هەمەڕەنگهەمەڕەنگ

بە گوێرەی توێژینەوەیەکی نوێ، ئاینی ئیسلام لە 10 ساڵی داهاتوودا دەبێتە گەورەترین ئاینی جیهان و ژمارەی شوێنکەوتوانی پێش ئاینی مەسیح دەکەوێت.

توێژینەوەیەکی نوێی سەنتەری توێژینەوەی "پیو" و سەنتەری لێکۆڵینەوە پێشکەوتوەکانی دانیشتوان و ئایین لە پۆڵەندا پێشبینی دەکات تا ساڵی 2035ژمارەی موسڵمانانی جیهان پێش مەسیحییەکان بکەوێت و ئیسلام ببێتە پڕدانیشتووترین ئایینی جیهان. 

توێژینەوەکە بەرزبونەوەی رێژەی وەچەخستنەوە و نزمیی تێکڕای تەمەنی موسڵمانان بە گرنگترین هۆکارەکانی ئەم گۆڕانکارییە دادەنێت؛ بەپێی دەرەنجامەکان، تێکڕای منداڵبوون لای ژنانی موسڵمان 3.1 منداڵە بەرانبەر بە دوو منداڵ لای ژنانی ناموسڵمان، هەروەها ئەم رێژەیە بۆ ژنانی موسڵمان لە ئەفریقای باشور دەگاتە 5.1 منداڵ.

بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی واشنتن پۆستیش، پێشبینی دەکرێت تا ساڵی 2070 ژمارەی موسڵمانانی جیهان سێ ملیار و 600 ملیۆن کەس تێپەڕێنێت، لە کاتێکدا تا ئەو کاتە ژمارەی مەسیحییەکان لە سێ ملیار کەس کەمتر دەبێت. 

توێژینەوەکە ئاماژە بەوەش دەکات لە نێوان ساڵانی 2020 تا 2070 دانیشتووانی جیهان بە رێژەی 29٪ زیاد دەکات، بەڵام گەشەی دانیشتوانی موسڵمانان 80٪ و مەسیحییەکان 30٪ دەبێت.

هەروەها  تا ساڵی 2070 پاکستان دەبێتە خاوەنی زۆرترین ژمارەی موسڵمان لە جیهاندا و کۆماری دیموکراتی کۆنگۆش پێش ئەمریکا بکەوێتەوە وەک ئەو وڵاتەی زۆرترین ژمارەی مەسیحی تێدا دەژی.

لە لایەکی دیکەوە، توێژینەوەکە دەریدەخات کە ناوەندی چڕیی دانیشتوانی مەسیحییەت وردە وردە لە ئەوروپا و ئەمریکای باکورەوە دەگوازرێتەوە بۆ ئەفریقای باشور و پێشبینی دەکرێت تا ساڵی 2070 زیاتر لە نیوەی مەسیحییەکانی جیهان لەو ناوچەیە بژین.

هاوکات لە ئەمریکاش، رێژەی مەسیحییەکان لە کۆی دانیشتوان کە لە ئێستادا نزیکەی 64٪ـە، بۆ 48٪ دادەبەزێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

رێوڕەسمی دابەشکردنی خەڵاتەکانی باڵۆندۆر کە 13 خەڵاتە بۆ یەکەم جار لە لەندەن بەڕێوەدەچێت. 

بڕیارە رۆژی دووشەممە، 26ـی 10ـی 2026، رێوڕەسمی دابەشکردنی خەڵاتەکانی باڵۆندۆر لە لەندەنی پایتەختی بەریتانیا بەڕێوەبچێت، هەڵبژاردنی شوێنەکەش وەک گەڕانەوەیەکە بۆ 70 ساڵ پێش ئێستا کە لە ساڵی 1956 براوەی یەکەم خەڵات خەڵکی بەریتانیا بوو.

بەپێی زانیارییەکان، سێ پێوەر هەن بۆ هەڵبژاردنی یاریزانەکان، ئەوانیش ئاستی تاکەکەسی، نازناو لەگەڵ یانە و هەڵبژاردەکەی، هەروەها رەوشتی یاریزانەکە لە ناوەوە و دەرەوەی یاریگا.

30 یاریزانی پیاو کێبڕکێی بەدەستهێنانی باڵۆندۆر دەکەن، کیلیان ئێمباپێ، هاری کەین، لامین یامال، لێۆنێل مێسی، رۆدری، ئیرلینگ هالاند؛ ئەمانە دیارترینیانن.

لە هەمان کاتدا 30 یاریزانی ژنیش کێبