کەشناسیی هەرێم رایدەگەیەنێت، لە ماوەی دوو رۆژی داهاتوودا ئاسمان بە ساماڵی و گەرمی دەمێنێتەوە و بۆ سبەینێش پلەکانی گەرما زیاتر بەرزدەبنەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ شەممە، ئاسمانی ناوچە جیاجیاکانی هەرێم ساماڵ و گەرم دەبێت، ئاراستەی با بەرەو باکوری رۆژئاوا دەبێت و خێراییەکەشی لەسەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت، پلەکانی گەرماش نزیک دەبنەوە لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.

سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ یەکشەممە، کەشناسی ئاماژەی بەوەکردووە، ئاسمان بە ساماڵی و گەرمی دەمێنێتەوە و خێرایی و ئاراستەی با و مەودای بینین هاوشێوەی ئەمڕۆ دەبن، بەڵام پلەکانی گەرما بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ، بە یەک تا دوو پلەی سیلیزی بەرزتر دەبنەوە.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 42 پلەی سیلیزی

پیرمام: 39 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 41 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 43 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 42 پلەی سیلیزی

دهۆک: 41 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 42 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران:35 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 45 پلەی سیلیزی

بێڵ بۆڵت، سەرپەرشتیاری کارەکانی بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمریکا، دەستپێکردنی خولێکی نوێی لەکارکەنارخستنی کارمەندانی لە ناوخۆی دەزگاکەدا راگەیاند.

بۆڵت لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نووسیویەتی: هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمریکا لە ئێستادا بە بەرهەمداریی و کاراییەکی بەرزتر لە هەر کاتێکی تر کار دەکات، و ئەمڕۆ قۆناغی سێیەمی کەمکردنەوەی ژمارەی ئەو فەرمانبەرانەمان دەستپێکرد کە زیادە لە پێویستن یاخود ئەو پۆستانەیان هەیە کە گرنگییەکی بنەڕەتی و هەستیاریان نییە.

نووسینگەی بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانی خاوەنی داهاتوویەکی زۆر گەشە و تەرکیز دەکاتە سەر پابەندبوون بە یاسا و دەقە تەشریعییەکان.

هاوکات تۆڕی هەواڵی CNN بڵاویکردەوە، بێڵ بۆڵت دەستی بە جێبەجێکردنی پلانێکی بەرفراوان کردووە بۆ کەمکردنەوەی ژمارەی فەرمانبەرانی دەزگاکە، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ دووبارە داڕشتنەوەی پێکهاتەی دامەزراوەی هەواڵگری و رێکخستنەوەیدا.

ئەم هەنگاوەش لە چوارچێوەی هەوڵەکانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکادایە بۆ رێکخستنەوەی دامەزراوە ئەمنیی و هەواڵگرییەکان و کەمکردنەوەی خەرجییە حکومییەکان، ئەمەش لە کاتێکدایە کە مشتومڕێکی بەردەوام هەیە لەسەر رۆڵ و هەژموونی ئاژانسە فیدراڵییەکان لە ناوخۆی دەوڵەتی ئەمریکادا.

پێشتریش ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" رایگەیاندبوو فەرمانی بە بۆڵت کردووە دەست بە پرۆسەی بچووککردنەوەی دەزگاکە بکات، بەو پێیەی نووسینگەی بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانی زیاد لە پێویست گەورە بووە و کواڵیتی و کارایی پێویستی نییە.

دوای دروستبوونی دڵەڕاوکێ لە لای دانیشتووانی رۆژهەڵاتی تاران بەهۆی بیستنی دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز، لێپرسراوانی ناوچەکە رایدەگەیەنن، دەنگەکان نیشانەی هیچ مەترسی و هێرشێک نین، بەڵکو پەیوەندییان بە پرۆسەیەکی پێشوەختە پلانداڕێژراوی لەناوبردنی تەقەمەنیی کۆنەوە هەیە.

ئەمڕۆ شەممە، ئاژانسی هەواڵی "فارس" بڵاویکردەوە؛ دەنگی ئەو تەقینەوە بەهێزانەی لەلایەن دانیشتووانی شارەکانی "پاکدەشت" و " پارچین " لە رۆژهەڵاتی پارێزگای تارانی پایتەخت بیستراون، لە پرۆسەیەکی کۆنترۆڵکراوی لەناوبردنی پاشماوەی ئەو تەقەمەنییانەی کە نەتەقینەتەوە.

ئاژانسەکە لە زاری لێپرسراوی خۆجێی شاری پاکدەشتەوە ئەوەی خستەڕوو، "ئەو دەنگانە پەیوەندییان بە پرۆسەیەکی توندوتۆڵی لەناوبردنی تەقەمەنیی بەجێماوی جەنگەوە هەبووە، هیچ روداوێکی نەخوازراو نەبووە و هیچ مەترسییەکیش لەسەر ژیانی هاووڵاتییان نییە". ئەو لێپرسراوە جەختیشی کردووەتەوە، پرۆسەکە بەپێی رێنماییە توندەکانی سەلامەتی و لەلایەن هێزە پسپۆڕ و لێپرسراوەکانەوە ئەنجام دراوە و لە پێشتریشەوە پلانی بۆ داڕێژرابوو.

بیستنی دەنگی ئەم تەقینەوانە بووە هۆی دروستبوونی نیگەرانی، بە تایبەت کە ناوچەکە لە ئێستادا بەهۆی نوێبوونەوەی گرژییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکایە، لە دوای ئەو هێرشە ئاسمانییانەی ئەمدواییەی ئەمریکا کە چەند پێگەیەکی لە ناوخۆی ئێراندا کردە ئامانج و ترسی تەقینەوەی رەوشەکەی لە ناوچەکەدا زیاتر کردووە.

وەزارەتی دارایی، ئەمڕۆ شەممە، روونکردنەوەی تری دا لەسەر میکانیزمی دانەوەی ئەو بڕە پارانەی لە ئەستۆی سزادراواندایە، و ئاماژەی بەوەش کرد کە هەر میکانیزمێک پێویستە گەرەنتی وەرگرتنەوەی تەواوی مافەکانی گەنجینە بکات.

وزارەتەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاندووە: ئاماژە بەو بەیاننامەیەی کە دوێنێ لەلایەن ئەنجومەنی باڵای دادوەرییەوە دەرکرا، جەخت دەکەینەوە کە رۆڵی وەزارەتەکەمان لەو دۆسیانەی پەیوەندییان بە گەڕاندنەوەی ئەو پارانەوە هەیە کە لە کەیسەکانی گەندەڵییەوە بەدەستهاتوون، تەنها لە لایەنە داراییەکان و گەڕاندنەوەی مافەکانی گەنجینەی گشتیدا کورت دەبێتەوە.

ویشی: هەر میکانیزمێک بۆ دانەوەی ئەو بڕە پارانەی کە لە ئەستۆی سزادراواندایە، پێویستە گەرەنتی وەرگرتنەوەی تەواوی مافەکانی گەنجینەی گشتی بکات، و پابەندکەر و جێبەجێکراو بێت، بە شێوازێک کە سامانی گشتی و مافەکانی دەوڵەت بپارێزێت.

سەبارەت بە رێکارە دادوەرییەکان یان ئەو داواکارییانەی لێبووردن کە پێشکەشی دادگاکان دەکرێن، وەزارەتی دارایی تەئکیدی کردووەتەوە کە: ئەمە لە تایبەتمەندییە تەنها و حەسرییەکانی دەسەڵاتی دادوەرییە، کە بەپێی رێڕەوە یاساییە پەسەندکراوەکان دەسەڵاتەکانی خۆی پیادە دەکات، هاوکات دووبارە پەرۆشی خۆی نیشاندا بۆ تەواوکاریی و هەماهەنگی لەگەڵ دەسەڵاتی دادوەری و لایەنە چاودێرییە تایبەتمەندەکاندا، بە شێوازێک کە هەوڵەکانی پاراستنی سامانی گشتی بەپێی یاسا بەهێزتر بکات.

