هەواڵەکان
قوباد تاڵەبانی، لە دووەم رۆژی سەردانەکەیدا بۆ ئەلبانیا، چەند دامەزراوەیەکی گرنگی تەکنەلۆژی و ئابوریی ئەو وڵاتەی بەسەرکردەوە و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵادا پرسی گواستنەوەی ئەزموونی ئەلبانیا لە بوارەکانی حکومەتی ئەلیکترۆنی، ژیریی دەستکرد و پەرەپێدانی تواناکانی تەکنەلۆژیای زانیاری بۆ هەرێمی کوردستان تاوتوێ کرد.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە دووەمین رۆژی سەردانەکەیدا بۆ ئەلبانیا هەردوو دەزگای نیشتمانیی کۆمەڵگای زانیاری و ئاژانسی ستارت ئەپی ئەو وڵاتەی بەسەرکردەوە و لەلایەن مارتن کاجۆ، بریکاری وەزیری ئابوری و داهێنان و ئیگلی تافا، بەڕێوەبەری گشتیی دەزگای نیشتمانیی کۆمەڵگای زانیاری و ئارجان یمێری، بەڕێوەبەری ئاژانسی ستارت ئەپ ئەلبانیاوە پێشوازی لێ کرا.
لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا ئەمڕۆ بەڕێوەچوون باس لە رۆڵی ژیریی دەستکرد لە گەشەپێدانی ئابوری و باشترکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان و کاراکردنی دامەزراوەکان کرا.
هەردوولا جەختیان کردەوە لەسەر پێویستیی هاوکاری و گواستنەوەی ئەزمون و شارەزایی لەنێوان هەرێمی کوردستان و کۆماری ئەلبانیا بە تایبەت لە بوارەکانی حکومەتی ئەلیکترۆنی و ژیریی دەستکرد و پاراستنی داتا و پەرەپێدانی تواناکان لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاریدا.
لەم چوارچێوەیەدا حکومەتی ئەلبانیا ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ناردنی پسپۆڕانی وڵاتەکەی بۆ هاوکاریکردنی حکومەتی هەرێم لە بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد و بە ئەلیکترۆنیکردنی دامەزراوەکان.
بۆ یەکەمجار لە کوردستان، شارەوانی کەلار بە سیستمێکی زیرەک خزمەتی ژینگەی شارەکە دەکات.
سەرۆکایەتی شارەوانی کەلار لە هەنگاوێکی نوێ و پێشکەوتوودا، سەرۆکایەتیی سیستمێکی ئەلیکترۆنیی تایبەت بۆ کۆکردنەوە و بەدواداچوونی زبڵ و خاشاک ڕادەگەیەنێت.
شارەوانی کەلار رائگەیاند، هەر هاووڵاتییەکی لە هەر شوێنێکی شار ئەگەر زبڵ و خاشاکێکی بینی کە پێویست بە پاککردنەوە دەکات، دەتوانێت بە ئاسانترین شێوە لەڕێگەی ئەو سیستمەوە تۆماری بکات و ئاگادارمان بکاتەوە.
دلێر حسێن، لێپرسراوی بەشی پڕۆژەکان لە سەرۆکایەتیی شارەوانیی کەلار بە کوردساتی راگەیاند: بۆ چارەسەرکردنی گرفتی فڕێدانی خۆڵوخاشاک، شارەوانیی کەلار (QR Code)ێکی داناوە کە دەبێتە پردێکی راستەوخۆ لە نێوان هاووڵاتیان و شارەوانی، بۆ ئەوەی بتوانرێت لەڕێی سکانکردن و ناردنی وێنەوە لایەنی پەیوەندیداری لێ ئاگادار بکرێتەوە.
راشیگەیاند: "لە ئێستادا ئەو سیستمە دروستکراوە، بەڵام ویستمان کەموکوڕییەکانی چارەسەر بکەین و دوای تاقیکردنەوەی دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە."
