکهاتەکان بێت.

قوباد تاڵەبانی دید و بەرنامەی یەکێتی بۆ چۆنییەتی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو روون کردەوە و رایگەیاند عیراق پێویستی بە حکومەتێکی کارا و بەهێزە کە لەلایەکەوە سەروەری و سەربەخۆیی عیراق بپارێزێت و لەلایەکی دیکەشەوە هەنگاوی جدی بنێت بە ئاراستەی گەشەپێدانی ئابووری هەموو ناوچەکانی عیراق بەبێ جیاوازی.

سەرۆکی وەفدی یەکێتی ئاماژەی بەوەشدا لەسەر بنەمای بەرنامە و رێبازی سەرۆک مام جەلال ئامادەن بۆ کارکردن و هاوکاری لەگەڵ هەموو لایەنەکان بۆ ئەوەی هەرچی زووتر بگەنە رێککەوتنێکی تۆکمە و گشتگیر بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عیراق.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانییەکانی سلێمانی رایگەیاند، بۆ هەر حاڵەتێکی نەخوازراوە، شارەوانییەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی، بە  109 ژینگە پارێز و 31 ئامێرەوە،  لە 44 شارەوانی سنورەکەدا خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانییەکانی سلێمانی، راگەیاندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ بەشی ژینگەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی شارەوانیەکانی سلێمانی 109 ژینگەپارێز و 31 ئامێری خستوەتە حاڵەتی ئامادەباشیەوە بۆ فریاگوزاری خێرا لە 44 شارەوانی سنوری بەڕێوەبەرایەتیەکە.

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ وەک ئامادەکارییەک، بۆ هەر حاڵەتێک نەخوارزاو بەبۆنەی بارانبارینی زۆرەوە تیمە فریاگوزارەکان لە هەموو شارەکان لە حاڵەتی ئامادەباشدان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی هاووڵاتیان و شەقام و شوێنە گشتیەکان.

لە راگەیەندراوەکەدا داوا دەکەن، دانیشتوانی سنوری شارەوانیەکان لە رێگەی ژمارەی شارەوانی تایبەت بە خۆیان دەتوانن لە بونی هەر حاڵەتێکی وەک لافاو و چونەژوورەوەی ئاو بۆ ماڵان یان گیرانی ئاوەڕۆ و باراوناوەکان یان هەر مەترسییەکی دیکە دەتوانن پەیوەندی بکەن بەم ژمارە مۆبایلانەوە:

زۆنی چەمچەماڵ: 07717357580

زۆنی دوکان: 07708260606

زۆنی شارباژێر و دەربەندیخان: 07701914991

 

بەرگری شارستانی ئاکرێ بڵاویکردوەتەوە، بەهۆ بەرزبوونەوەی ئاستی ئاو لە رووباری خازر ئۆتۆمبێلێک لە ناو ئاوەکەدا دەچەقێت و هێندەی نامێنێت ئاو بیبات، ئاماژەیان بەوەکردوە، ئۆتۆمبێلەکە خێزانێکی چوارکەسی تێدابوە و توانیویانە رزگاریان بکەن.

بەرگری شارستانی ئاکرێ راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ دوای ئاگاداربونیان لە روداوەکە، تیمەکانیان گەشتونەتە شوێنەکە، کە لە چەمی باکرمان بوە و توانیویانە بەهاوکاری پۆلیسی دارستان و خەڵکی دەڤەرەکە ئۆتۆمبێلەکە دەربهێنن و خێزانەکەش رزگار بکەن.

بەگوێرەی ئەو راگەیەندراوەی بڵاویان کردوەتەوە لە فەیسبووک، خێزانەكە  باوک و دایک و دوو منداڵ بوون و خەڵکی ناحیەی هەریری سەر بە پارێزگای هەولێر بوون، ویستویانە سەردانی ئاشێکی تاحین بکەن.

نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا بۆ سوریا، پیرۆزبای لە گەلی سوریا دەکات و دەڵێت؛ بۆ هەر ژن و پیاوێکی سوری، سوننە و عەلەوی، کورد و مەسیحی، دروز، عەرەب، تورکمان، هەموو ئەوانەی ئەم خاکە دێرینە بە ماڵی خۆیان دەزانن، دوای چەندین ساڵ لە ئازار، ئەمڕۆ ئاهەنگ دەگێڕین بۆ گەڕانەوەی هیوای هاوبەش.

ئەمڕۆ دوو شەممە، تۆم باراک، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا بۆ سوریا، بەبۆنەی ساڵیادی روخاندنی رژێمەکەی بەشار ئەسەد، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ئێکس) پەیامێکی ئاراستەی سەرجەم پێکهاتەکانی ئەو وڵات کردووە.

لە پەیامەکەدا روی لە هەموو پێکهاتە و نەتەوەکانی سوریایە و دەڵێت؛  دوای تێپەڕاندنی قۆناغە سەختەکان، ئێستا دەرفەت بۆ بنیاتنانی ئاشتی و یەکڕیزی لەو خاکە رەخساوە و ئەمڕۆ ئاهەنگ دەگێڕین بۆ گەڕانەوەی هیوای هاوبەش.

تۆم باراک، نوسیویەتی؛ بۆ هەر ژن و پیاوێکی سوری، سوننە و عەلەوی، کورد و مەسیحی، دروز، عەرەب، تورکمان، بۆ هەموو ئەوانەی ئەم خاکە دێرینە بە ماڵی خۆیان دەزانن، دوای چەندن ساڵ لە ئازار و مەینەتی، ئەمڕۆ رۆژی ئاهەنگگێڕان و دڵخۆشییە.

ناوبراو جەختیشدەکاتەوە لەوەی ئەم سەرکەوتنە، دەرفەتێکی نوێیە بۆ ئاشتی و یەکڕیزی و خۆشگوزەرانی و ئایندەیەک کە هی هەمووتان بێت.

وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرپەرشتیی قوباد تاڵەبانی لە بەغداد لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی هاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی دووشەمە 8ـی 12ـی 2025 بەڕێوەچوو، هەردوولا بەڕێوەچوونی سەرکەوتووانەی هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانیان بە دەستکەوتێکی گرنگی دیموکراسی بۆ هەموو گەلی عیراق وەسف کرد و هیوایان خواست لایەنە عیراقییەکان بەپێی دەرەنجامەکانی هەڵبژاردن و لەسەر بنەمای داواکاری هاووڵاتییان و پێویستییەکانی عیراق هەرچی زووتر بگەنە رێککەوتن بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی کارا و بەهێز کە بتوانێت بەبێ جیاوازی خزمەتی هەموو ناوچەکانی عیراق بکات.

قوباد تاڵەبانی دید و بەرنامەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو و پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد روون کردەوە و رایگەیاند، یەکێتی پێیوایە حکومەتی داهاتوو دەبێت لەلایەکەوە هەوڵی جدی بدات بۆ پاراستنی سەرەوەری و سەربەخۆیی عیراق و لەلایەکی دیکەشەوە زەمینەی گونجاو بڕەخسێنێت بۆ گەشەپێدانی ئابووری هەموو ناوچەکانی عیراق.

ئاماژەی بەوەشدا یەکێتیی پێداگرە لەسەر ئەوەی کە دەبێت ئەولەوییەتی هەردوو حکومەتی داهاتووی عیراق و هەرێم چارەسەرکردنی هەرچی زووتری کێشەکانی نێوانیان بێت بەتایبەتیش کێشەی بەشە بودجەی هەرێم و رایگەیاند بودجە وەک مافێکی دەستووری هاووڵاتییانی کوردستان نابێت ببێتە بابەتی ناکۆکی و ململانێی سیاسی.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێم ئاماری بارانبارینی ئەمساڵی بەراورد بە ساڵی رابردوو بڵاوکردەوە، ژمارەکان دەریدەخەن نەخشەی بارانبارین بەتەواوی پێچەوانە بووەتەوە؛ دهۆک لە لوتکەدایە و هەڵەبجە لە کۆتایی لیستەکەدایە.

بەپێی خشتەیەک کە بەشی پێشبینیی کەشناسی ئەمڕۆ بڵاویکردوەتەوە، جیاوازییەکی گەورە لە بڕی بارانبارین لەنێوان پارێزگاکاندا دروست بووە.

بەپێی ئامارەکە، پارێزگای دهۆک پشکی شێری بەرکەوتووە و بەراورد بە ساڵی پار، بڕی بارانبارین زیاتر لە سێ هێندە زیادی کردووە. ساڵی رابردوو تا ئەم کاتە تەنها 27.6 ملم باریبوو، بەڵام ئەمساڵ گەیشتووەتە 98.8 ملم، واتە 71.2 ملم زیادی کردووە.

بە پێچەوانەی دهۆکەوە، لە پارێزگای هەڵەبجە ساڵی رابردوو تا ئەم کاتە 204.8 ملم باریبوو (کە زۆرترین بڕ بوو)، بەڵام ئەمساڵ تەنها 64.9 ملم باریوە، واتە نزیکەی 140 ملم کەمیکردووە.
لە سلێمانیش بارانبارین بۆ نیوە دابەزیوە؛ پارساڵ 145.3 ملم باریبوو، ئەمساڵ بووەتە 74.6 ملم.

کەرکوکیش بێبەش نەبووە لەم کەمبارانییە و تەنها 13 ملم بارانی لێ باریوە، لەکاتێکدا پارساڵ 70.4 ملم بوو. تەنها پارێزگای هەولێر دۆخەکەی جێگیرە و گۆڕانکارییەکی ئەوتۆی بەسەردا نەهاتووە، بە جۆرێک تەنها 1.5 ملم زیادی کردووە و گەیشتووەتە 33.5 ملم.

قوباد تاڵەبانی و نوری مالکی لە بەغداد کۆبوونەوە و جەختیان لە پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز کردەوە، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا دەڵێت، لەم قۆناغەدا دەبێت بە هەمان نەفەسی سەرۆک مام جەلال کار بۆ رێکخستنەوەی ناوماڵی عیراق بکرێت.

ئەمڕۆ دووشەممە لە چوارچێوەی سەردانەکەیدا بۆ بەغداد، وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی قوباد تاڵەبانی، لەگەڵ نوری مالکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا کۆبووەوە.

تەوەرەی سەرەکیی کۆبوونەوەکە تاوتوێکردنی هەوڵەکان بوو بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی عیراق. بەپێی راگەیەندراوی کۆبوونەوەکە، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر ئەوەی پێویستە "کۆدەنگی" لەنێوان سەرجەم لایەنە سیاسییەکان و پێکهاتەکان دروست بکرێت، تاوەکو حکومەتێکی بەهێز و کارا و جێی رەزامەندیی هەمووان پێکبهێنرێت.

لە بەشێکی کۆبوونەوەکەدا، نوری مالکی رۆڵ و پێگەی سەرۆک مام جەلالی بیرهێنایەوە کە چۆن لە رابردوودا و لەپێناو بەرژەوەندیی گشتیدا ناوماڵی کورد و هەموو عیراقییەکانی رێکدەخستەوە.

مالکی بە گرنگی زانی "لەم قۆناغەشدا هەمان سیاسەتی سەرۆک مام جەلال جێبەجێ بکرێت بۆ دروستکردنی کۆدەنگی و پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو".

لای خۆیەوە قوباد تاڵەبانی، ئامادەیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی دەربڕی بۆ هەموو جۆرە هاوکارییەک لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان، بە ئامانجی ئەوەی "هەرچی زووتر رێککەوتنێکی تۆکمە و گشتگیر بکرێت لەسەر چۆنیەتیی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو".

سەنتەری هەماهەنگیی هاوبەشی پارێزگای سلێمانی (P.JCC) هاووڵاتیان ئاگادار دەکاتەوە، لە ئەگەری هەر حاڵەتێکی نەخوازراو و دروستبوونی لافاو، راستەوخۆ پەیوەندی بە ژمارە 100ـەوە بکەن.

لە ئاگادارییەکدا کە ئاڕاستەی دانیشتوانی پارێزگای سلێمانی و دەوروبەری کراوە، سەنتەرەکە رایگەیاندووە: "لە کاتی هەبوونی مەترسیی لافاو و کۆبوونەوەی ئاو لەناو ماڵ و شوێنە گشتییەکان یان هەر جۆرە رووداوێکی نەخوازراو، پەیوەندی بە هێڵی گەرمی ژمارە (100) بکەن کە بۆ ماوەی 24 سەعات بەبەردەوامی لەکاردایە".

ژمارەی قەزا و ئیدارەکان:
سەنتەرەکە بۆ ناوچەکانی دەرەوەی سەنتەری سلێمانی، ژمارەی مۆبایلی تایبەتی داناوە بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بەپێی شوێنی جوگرافی پەیوەندی بکەن:

• پارێزگای هەڵەبجە: 07705047008

• ئیدارەی گەرمیان: 07705047002

• ئیدارەی راپەڕین: 07705047007

• قەزای چەمچەماڵ: 07705047009

• قەزای پێنجوێن: 07705047004

 

ئەنجومەنی سوریای دیموکرات (مەسەدە) لە یەکەم ساڵیادی روخانی رژێمی بەعسدا پەیامێکی توندی ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی نوێی دیمەشق کرد و رایگەیاند، حکومەتی کاتی هێشتا نەیتوانیوە لە عەقڵییەتی گرووپە چەکدارەکان رزگاری ببێت و خەریکە هەمان سیستمی ناوەندێتیی رابردوو بە دەموچاوێکی نوێوە دروست دەکاتەوە.

لە راگەیەندراوەکەدا کە ئەمڕۆ یەکشەممە 8-12-2025 بڵاویکردۆتەوە، مەسەدە دەڵێت: "ئەمڕۆ ساڵێک بەسەر روخانی رژێم لە 8ی کانونی یەکەمی 2024 تێدەپەڕێت، کە وەرچەرخانێکی مێژوویی بوو، بەڵام ئەو ناسەقامگیرییە ئەمنییەی ئەمڕۆ وڵاتی گرتۆتەوە، دەرەنجامی ئەو سیاسەتە پەراوێزخەرانەیە کە ئایدیۆلۆژیای شۆڤێنیی بەعس کردبوویە سەرچاوەی شەرعییەت".

مەسەدە رەخنەی توند لە حکومەتی کاتی دەگرێت و دەڵێت: "سەرەڕای کۆنترۆڵکردنی دیمەشق لە ساڵی رابردووەوە، حکومەت هێشتا نەیتوانیوە لە عەقڵییەتی گرووپ و مەزهەبی تەسک دەربچێت و نەبووەتە دەوڵەتێکی نیشتمانیی کۆکەرەوە، نە گفتوگۆی نیشتمانی دەستپێکردووە و نە دامەزراوەی سەربەخۆی دروستکردووە، بەڵکو بە هەمان عەقڵییەتی ناوەندێتیی رابردوو مەلەفەکان بەڕێوە دەبات".

سەبارەت بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ دیمەشق، ئەنجومەنەکە ئاماژەی بەوەکردووە: "رێککەوتنی 10ی ئازار لەنێوان حکومەتی کاتی و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) هەنگاوێکی گرنگ بوو، بەڵام دانوستانەکان پەکخراون و بەندەکانی جێبەجێ نەکراون، ئەمەش لەکاتێکدایە قەیرانەکان لە کەناراوەکان و سوەیدا قوڵتر بوونەتەوە".

مەسەدە جەخت لەوە دەکاتەوە کە سەرکەوتنی قۆناغەکە بەندە بە بەشداریکردنی هەمووان و دامەزراندنی "سیستمێکی لامەرکەزیی دیموکرات" کە دەسەڵات بداتە ناوچەکان بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری خۆیان و دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.

هەروەها داوا دەکات بەپێی بڕیارە نێودەوڵەتییەکانی 2254 و 2799 دەسەڵاتێکی گواستنەوەی شەرعی پێکبهێنرێت و هێزە سەربازییەکان لەچوارچێوەی سیستمێکی نوێی نیشتمانیدا یەکبخرێنەوە.