دوای دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی تاران بۆ سەر کەشتییە نەوتهەڵگرەکان و سەپاندنی سزای نوێ لەلایەن واشنتنەوە، وەزیری دەرەوەی ئێران ئەمریکا بە پێشێلکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوانیان تۆمەتبار دەکات و رادەگەیەنێت، وڵاتەکەی تەواوی بەڵێنەکانی خۆی جێبەجێ کردووە.

کەمێک پێش ئێستا، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند؛ تاران تەواوی ئەو بەڵێنانەی جێبەجێ کردووە کە لە یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوانیان لەگەڵ ئەمریکادا هاتبوو.

عراقچی لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" نووسیویەتی: "ئێران تا ئێستا بەڵێنەکانی خۆی بردووەتە سەر، بە پێچەوانەی ئەوەی وەزیری گەنجینەی ئەمریکا بانگەشەی بۆ دەکات، کە خۆی بڕگەی نۆی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەی پێشێل کردووە".

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەشکردووە: "ئەم پێشێلکارییە لە دوای زنجیرەیەک پێشێلکاری و هەڵەی تری ئەمریکاوە دێت، کە لە راستیدا، هیچ رێگەیەک نییە جگە لە پابەندبوونی دوولایەنە".

ئەم گرژییە نوێیە لە کاتێکدایە کە پێشتر ئەمریکا سزای نوێی بەسەر ئێراندا سەپاند، کە تێیدا لایەنێکی سەرەکی دارایی موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵایئێران، لەگەڵ 13 کەسایەتی و قەوارەی تر کرانە ئامانج؛ ئەوەش دوای ئەوەی تاران هێرشەکانی بۆ سەر کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە گەروی هورمز دەستپێکردەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند کە هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی لە ئامادەباشی تەواودان بۆ وەڵامدانەوەی هەر هەڕەشەیەک، ئاشکراشی کرد کە 1000 موشەک ئامادەکراون بۆ ئەوەی راستەوخۆ ئاڕاستەی ئێران بکرێن لە ئەگەری هەر هەوڵێک بۆ تیرۆرکردنی.

ترەمپ لە لێدوانێکدا رایگەیاند: 1000موشەک ئامادەی هاوێشتنن بەرەو ئێران ئەگەر ئەو وڵاتە سەرکێشی بکات و هەوڵی جێبەجێکردنی هەر پلانێک بۆ تیرۆرکردنم بدات. روونیشی کردەوە کە فەرمانی پێشوەختە لەو بارەیەوە دەرکراوە و لە کاتی رودانی هێرشێکی لەو شێوەیەدا، دەستبەجێ هەزاران موشەکی دیکە بەدوایاندا دێن.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد کە سوپای وڵاتەکەی لە تەواوی ئامادەکارییەکدایە بۆ جێبەجێکردنی ئەم فەرمانە سەربازییانە. جەختیشی کردەوە کە ئەم رێنمایی و بڕیارانە بۆ ماوەی ساڵێک بە کارپێکراوی دەمێننەوە و گۆڕانکارییان بەسەردا نایەت، لەگەڵ ئەگەری درێژکردنەوەی ماوەکەیان، ئەمەش لە پێناو بەرپەرچدانەوەی هەر هەڕەشەیەک کە ڕووبەڕووی ببێتەوە.

تۆڕی هەواڵی سی ئێن ئێن بە پشتبەستن بە وێنە نوێیەکانی مانگە دەستکردەکان ئاشکرای کردوە، ئێران دەستی کردووە بە چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوە لە چەندین پێگەی ئەتۆمی و موشەکی خۆیدا، کە لە مانگەکانی رابردوودا روبەڕووی هێرشی ئاسمانیی ئەمریکا و ئیسرائیل ببوونەوە.