سەرۆکی سوریا و سەرۆکی فەرەنسا لە کۆبوونەوەی نێوانیاندا لە دیمەشق، تیشکیانخستەسەر هەڵگرتنی سزاکان، ئایندەی ئابوریی هاوبەش و دۆسیەی گەڕانەوەی ئاوارەکان.
ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا رایگەیاند، وڵاتەکەی لە رێگەی پێگە جوگرافییەکەیەوە رۆڵە زیندووەکەی خۆی لە ناوچەکەدا وەرگرتووەتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، دەیانەوێت فەرەنسا ببێتە هاوبەشی یەکەمیان لە بازاڕی رێڕەوە جیهانییەکاندا و وتی: "هەرکەسێک زوو وەبەرهێنان لە سوریادا بکات، زووش قازانج دەکات."
لای خۆشییەوە، ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا ئاشکرایکرد، وڵاتەکەی یەکەم لایەن بووە کە سزاکانی سەر سوریای هەڵگرتووە، هەروەها ئاماژەی بە بوونی چەندین پلانی دیکە کرد بۆ بەردەوامبوونی کارکردن لەگەڵ دیمەشقدا. ماکرۆن وتیشی: "راستە چەندین ئاڵەنگاری لەبەردەم سوریادا هەن، بەڵام هاوکات چەندین دەرفەتیش بۆ کۆمپانیاکانمان رەخساون."
سەبارەت بە دۆسیەی مرۆیی، سەرۆکی فەرەنسا جەختی لەوەکردەوە، کار دەکەن بۆ دابینکردنی تەواوی رەخساندنی بارودۆخ و مەرجەکان بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ سوریا.
ماکرۆن ئەوەشی خستەڕوو، هیچ شتێک ناتوانێت ئارەزووی سورییەکان بۆ ژیان لە ناوخۆی وڵاتێکدا کە خاوەن سەروەری و ئاسایشی تەواو بێت، لاواز بکات. هەروەها پاش روداوەکانی پێشتر، دووبارە جەختی کردەوە کە سەردانەکەی بۆ سوریا بەردەوام دەبێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پەیامێکی هاوخەمی ئاڕاستەی بنەماڵەی هەڤاڵ فەیسەڵ کەتۆ ئاغا کردووە.
دەقی پرسەنامەکە
بنەماڵەی سەربەرزی هەڤاڵ فەیسەڵ کەتۆ ئاغا
بە داخ و خەمێکی زۆرەوە، هەواڵی کۆچی دوایی هەڤاڵی تێکۆشەر فەیسەڵ کەتۆ ئاغا، نوێنەری پێشووی سەرۆک مام جەلال لە بادینان و برای شەهیدی سەنگەر ئەسعەد کەتۆمان پێگەیشت.
بۆ ئەم خەمە پرسە و سەرەخۆشی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی کەسوکار و بنەماڵە سەربەرزەکەیان دەکەین کە نموونەیەکی باڵان لە خەبات و تێکۆشانی گەلەکەمان.
بۆ ئەم ماتەمە هاوبەشی خەمتانین، لە خوای گەورە داواکارین گیانی کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرین شادبکات، ئارامی و سەبووری بە هەموو لایەک ببەخشێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە دیمەشقی پایتەختی سوریا بیسترا، ئاژانسی رۆیتەرزیش لە زاری سەرچاوەکانەوە بڵاویکردەوە، تەقینەوەکان لە رێگەی بۆمبی چێندراوەوە ئەنجامدراون.
بەپێی زانیارییەکانی رۆیتەرز، تەقینەوەکان لە نزیک ئەو هۆتێلە رویانداوە کە ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسای تێدا ماوەتەوە، هاوکات سەرچاوە میدیاییەکان ئاشکرایانکردووە، کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی ماکرۆن تەنها ماوەیەکی کەم بەر لە رودانی تەقینەوەکان، ناوچەکەیان بەجێهێشتووە و زیانیان پێ نەگەیشتووە.
میدیاکانی ناوچەکە ئەوەشیان خستەڕوو، بەهۆی ئەو تەقینەوانەی دیمەشقەوە ژمارەیەک هاووڵاتی بریندار بوون.