لە کۆتاییدا مەسەدە هۆشداری دەدات لەوەی نابێت قۆناغی گواستنەوە بکرێتە پرۆسەیەکی رووکەش کە تێیدا ناوەندێتییە کۆنەکە بە دەموچاوی نوێوە دروست بکرێتەوە.

کۆبوونەوەی قوباد تاڵەبانی و وەفدی یاوەری لەگەڵ نوری مالکی سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا لە بەغداد دەستیپێکرد، چاوەڕێدەکرێت لە وێستگەی داهاتووی سەردانەکەیدا لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیرانی عیراق کۆببێتەوە. 

هەر لە چوارچێوەی سەردانەکەیدا، قوباد تاڵەبانی و وەفدی یاوەری لەگەڵ عەممار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمە کۆدەبێتەوە، پاشان سەردانی موسەننا سامەرائی سەرۆکی هاوپەیمانی عەزم دەکەن.

پێش ئەوەی وەفدی باڵای یەکێتی بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی، لەگەڵ موحسن مەندەلاوی سەرۆکی هاوپەیمانی ئەساس کۆببنەوە، پێدەچێت وەفدی باڵای یەکێتی لە دوایین دیداریاندا، سەردانی محەمەد حەلبوسی سەرۆکی حزبی تەقەدوم بکەن.

ئەمڕۆ ساڵێک تێدەپەڕێت بەسەر ئەو ساتەی کە سورییەکان چەندین ساڵ خەونیان پێوە دەبینی؛ رۆژی 8ی کانونی یەکەمی 2024، بەشار ئەسەد کۆشکی "موهاجیرین"ی جێهێشت و بەرەو روسیا هەڵات، بەمەش کۆتایی بە دەسەڵاتی نیو سەدەیی خێزانی ئەسەد هات. بەڵام دوای ساڵێک، ئایا سوریا بووە بە بەهەشت؟ دۆخی کورد لە کوێی هاوکێشەکەدایە و ئایا سوریا هەمان سیناریۆی بەغدادی دوای 2003دوبارە دەکاتەوە؟

دیمەشق؛ لە "مەرگ"ـەوە بۆ ژیان:

ئەگەر ساڵێک لەمەوبەر دیمەشق شارێکی بێدەنگ و پڕ لە ترس بووبێت، ئەمڕۆ دیمەنەکە جیاوازە. لە گۆڕەپانی ئەمەوی، ئاڵای "سەوز و سپی و رەش" دەشەکێتەوە و وێنەکانی بەشار ئەسەد شوێنیان نەماوە.
ئەحمەد شەرع، سەرۆکی نوێی سوریا کە رۆژگارێک سەرکردەی گرووپێکی چەکدار بوو، ئێستا بە قات و بۆینباخەوە لە کۆڕبەندە جیهانییەکان دەردەکەوێت و ئەمریکا و وڵاتانی کەنداو پێشوازی لێ دەکەن.

بەپێی راپۆرتە نێودەوڵەتییەکان، ئابوریی سوریا کەمێک هەناسەی داوەتەوە، سزاکانی رۆژئاوا هەڵگیراون (جگە لە یاسای سیزەر کە دۆناڵد ترەمپ سڕی کردووە)، نزیکەی 1.5 ملیۆن پەنابەر گەڕاونەتەوە، کە ئەمەش جوڵەی خستۆتە بازاڕەکان.

"گرێ" گەورەکە؛ کورد چی بەسەر دێت؟

لەکاتێکدا دیمەشق ئاهەنگ دەگێڕێت، لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا (رۆژئاوای کوردستان) دۆخەکە تەواو جیاوازە. ئیدارەی خۆسەر بڕیاریدا هیچ ئاهەنگێک بۆ ساڵیادی روخانی ئەسەد نەگێڕدرێت و قەدەغەی کرد.