تۆڕی هەواڵی سی ئێن ئێن لە راپۆرتێکدا بە وردی ئەوەی خستوەتەڕوو، کە ئێران سەرقاڵی نۆژەنکردنەوەی شوێنی پێگەی ئەتۆمی و موشەکییەکانیەتی.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم هەنگاوەی تاران گومان و پرسیاری جیددی لەسەر پابەندبوونی بەو یاداشتی لێکتێگەیشتنە دروستکردووە، کە لە کۆتایی مانگی حوزەیرانی رابردوودا لەگەڵ ئەمریکا  ئیمزای کردبوو، کە تێیدا جەخت لەسەر پەرەنەدان بە چەکی ئەتۆمی و پاراستنی رەوشی ئێستای بەرنامە ئەتۆمییەکە کرابووەوە.

بەپێی راپۆرتەکە، وێنە سەتەلایتییەکان ئاماژە بە چالاکییەکی بەرچاو دەکەن لە پێگەی (پارچین) کە گومان دەکرێت مادەی تەقەمەنی پەیوەندیدار بە بەرنامەی چەکی ئەتۆمی تێدابێت.

لە وێنەی مانگە دەستکردەکانەوە، دەرکەوتووە کە دوای هێرشەکان، ئێران سەرەتا ناوچە زیان لێکەوتووەکانی بە داپۆشەری کاتی گرتووە و دواتر گۆڕیویەتی بۆ تۆڕی پارێزەر و بارهەڵگرەکانی تێکەڵکردنی کۆنکرێت لە شوێنەکەدا بینراوە، کە ئەمەش لەلایەن شارەزایانەوە وەک پێشێلکارییەکی ئەگەریی رێککەوتنەکە سەیر دەکرێت.

سی ئێن ئێن باسی لەوەشکردوە، ، لە پێگە سەرەکییەکانی وەک نەتەنز، فۆردۆ و ئەسفەهان هیچ چالاکییەکی هاوشێوە بەدی نەکراوە، بەڵام نۆژەنکردنەوەکە، پێگە موشەکییەکانیشی گرتووەتەوە؛ لە بنکەی "تەبرێز" کارەکانی قیرتاوکردنی نوێ و لە بنکەی ئاسمانیی هەمان شار کار بۆ پڕکردنەوەی ئەو چاڵانە کراوە کە بەهۆی بۆردومانەکانەوە دروست ببوون.

هەروەها لە بنکەی کرماشان حەفارەکان خەریکی لادانی پاشماوەی وێرانکارییەکان و پاککردنەوەی دەروازەی تونێلەکان بوون.

راپۆرتەکە ئاماژەی بەوەش کردووە،کەمبوونەوەی ئەو سنوردارکردنانەی پێشتر لەسەر بڵاوکردنەوەی وێنە سەتەلایتییەکانی ئێران لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە سەپێنرابوون، رێگەی خۆشکردووە بۆ ناسینەوەی ئەو شوێنانەی تاران لە پێشینەی کارەکانی داناوە بۆ چاککردنەوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، دەرفەتەکانی گەیشتن بە رێککەوتنی هێورکردنەوەی گرژییەکانی نێوان هەردوولای ئاڵۆزتر کردووە.

سبەینێ شەممە، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران بە یاوەری وەفدێکی دیپلۆماسی سەردانی عومان دەکات، میدیاکانی  ئێران دەڵێن؛ هۆکاری سەردانەکە بۆ رەوشی ئەمنی و سترتیژی گەروی هورمزە.

ئەمڕۆ هەینی ئاژانسی هەواڵی ئێرنا رایگەیاند، بە مەبەستی تاوتوێکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوانیان و گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە، بەتایبەتی رەوشی ئەمنی و ستراتیژی گەروی هورمز، وەزیری دەرەوەی ئێران سەردانی عومان دەکات.

ئەم سەردانەی حراقچی لە کاتێکدایە، ئێران بەهۆی ئەوەی ئەندام نییە لە رێککەوتننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یاسای دەریایی، هەوڵ دەدات بە هاوبەشی لەگەڵ وڵاتی عومان بەڕێوەبردن و کۆنترۆڵکردنی گەروی هورمز بگرێتە دەست.