راشیانگەیانووە، لە یەکێک لە قەرەباڵغترین شەقامەکانی دیمەشقی پایتەخت، دوو بۆمب کە یەکێکیان لەناو مینی پاسێک و ئەوی دیکەیان لەناو تەنەکەیەکی خۆڵدا دانرابوون، تەقینەوە.
لەلایەکی ترەوە وەزارەتی ناوخۆی سوریا ئەوەی خستەڕوو، لە تەقینەوەكانی دیمەشق 18 كەس برینداربوون کە چوار لە بریندارەکان کارمەندی پۆلیسن.
هاوکات کۆشکی سەرۆکایەتی فەرەنسا 'ئیلیزێ' ئاشکرایکرد، ئیمانیۆڵ ماكرۆن سەرۆکی فەڕەنسا سەلامەتە، ئاگاداری تەقینەوەكان نەبووە.
بۆ رێگریکردن لە روداوەکانی خنکان و پاراستنی گیانی هاووڵاتیان، گەشتوگوزار و بەرگریی شارستانیی هەڵەبجە هەڵمەتێکی بەرفراوانیان بۆ دانانی تابلۆی ئاگادارکردنەوە لە هاوینەهەوار و سەرچاوە ئاوییەکانی پارێزگاکە دەست پێکرد.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی گەشتوگوزاری پارێزگای هەڵەبجە بڵاویکردەوەم تیمە هاوبەشەکان تیشکیان خستووەتەسەر ئەو شوێنە ئاوییانەی کە مەترسیی قووڵبوون و خنکانیان لێدەکرێت، بەتایبەتی لە هاوینەهەواری (ئەحمەدئاوا ــ سەرچاوەی زەڵم، دوانزە ئیمام، نەورۆڵی و سازان) و تابلۆی ئاگادارکردنەوەیان تێدا جێگیر کردوون.
بەپێی راگەیەندراوی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گەشتوگوزاری هەڵەبجە، ئامانج لە دانانی ئەم تابلۆیانە هۆشیارکردنەوەی گەشتیاران و سەردانیکەرانە بۆ ئەوەی لە سەرچاوە ئاوییەکان نزیک نەبنەوە و مەلەوانی نەکەن، تاوەکو دووربن لە هەر حاڵەتێکی نەخوازراوی خنکان. هاوكات داوا لە هاووڵاتیان و گەشتیاران کراوە کە بە تەواوی پابەندی رێنماییەکان بن و هۆشیارانە مامەڵە لەگەڵ قەراغی ئاوەکاندا بکەن.
پەیمانیی باکوری ئەتڵەسی ناتۆ لوتکەی ئەمساڵی خۆی لە ئەنکەرە دەست پێدەکات، کە تێیدا پرسی گرتنەئەستۆی بەرپرسیارێتییەکی گەورەتری بەرگری لەلایەن ئەوروپا و فشارەکانی ئەمریکا لە پێشەنگی تەوەرەکاندا دەبن.
بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە، سەرکردەکانی 32 وڵاتی ئەندام لە پەیمانی باکوری ئەتڵەسی 'ناتۆ' بگەنە ئەنکەرەی پایتەختی تورکیا، بە مەبەستی ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی دوو رۆژە کە تیشک دەخاتە سەر زیادکردنی خەرجی و توانای بەرگریی ئەوروپا و ئیمزاکردنی چەندین گرێبەستی گەورەی کڕینی چەک، ئەمەش لەژێر سایەی فشارە بەردەوامەکانی ئەمریکادا دێت بۆ بەشکردنی دادپەروەرانەی تێچووەکان لەناو هاوپەیمانتییەکەدا.
لوتکەکە بە کردنەوەی پێشانگایەکی گەورەی پیشەسازییە بەرگرییەکان دەست پێدەکات، کە ئامانجی هاوکاریکردنی وڵاتانی هاوپەیمانە بۆ گۆڕینی زیادبوونی خێرا لە بودجە سەربازییەکانیاندا بۆ توانای نوێی مەیدانی و ئەنجامدانی گرێبەستی کڕینی چەک بە بەهای ملیارەها دۆلار.