بەڵام شرۆڤەکاران ئەم بڕیارەی کورد بە پەیامێکی سیاسیی توند دەزانن بۆ ئەحمەد شەرع. کێشەکە لەم خاڵانەدا چڕ دەبێتەوە:

1.    رێککەوتنە مردووەکە: لە 10ی ئازاری رابردوو، شەرع و مەزلوم کۆبانێ (فەرماندەی هەسەدە) رێککەوتنێکیان بۆ تێکەڵکردنەوەی دامەزراوەکانی ئیدارەی خۆسەر بە دەوڵەتی ناوەندی ئیمزا کرد، بەڵام تاوەکو ئێستا تەنها مەرەکەبی سەر کاغەزە و جێبەجێ نەکراوە و کوردەکانیش وەک هێزێکی گرنگی ناو هاوکێشەکە، بەردەوام هۆشدارییان داوە لە جێبەجێ نەکردنی رێککەوتنەکە.

2.    مەترسیی داهاتوو: کورد ترسی هەیە حکومەتە نوێیەکەی دیمەشق کە زۆربەیان پاشخانێکی ئیسلامی و نەتەوەیی عەرەبییان هەیە، دوای بەهێزبوونەوەیان پەلاماری رۆژئاوا بدەن و هەوڵی کۆتایی هێنان بەو ئۆتۆنۆمییە بهێنن کە هەیانە.

3.    فشاری دەرەکی: تورکیا کە ئێستا پەیوەندیی بەهێزی لەگەڵ دەسەڵاتی نوێی سوریا هەیە، فشار دەکات بۆ ئەوەی کۆتایی بە دەسەڵاتی کوردەکان لە باکور بهێنرێت و ئەمەش لەلایەن کوردەکانەوە بەردەوام رەتدەدرێتەوە.

چارەنوسی کورد لە دووڕیانێکدایە؛ یان دەبێت لەگەڵ دیمەشق بگەنە رێککەوتنێکی نوێ کە مافەکانیان بپارێزێت، یان ئەوەتا رووبەڕووی شەڕێکی دیکە دەبنەوە و بەپێی سەرجەم بۆچونەکانیش؛ لە ئێستادا ئەحمەد شەرع خاوەنی سوپایەکی بەهێز نییە و بە پێچەوانەوە هەسەدە خاوەنی سوپایەکی رێکخراوتر و تۆکمەترە. 

هاوکات؛ بە بۆنەی ساڵیادی کەوتنی ئەسەدەوە لە راگەیەندراوێکدا، ئەمڕۆ 12/8 ئەنجومەنی سوریای دیموکرات (مەسەدە) رایگەیاند: "رێککەوتنی 10ی ئازار لەنێوان حکومەتی کاتی و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) هەنگاوێکی گرنگ بوو، بەڵام دانوستانەکان پەکخراون و بەندەکانی جێبەجێ نەکراون، ئەمەش لەکاتێکدایە قەیرانەکان لە کەناراوەکان و سوەیدا قوڵتر بوونەتەوە".

دەشڵێت:  "سەرەڕای کۆنترۆڵکردنی دیمەشق لە ساڵی رابردووەوە، حکومەت هێشتا نەیتوانیوە لە عەقڵییەتی گرووپ و مەزهەبی تەسک دەربچێت و نەبووەتە دەوڵەتێکی نیشتمانیی کۆکەرەوە، نە گفتوگۆی نیشتمانی دەستپێکردووە و نە دامەزراوەی سەربەخۆی دروستکردووە، بەڵکو بە هەمان عەقڵییەتی ناوەندێتیی رابردوو مەلەفەکان بەڕێوە دەبات".

ئەمە لە کاتێکدایە کە؛ وادەی رێککەوتنەکەیان لە کۆتایی ئەمساڵدا بەسەر دەچێت.

برینە ساڕێژنەبووەکان: عەلەوی و دروز:

تەنها کورد نییە کە نیگەرانە، کەمینەکانی دیکەش هەست بە پەراوێزخستن دەکەن:

• عەلەوییەکان: غەزال غەزال، پیاوی ئاینیی دیاری عەلەوییەکان داوای مانگرتنی کردووە و دەڵێت "ستەمێکی نوێ" لە دایک دەبێت.
• دروزەکان: لە باشوری سوریا (سوێدا)، دەنگەکان بۆ سەربەخۆیی یان ئیدارەی سەربەخۆ بەرز بوونەتەوە، بەتایبەت دوای ئەوەی لە مانگی حوزەیرانی رابردوو سوپای سوریا هەوڵیدا بچێتە ناو شارەکە و گرژی دروست بوو.