داواکارییەکەی تاران، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لەگەڵ دژایەتی و ناڕەزایەتییەکی بەرفراواندا روبەڕوو بووەتەوە یەکێکە لەو هۆکارانەی کە لەگەڵ ئەمریکادا ناگەنە رێککەوتن.

لای خۆشیەوە عومانیش وەک دووەم وڵاتی کەناراو لە گەروی هورمزدا، پێشتر چەندین جار جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە، کە پابەندە بە دابینکردن و پاراستنی ئازادیی گەشتی دەریایی و بازرگانی لەو گەروە نێودەوڵەتییەدا و نایەوێت ببێتە لایەنێک لە تێکدانی سەقامگیریی ئاویی ناوچەکە.

لە چوارچێوەی هەڵمەتی بەگژاچوونەوەی گەندەڵی، بۆ یەكەمجار لەماوەی چەندین دەیەی رابردوودا، كاروانی ئۆتۆمبێلی پەرلەمانتاران و لێپرسراوانی حكومی لە بازگەكانی عیراقدا دەپشكنرێت.

گەورە لێپرسراوێكی وەزارەتی ناوخۆی عیراق بە ماڵپەڕی عەرەبی جدیدی راگەیاندووە، لە چوارچێوەی هەڵمەتی بەرەبەیانی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، رێنماییان پێگەیشتووە كە لە سەرجەم بازگە ئەمنییەكان پشكنین بۆ كاروانی ئۆتۆمبێلەكانی پەرلەمانتاران و لێپرسراوانی حكومی بكرێت، بەبێ جیاوازی.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، رێنماییان پێدراوە ژمارەی بازگەكان لە رێگاكانی دەرەوەی شار و نێوان پارێزگاكاندا زیاتر بكەن.

ئەو لێپرسراوەی وەزارەتی ناوخۆ دەشڵێت، لە سەرەتاوە بەشێكی زۆر لە پەرلەمانتاران و لێپرسراوان دژی بڕیاری پشكنینی كاروانی ئۆتۆمبێلەكانیان وەستاونەتەوە، بەڵام دواتر پابەندی بڕیارەكە بوون و رێگەیانداوە پشكنین بۆ ئۆتۆمبێلەكانیان بكرێت.

لە چەند هەفتەی رابردوو عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق هەڵمەتێكی بە ناوی ‌هەڵمەتی بەرەبەیان بۆ دەستگیركردنی گەندەڵكاران و گێڕاندنەوەی ئەو پارانەی موڵكی گشتین، راگەیاند و تیایدا چەندین لێپرسراوی باڵا دەستگیر كران و دەیانی تر هەڵاتن.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی ئیندۆنیزیا، جەختی لەسەر بێمتمانەیی وڵاتەکەی بەرانبەر بە واشنتۆن کردەوە و رایگەیاند، لە کاتی دانوستانەکاندا بە جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکای وتوە؛ هیچ جۆرە متمانەیەکیان بە ئەمریکا نییە.

ئەمڕۆ هەینی، لە میانی کۆبونەوەی لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی ئیندۆنیزیا محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند وەک ئێرانییەکان متمانەیان بە ئەمریکا نییە.

 قالیباف ئاماژەی بە مەرجی سەرەکی دیپلۆماسی لەگەڵ ئەمریکادا کرد و وتویەتی؛ له‌ روانگه‌ی ئەوەوە‌، ته‌نها ئەو کەسانە دەتوانن لەگەڵ ئەمریکادا دانوستان بکەن، کە خۆیان بۆ جەنگ ئامادە کردبێت و توانای جەنگیان هەبێت.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران باسی لە هاوکێشە سەربازییەکانی ناوچەکە کرد و رایگەیاند ئەمریکا، ئیسرائیل و ناتۆ پێش دەستپێکردنی جەنگی ئەم دواییە، پێیان وابوو دەتوانن لە ماوەی چەند رۆژێکی کەمدا ئێران ناچار بە خۆبەدەستەوەدان بکەن، بەڵام زۆر زوو بۆیان دەرکەوت کە ناتوانن بە ئامانجەکانیان بگەن و تێگەیشتن کە هاوسەنگی هێز لە ناوچەکەدا بەو شێوازە نییە کە ئەوان تێڕوانینیان بۆی هەبووە.