لەژێر فشاری دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادا، ئەندامانی ناتۆ ساڵی رابردوو بەڵێنیاندا بودجەی بەرگریی خۆیان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکەن، بە جۆرێک لە 2%ـەوە بەرزی بکەنەوە بۆ 3.5%ی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی تا ساڵی 2035، لەگەڵ تەرخانکردنی 1.5%ی زیادە لە بەرهەمی ناوخۆیی بۆ خەرجییە پەیوەندیدارەکانی بەرگری.
کۆبوونەوەی ئەمساڵیش تیشک دەخاتە سەر گۆڕینی ئەو بەڵێنانە بۆ پابەندبوونی کۆنکرێتی و کرداری، ترەمپیش چەند رۆژێک بەرلە بەڕێوەچوونی لوتکەکە، بەردەوام بوو لە فشارەکانی و خەرجییە بەرگرییەکانی هاوپەیمانەکانی بە "پێکەنیناوی" وەسف کرد.
هاوکات، ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین پەیوەندی بە سەرکردەکانی ناتۆوە دەکات و کۆبوونەوەیەکی دووقۆڵی لەگەڵ ترەمپ ئەنجام دەدات؛ ئەمەش لە کاتێکدایە کە زیلینسکی هەوڵی بەدەستهێنانی بەڵێنی هاوکاریی سەربازی دەدات بە بەهای 160 ملیار دۆلار، لەگەڵ هاندانی هاوپەیمانان بۆ دابینکردنی موشەکی زیاتری بەرگریی ئاسمانی و نوێکردنەوەی هەوڵەکان بۆ زیندووکردنەوەی دانوستاندنە چەقبەستووەکانی ئاشتی لەگەڵ روسیادا.
هەر لە چوارچێوەی لوتکەکەدا، رۆژی چوارشەممە، سەرکردەکانی ناتۆ دووبارە کۆدەبنەوە بۆ ئەنجامدانی راوێژکارییەک کە تیشک دەخاتە سەر گرتنەئەستۆی بەرپرسیارێتییەکی گەورەتری بەرگری لەلایەن ئەوروپاوە، بەتایبەت لە کاتێکدا کە سەرنجی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرەو ناوچەی زەریای هێمن و ناوچەکانی دیکە هاتووەتە ئاراوە.
لە کاتێکدا ئەمریکییەکان یادی 250 ساڵەی دامەزراندنی دەوڵەتەکەیان دەکردەوە، ئامارەکانی تەقەکردنی بەکۆمەڵ ریکۆردێکی نوێی پێوانەیی تۆمار دەکەن و تەنها لە سێ ڕۆژدا 100 کەس بەهۆی تەقەکردنەوە کوژراون.
رێکخراوی "Gun Violence Archive"ی ناحکومی رایگەیاند، ژمارەی ئەو کەسانەی لە سەرانسەری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و لە کاتی بەڕێوەچوونی ئاهەنگەکانی جەژنی سەربەخۆیی ئەو وڵاتەدا بەهۆی روداوەکانی تەقەکردنەوە گیانیان لەدەستداوە، گەیشتووەتە 100 کەس.
رێکخراوەکە لە بڵاوکراوەیەکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" ئاماژەی بەوە کردووە، لە ماوەی پشووی جەژنی سەربەخۆیی ئەمریکادا، 20 روداوی تەقەکردنی بەکۆمەڵ تۆمارکراون، ئەمەش بە بەرزترین ئاماری پێوانەیی دادەنرێت لە دوای ساڵی 2021ـەوە.
ئاشکراشی کردووە، ئەو روداوانە لە ماوەی تەنها سێ رۆژدا بوونەتە هۆی کوژرانی 100 کەس و برینداربوونی 340 کەسی دیکە، هاوکات رێکخراوەکە رونیکردووەتەوە کە ئەم داتایانە سەرەتایین و ئەگەری هەیە لە داهاتوودا ژمارەکان گۆڕانکارییان بەسەردا بێت و زیاد بکەن.