ئیسرائیل وەک "تێکدەر":
لە دەرەوەی سنورەکان، ئیسرائیل گەورەترین سەرئێشەیە بۆ سوریا نوێیەکە. ئەحمەد شەرع لە کۆڕبەندی دەوحە ئاشکرای کرد کە لەم ساڵەدا ئیسرائیل زیاتر لە 1000 هێرشی ئاسمانی و 400 توێژینەوەی سنوریی ئەنجامداوە. ئیسرائیل دەیەوێت ناوچەیەکی دابڕاو لە باشوری سوریا دروست بکات، کە ئەمەش مەترسییە بۆ سەر یەکپارچەیی خاکی سوریا.

بەرپرسێکی باڵای بزوتنەوەی حەماس بۆ یەکەمجار دەرگای گفتوگۆی لەسەر چارەنوسی چەکەکانی حەماس کردەوە و رایگەیاند، ئامادەن لە چوارچێوەی رێککەوتنی ئاگربەست لەگەڵ ئیسرائیل، چەکەکانیان "سڕ بکەن یان لە کۆگادا دایبنێین".

باسم نەعیم، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی حەماس لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی (ئەسۆشیەیتد پرێس) وتی: "ئێمە کراوەین بەڕووی گرتنەبەری رێگەیەکی گشتگیر بۆ رێگریکردن لە هەڵکشانی زیاتر و تەقینەوەی دۆخەکە". ئاماژەی بەوەشکرد، حەماس مافی "موقاوەمە" دەپارێزێت، بەڵام ئامادەیە بۆ گەیشتن بە دەوڵەتی فەلەستینی چەک دابنێت.

چەکەکان چییان لێ دێت؟
هەرچەندە باسم نەعیم وردەکاریی میکانیزمەکەی باس نەکرد، بەڵام پێشنیازی ئاگربەستێکی درێژخایەنی کرد کە بۆ 5 تا 10 ساڵ درێژە بکێشێت و وتی: "دەکرێت گفتوگۆ لەسەر سڕکردن، کۆگاکردن یان دانانی چەکەکان بکەین، بەو مەرجەی گەرەنتی فەلەستینی هەبێت کە لە ماوەی ئاگربەستەکەدا بەکارنەهێنرێن".

ئەم پێشنیازە لەکاتێکدایە کە هەوڵەکان بۆ جێبەجێکردنی پلانی 20 خاڵیی دۆناڵد ترەمپ چڕ بوونەتەوە.

سەبارەت بە هاتنی هێزی نێودەوڵەتی، بەرپرسەکەی حەماس رەتیکردەوە هێزێک بۆ "چەککردنی حەماس" بێتە ناوچەکە و وتی: "پێشوازی لە هێزێکی نێودەوڵەتی دەکەین لەسەر سنورەکان بۆ چاودێریکردنی ئاگربەست و تۆمارکردنی پێشێلکارییەکان، بەڵام قبوڵ ناکەین ئەو هێزە دەسەڵاتی ئەوەی هەبێت لەناو خاکەکەماندا هیچ چالاکییەک بکات".

سەبارەت بە ئیدارەدانی کەرتی غەززە، نەعیم ئاشکرای کرد کە لەگەڵ دەسەڵاتی فەلەستین گەیشتوونەتە لێکتێگەیشتن بۆ پێکهێنانی "لیژنەیەکی تەکنۆکرات". بەپێی زانیارییەکان، هەردوولا رێککەوتوون لەسەر ئەوەی ماجید ئەبو رەمەزان، وەزیری تەندروستی ببێتە سەرۆکی لیژنەکە کە خۆی خەڵکی غەززەیە و لە کەناری رۆژئاوا دەژی.