گۆڤاری (دێر شپیگل)ـی ئەڵمانی بڵاویکردوەتەوە، حکومەتی بەرلین بەنیازە لە ماوەی دوو مانگدا تەواوی هێزەکانی لە هەرێمی کوردستان بکشێنێتەوە.

ئەمڕۆ هەینی، گۆڤارە ئەڵمانییەکە ئاشکرای کردوە، حوکمەتی بەرلین بەنیازی کشانەوەی تەواوی هێزەکانییەتی  لەهەرێمی کوردستان و ئەم بڕیارەش دوای هەنگاوەکانی ئەمریکا دێت بۆ کشانەوەی هێزێکی پاراستن لە چوارچێوەی پلانەکانی خۆی بۆ کەمکردنەوەی ژمارەی سەربازەکانی لە ناوچەکەدا.

 بەپێی زانیارییەکانی گۆڤارەکە، کە پشتی بە راپۆرتێکی لێژنەی بەرگریی لە پەرلەمانی ئەڵمانیا بەستووە، پڕۆسەی کشانەوەی هێزەکان تا کۆتایی مانگی ئەیلوول ی داهاتوو جێبەجێ دەکرێت.

ئەم کشانەوەیە لە کاتێکدایە کە ئەڵمانیا پێشتریش کەمکردنەوەیەکی بەرچاو و گەورەی لە قەبارەی هێزەکانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئەنجامداوە، ئەمەش بەهۆی ئەو نیگەرانییە ئەمنییە قووڵانەی کە لە لێکەوتەکانی شەڕی ئێرانەوە سەرچاوەیان گرتووە.

جیی باسە بە گوێرەی زانیارییەکان، لە ئێستادا  نزیکەی 30 سەربازی ئەڵمانی لە سەربازگەیەکدا جێگیرین کە تایبەتە بە هیزەکانی ئەڵمانیا و دەکەوێتە نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، رێککەوتون لەگەڵ ئێرانییەکاندا بەردەوام بن لە گفتوگۆکانیان، سەرەڕای کۆتایی هاتنی ئاگربەستی نێوانیان.

ئەمڕۆ هەینی، دۆناڵد ترەمپ پەیامێکی لە تۆڕی تروس سۆشیان، کە خۆی خاوەندارێتی دەکات بڵاوكردوەتەوە، دەڵێت؛ ئێرانییەکان داوایان لێکردوە بەردەوامی بدەن بە دانوستانەکانی نێوانیان.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکردوە، وڵاتەکەی رەزامەندی دەربڕیوە لەسەر بەردەوامبوونی گفتوگۆکان لەگەڵ ئێران، ئەمەش دوای ئەوەی تاران خۆی داوای درێژەدان بەو دانوستانانەی کردووە.

ترەمپ جەختی لەوە کردەوە، کە واشنتۆن بە شێوازێکی زۆر رون و بێ هیچ تەمومژێک بە لێپرسراوانی ئێرانی راگەیاندوو، کە رێککەوتنی ئاگربرست لە نێوان هەردوولادا کۆتایی پێهاتووە و چیتر کاری پێناکرێت.

ئەمە لە کاتێکدایە، ئاژانسی رۆیتەرزیش رایگەیاندوە، سەرەڕای گرژییەکان تیمی دانوستانکاری قەتەری لەتارانن بۆ کۆبوەنەوە لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران و گفتوگۆکانیش بە هەماهەنگی کۆشی سپی ئەنجام دەدرێت.

ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، سەرەڕای گرژییەکان، دانوستانکارانی قەتەر بەمەبەستی دیدار لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران لە تارانی پایتەختن.

ئەمڕۆ هەینی، ئاژانی رۆیتەرز، ئاشکرای کردوە، سەرەڕای هێڕشيکانی واشنتۆن و تاران بۆسەر یەکتری، هەوڵەکان بە ئامانجی کەمکردنەوەی گرژییەکان و رەخساندنی زەمینە بۆ بەردەوامبوونی دانوستانە بەرفراوانەکان بەردەوامە.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، تیمی دانوستانکارانی قەتەر لە ئێستادا لە تارانن بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ لێپرسراوانی ئێران، گفتوگۆکانیش لەلایەن ئەمریکاوە هەماهەنگی دەکرێن.

رۆیتەرز ئاماجی گفتوگۆکانی خستوەتەڕوو، کە بریتیین لە چارەسەرکردنی جێبەجێکردنی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمریکا و ئێران.

هەروەها گرژییەکانی چەند رۆژی رابردووی نێوان دوو وڵاتەکە و ناکۆکییەکانی نێوانیان لەسەر گەرویی هورمز لە بابەتە سەرەکییەکانی نێو گفتوگۆکانن.

لێپرسراوانی سوریا ئاشكرایانكرد، داعش لە پشت ئەنجامدانی تەقینەوەكەی هەفتەی رابردووی دیمەشقەوە بووە.

لیوا ئەحمەد دالاتی، فەرماندەی ئاسایشی ناوخۆ لە دیمەشق سەبارەت بە تەقینەوەكەی هەفتەی رابردوو رایگەیاندووە، دوای روودانی تەقینەوە تیرۆریستییەكە، دەستیان بە لێكۆڵینەوەكانیان كردووە، لە ئەنجامدا  یەكێك لە ئەندامانی ئەو شانەیەی هێرشەكەی ئەنجامداوە دەستنیشانكراوە، دواتر توانراوە سەرجەم ئەندامانی باندەكە دەستگیر بكرێن.

هاوكات ئەنەس خەتاب، وەزیری ناوخۆی سوریا ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە، دوای كۆتاییهاتنی لێكۆڵینەوەكان، ناسنامەی ئەندامانی باندەكە و پەیوەندییەكانیان بۆ رایگشتی ئاشكرا دەكەن.

ئەوە لە كاتێكدایە سێشەممەی رابردوو، لەكاتی سەردانی سەرۆكی فەرەنسا بۆ دیمەشق، چەند بۆمبێكی چێندراو لە نزیك هۆتێلی فۆر سیزن تەقینەوە، بەهۆیەوە 18 كەس برینداربوون.

ناوی محەمەد پێگەی خۆی وەک باوترین و بەربڵاوترین ناوی کوڕان لە ئینگلتەرا و وێڵز بەهێزتر کرد، دوای ئەوەی بۆ سێیەم ساڵی لەسەریەک لە پێشەنگی لیستی ناوی منداڵە تازەلەدایکبووەکاندا مایەوە.

بەپێی ئامارەکانی نووسینگەی نیشتمانی بۆ ئامار (ONS) لە ساڵی 2025دا، نزیکەی شەش هەزار کۆرپەلە ناوی محەمەدیان لێنراوە، کە ئەمەش بە جیاوازیی نزیکەی دوو هەزار منداڵ زیاترە لە ناوی نوح  (Noah)کە لە پلەی دووەمدایە.

ناوی محەمەد بە پلەی یەکەم و ناوی نوح بەپلەی دووەم، بۆ  ماوەی سێ ساڵە پێشەنگی ئەو ناوانەن، کە لە لیستەکەدان.

هاوکات لە لیستی ئەمساڵدا، ناوەکانی (لیۆ و لوکا) بۆ پلەکانی سێیەم و چوارەم بەرزبوونەتەوە و پێش ناوەکانی (ئارسەر، ئۆلیڤەر و جۆرج) کەوتوون، لە کاتێکدا ناوی "ئۆلیڤیا" (Olivia) وەک باوترین ناوی کچان لە پلەی یەکەمدا ماوەتەوە.

ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ناوی محەمەد بە رێنووسە جیاوازەکانییەوە پێگەیەکی مێژوویی هەیە؛ چونکە ناوی "Mohammed" بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1924دا چووەتە نێو لیستی 100 باوترین ناوەکان و لە ساڵی 2016ـشەوە هەمیشە لە نێو 10باوترین ناوەکاندایە.

نووسینگەی نیشتمانی بۆ ئامار رونی کردووەتەوە، کە زاڵبوونی ناوی محەمەد لە بەریتانیا بۆ چەند هۆکارێک دەگەڕێتەوە، لەوانەش گەشەکردنی بەردەوامی رێژەی کۆمەڵگەی موسڵمانان، کە لە ئێستادا ژمارەیان دەگاتە نزیکەی چوار ملیۆن کەس (واتە نزیکەی 6٪ی کۆی گشتی دانیشتوانی بەریتانیا).

ناوی محمەد، وەک نەریتێکی سەرەکی و هێمایەکی پاراستنی رەسەنایەتی و کەلەپوور لە نێو خێزانە موسڵمانەکاندا ماوەتەوە، لە کاتێکدا لە بەرانبەردا ناوی منداڵانی تری بەریتانیا زیاتر بەرەو هەمەجۆری رۆشتووە و چەندین ناوی تریش، کە بنچینەی بەریتانییان نییە هاتوونەتە نێو لیستەکە.

ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق رایگەیاند، ستراتیژی نوێ بۆ گەڕاندنەوەی پارە دزراوەکانی مۆڵکی گشتیی جێبەجێدەکات، کە بریتییە لە گەڕاندنەوەی پارە دزراوەکان لەلایەن گەندەڵکارانەوە لە بەرانبەر سوککردنی سزاکەیان.

ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق ستراتیژی نوێی دادگاکانی راگەیاند، کە خۆی لە دوو ئامانجی هاوتەریبدا دەبینێتەوە، سزادانی گەندەڵکاران و گەڕاندنەوەی پارە دزراوەکانی دەوڵەت، ئەمەش لە رێگەی سوککردنی سزای ئەو تۆمەتبارانەی کە ئامادەن بە شێوازی خۆبەخشانە مال و سامانی گشتی بگەڕێننەوە.

سەبارەت بە دۆسیەی  دزی سەدە،  دادگا رونی کردەوەتەوە،  کە تۆمەتباری سەرەکی (نور زوهێر) دوای گەڕاندنەوەی 365 ملیار دینار بە کەفالەت ئازادکرا، بەڵام بەهۆی راکردنی بۆ دەرەوەی وڵات، حوکمی غیابی 10 ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندراوە؛ لە ئێستاشدا دۆسیەکەی بەهۆی یاسای نوێی لێبووردنی گشتی و چاوەڕوانی وەڵامی وەزارەتی دارایی هەڵپەسێردراوە.

ئەنجومەنی باڵای قەزایی عیراق ئاماژەی بەوەشکردوە، لێکۆڵینەوە لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پێشوو بەهۆی نەبوونی بەڵگەوە داخراوە و حوکمی زیندانی بۆ 12 فەرمانبەر و چەند بەرپرسێکی باڵای پێشوو دەرچووە.

لە کۆتاییدا، ئەنجومەنی قەزا جەختی کردەو،  کە هەمان رێکاری گەڕاندنەوەی پارە لە بەرانبەر سووککردنی سزا، بەسەر تۆمەتبارانی دۆسیەی "پاڵاوگەکانی باکوور" و پەرلەمانتارە تێوەگلاوەکاندا جێبەجێ دەبێت ئەگەر تاوانەکەیان پێش یاسای لێبووردنی نوێ بێت و لە ئێستاشدا بە هەماهەنگی لەگەڵ عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیران  کار لەسەر نەخشەڕێگایەکی یاسایی نوێ دەکرێت بۆ وەرگرتنەوەی تەواوی داراییەکانی دەوڵەت.