جێی ئاماژەیە، لە 4ـی تەممووزی ئەمساڵدا، ئەمریکا یادی 250 ساڵەی دامەزراندنی دەوڵەتەکەی کردەوە.
وەزیری دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، وڵاتەکەی بە هیچ شێوەیەک دەست بە دانوستاندنی تایبەت بە رێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ ناکات ئەگەر هاتوو هەڕەشەکان بەردەوام بن.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیامێکدا لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" رایگەیاند: "ملیۆنان ئێرانی بۆ بەڕێکردن و رێزلێنان لە عەلی خامنەیی، رابەری کۆچکردووی ئێران و میراتەکەی کۆبوونەوتەوە، نە ئەو خەڵکە و نە هێزە چەکدارەکانمان بە چاوترساندن و هیچ جۆرە هەڕەشەیەک کاریگەر نابن."
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەش کردووە، بڕگەی سیازدەیەمی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە تەواو روونە و تێیدا هاتووە کە لەکاتی بەردەوامیی هەڕەشەکاندا دانوستاندن بۆ رێککەوتنی کۆتایی دەست پێناکات، لە کۆتایی پەیامەکەشیدا نووسیویەتی: "رێز لە ئیمزاکەتان بگرن."
ئەم لێدوانانەی وەزیری دەرەوەی ئێران لە کاتێکدایە، کە واشنتۆن و تاران خۆیان بۆ دەستپێکردنەوەی پەیوەندییە سیاسییەکانیان ئامادە دەکەن، کە بەهۆی رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی عەلی خامنەیی رابەری پێشووی ئێرانەوە بە شێوەیەکی کاتی راگیرابوون، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ناڕوونی و ناكۆكی قووڵ لەسەر چەندین مەلەفی سەرەکی هێشتا بەردەوامە، کە لە پێشەنگیاندا مەلەفی ئەتۆمی و سزاکانی ئەمریکان.
بافڵ جەلال تاڵەبانی لەگەڵ کونسوڵی گشتیی بەریتانیا لە هەرێمی کوردستان کۆبووەوە و لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پەرەسەندنە سیاسی و ئابورییەکان گفتوگۆیان لەبارەوە کرا.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئەندرۆ بیزلی، کونسوڵی گشتیی بەریتانیا لە هەرێمی کوردستان کرد.
لە دیدارێکدا کە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، ئەندامی مەکتەبی سیاسی ئامادەبوو، دوایین پەرەسەندنە سیاسی و ئابورییەکان گفتوگۆیان لەبارەوە کرا و جەخت لە هەماهەنگی و هاریکاریی نێوان سەرجەم لایەنەکان لە هەرێمی کوردستان و عیراق کرایەوە، لەپێناو زاڵبوون بەسەر ئاڵنگارییەکاندا.
بەربەستەکانی بەردەم پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمی کوردستان خرانەبەر باس و بافڵ جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، داوای یەکێتی، داوای خەڵکە بۆ باشترکردنی حکومڕانی و گەیشتن بە حکومەتێکی دادپەروەر و بەهێز کە توانای خزمەتکردنی تەواوی ناوچەکانی هەبێت بەبێ جیاوازی، ئێمە دەمانەوێت هاوبەشیی راستەقینە بنەمای کارکردن بێت.
لە میانەی سەردانەکەیدا بۆ ئەلبانیا، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران بە جیا لەگەڵ هەر یەکە لە فێریت هۆکسا، وەزیری کاروباری دەرەوە و ئەوروپای ئەلبانیا و ئێنێیا کاراکاچی، وەزیری پیشەسازی و وزەی ئەلبانیا کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتەدا گفتوگۆکرا لەبارەی گرنگیی کاری هاوبەش بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیی سیاسی و ئابوری نێوان هەردوو وڵات و بڕیادرا لەسەر پێکهێنانی گروپێکی کاری هاوبەش لە پسپۆڕانی هەردوولا بۆ ئەوەی زەمینە بۆ دروستکردنی پەیوەندیی لە بوارەکانی گەشتوگوزار و بازرگانیدا بڕەخسێنن و هەروەها هەماهەنگی دروست بکەن بۆ ئاڵوگۆڕی پسپۆڕیی لە بوارەکانی بە ئەلیکترۆنیکردنی دامەزراوەکان و بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد لە خزمەتگوزارییەکاندا.
لە کۆبوونەوەش لەگەڵ وەزیری پیشەسازی و وزەی ئەلبانیادا، باس لە ئەزمونی ئەو وڵاتە کرا لە چۆنییەتی پەرەپێدانی کەرتی وزە و بە تایبەتیش وزەی نوێبووەوە. لەمبارەیەشەوە جەخت کرایەوە لەسەر کارکردن بۆ ئاڵوگۆڕی ئەزموون لەنێوان هەردوولادا.
جێگری سەرۆک وەزیران بە پێویستی زانی هێڵی ئاسمانی راستەوخۆ لەنێوان سلێمانی و تیرانادا بکرێتەوە بۆ ئەوەی یارمەتیدەربێت لە دروستکردنی پەیوەندیی گەشتیاری و کولتووری و بازرگانی لەنێوان هەردوو وڵاتدا.
تائێستا دەست بەڕێکارەکانی کۆکردنەوەی داهاتی نانەوتی نەکراوە، سەرچاوەیەکیش لە وەزارەتی دارایی هەرێم ئاشکرایدەکات، ئەگەر بەغداد بڕی 120 ملیار دینار وەک داهات بگێڕێتەوە کێشەی گەورە بۆ موچە دروست دەبێت.
سەرچاوەیەکی ئاگادار لە وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، تا ئێستا وەزارەت هیچ هەنگاوێکی رەسمی بۆ کۆکردنەوەی داهاتی نانەوتی لە هەرێمی کوردستان دەست پێ نەکردووە.
بەپێی ئەو سەرچاوەیە، وەزارەتی دارایی لەبەردەم کێشەیەکی گەورەدایە، چونکە هێشتا کورتیی داهاتی مانگی رابردوو پڕ نەکراوەتەوە، هەروەها ئەگەر حکومەتی عیراق لەم مانگەش بڕی 120 ملیار دینار پارەی موچەی موچەخۆرانی هەرێم بگێڕێتەوە، ئەوا کێشەیەکی گەورە بۆ دابەشکردنی موچەی فەرمانبەران دروست دەبێت.
سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشکرد، پێشبینی دەکرێت ئەم مانگە زیاتر لە 50 ملیار دینار داهاتی نانەوتی کۆبکرێتەوە، لە هەمان کاتدا هەوڵەکان بۆ کەمکردنەوەی بڕی ئەو داهاتەی داوای لێدەکرێت لەلایەن حکومەتی عیراقەوە بەردەوامن، بەڵام تا ئێستا بەغداد هەر سورە لەسەر پێویستی دابینکردنی 120 ملیار دینار.
سەرچاوە سەربازیی و دیپلۆماسییەکانی ئیسرائیل گۆڕانکاریی لە هەڵسەنگاندنی ستراتیژیی تەلئەبیب بەرانبەر سەرکردایەتی نوێی ئێران ئاشکرادەکەن و ئاماژە بەوەشدەکەن، ئیسرائیل جەنگەکەی دۆڕاندووە و ناتانیاهۆ شکست دەشارێتەوە.
ماڵپەڕی ئەلمۆنیتەری ئەمریکی لە راپۆرتێکدا لە زاری سەرچاوە دیپلۆماسییەکانەوە بڵاویانکردەوە؛ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا فشار لەسەر بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دروستدەکات بۆ کشانەوەی هێزەکانی لە باشوری لوبنان، ئەمەش لە چوارچێوەی رێککەوتنێکی هەرێمی فراوانتر لەگەڵ تاران.
ئاماژە بەوەشکراوە، ئیمزاکردنی چوارچێوەی رێککەوتنی لوبنان-ئیسرائیل لە واشنتۆن لە 26ـی حوزەیرانی رابردوو، تەنها هەوڵێکی ناتانیاهۆ بووە بۆ ئەوەی هەر کشانەوەیەکی داهاتوو وەک "دەستکەوتێکی دیپلۆماسی" نیشان بدات، نەک ملکەچبوون بۆ داواکارییەکانی ئەمریکا.
راپۆرتەکە جەخت لەوە دەکاتەوە، دانوستانەکانی ئێستا لە نێوان واشنتۆن و تاران چیتر لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و موشەکی نین، بەڵکو تەنها لەسەر ئازادی هاتوچۆی دەریاییە لە گەروی هورمز، ئەمەش لەلایەن لێپرسراوانی ئیسرائیلەوە وەک "شکستێکی ستراتیژی" سەیر دەکرێت، بە جۆرێک بەشێکیان پێیان وایە ئیسرائیل لە دوای کۆتایی هاتنی جەنگ، لە رەوشێکی ستراتیژی زۆر خراپتردایە بە بەراورد بە پێش دەستپێکردنی.
لە کۆتایی راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، ناتانیاهۆ دوای ئەوەی نەیتوانی ئەو "سەرکەوتنە تەواوەتییە" بەدەستبهێنێت کە بەڵێنی دابوو، ئێستا هەوڵ دەدات لە رێگەی دروشمی نوێی هەڵبژاردنەوە متمانەی دەنگدەرانی وڵاتەکەی بەدەستبهێنێت، کە ئەو تاکە کەسە توانیویەتی ئیسرائیل لە مەترسییەکی گەورە رزگاربکات و رێگری لە ئێران بکات لە داهاتوودا ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
ترەمپ رایدەگەیەنێت؛ لە رووی سەربازییەوە ئێرانیان تێکشکاندووە و ئەنجامەکانی تاران هاوشێوەی دەستکەوتەکانی پێشوویانە لە ڤەنزوێلا، جەختیش دەکاتەوە کە وڵاتەکەی خاوەنی بەهێزترین سوپای جیهانە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، وڵاتەکەی لە رووی میدیاییەوە ئەو گرنگی و رووماڵە شایستەیەی پێ نادرێت کە پەیوەستە بە دۆسیەی ئێرانەوە، بەڵام جەختی کردەوە کە لە ڕووی سەربازییەوە گورزی کوشندەیان لە تاران وەشاندووە.
ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد: "ئێمە وەک پێویست رووماڵی میدیایی شایستەمان پەوڕو نەکردووە لەوەی کە پەیوەستە بە ئێرانەوە، بەڵام لە راستیدا لە رووی سەربازییەوە سڕیماننەوە و تێکمانشکاندن".
ئەوەشی خستەڕوو، ئەمریکا لە سەرکەوتن بەردەوامە و ئەو ئەنجامانەی ئێستا لە ئێران بەدەستی دەهێنن، هاوشێوەی ئەو ئەنجامانەن کە پێشتر لە ڤەنزوێلا بەدەستیان هێناون.
سەرۆکی ئەمریکا لە درێژەی قسەکانیدا باسی لە بەهێزی پێگەی وڵاتەکەی کرد و وتی: "وڵاتەکەمان زۆر بەهێزە و لە ئێستادا خاوەنی بەهێزترین سوپاین لەسەرانسەری جیهاندا".
قوباد تاڵەبانی لەسەر بانگهێشتی رەسمی ئیدی راما، سەرۆک وەزیرانی ئەلبانیا سەردانی ئەو وڵاتەی کرد و لە یەکەم وێستگەی سەردانەکەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیران کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی هەر یەکە لە دارا رەشید، وەزیری پلاندانان و ژوان سابیر، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزار و دابان شەدەڵە، جێگری سەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێم بەڕێوەچوو، باس لە چۆنییەتی دروستکردنی هەماهەنگی بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکی بەهێز لە بوارەکانی بازرگانی، گەشتوگوزار و ئاڵوگۆڕی ئەزموون لەنێوان هەردوولادا کرا.
قوباد تاڵەبانی ستایشی هەوڵەکانی حکومەتی ئەلبانیای کرد لە بوارەکانی چاکسازی و نوێکردنەوە و بەهێزکردنی دامەزراوەکان و پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری و پێشخستنی کەرتی گەشتیاری و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا لە خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا کە بەهۆی ئەم هەوڵانەوە زەمینەیەکی لەبار بۆ وەبەرهێنان و گەشەپێدانی ئابووری دروست بووە.
لە کۆبوونەوەکەدا جەخت کرایەوە لەسەر کاری هاوبەش بۆ دروستکردنی پەیوەندیی لەنێوان کەرتی تایبەتی هەردوولا بە تایبەتیش لە بوارەکانی گەشتوگوزار و وەبەرهێناندا.
زیلینسکی زەنگی مەترسی لێدەدات و داوای موشەکی پاتریۆت لە ناتۆ دەکات، هێرشە بەرفراوانەکەی روسیاش بۆ سەر کیێڤ دەیان کوژراو و برینداری لێدەکەوێتەوە.
ڤۆلۆدیمێر زیلیسنکی سەرۆکی ئۆکراین، ئەمڕۆ داوای لە هاوپەیمانانی ناتۆ کرد کە لە میانی لوتکەی ئەم هەفتەیەی هاوپەیمانێتییەکە لە ئەنکەرە "بڕیاری یەکلاکەرەوە" بدەن بۆ بەهێزکردنی بەرگرییە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی، ئەمەش دوای ئەوەی روسیا شەپۆلێکی نوێی هێرشی ئاسمانی بەرفراوانی لە شەودا بۆ سەر کیێڤ و ناوچەکانی تری وڵاتەکە ئەنجامدا.
زیلینسکی رایگەیاند، لە ئەنجامی ئەو هێرشانەدا لانی کەم 11 کەس گیانیان لەدەستداوە و 60 کەسی تریش لە کیێڤی پایتەخت برینداربوون، وتیشی، روسیا لەو هێرشەدا 68 موشەک و 351 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بەکارهێناوە.
سەرۆکی ئۆکرانیا جەختیکردەوە، بەرگرییە ئاسمانییەکانی وڵاتەکەی توانیویانە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و موشەکە کرووزەکان تێکبشکێنن، بەڵام بەهۆی "کەمیی موشەکی دژەبەرگرییەوە" نەیانتوانیوە بەرپەرچی موشەکە بالیستییەکانی روسیا بدەنەوە.
پێشتریش زیلینسکی لەسەر بنەمای زانیارییە هەواڵگرییەکانی وڵاتەکەی، هۆشداری دابوو لە ئەگەری هێرشێکی بەرفراوانی روسیا پێش بەڕێوەچوونی لوتکەی سەرکردەکانی ناتۆ کە بڕیارە رۆژانی سێشەممە و چوارشەممە لە تورکیا بەڕێوەبچێت.
زیلینسکی کە بڕیارە رۆژی سێشەممە وەک میوان بەشداری لە لوتکەکەدا بکات، لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" داوای لە هاوپەیمانانی ناتۆ کرد "بڕیاری یەکلاکەرەوە بۆ پشتگیریکردنی بەرگرییە ئاسمانییەکانمان و لە ئەنجامدا پاراستنی ژیانی هاوڵاتیان" بدەن.
لە کۆتاییدا زیلینسکی ئاماژەی بەوەکرد، "تا ئەو کاتەی موشەکەکانی پاتریۆت لە کۆگاکانی هاوپەیمانەکانماندا بمێننەوە، ئەمە تەنها هانی روسیا دەدات بۆ بەردەوامبوون لە وێرانکردنی باڵەخانە نیشتەجێبوونەکان. ئەمریکا و ئەوروپا هێزی پێویستیان هەیە بۆ راگرتنی ئەم تیرۆرە".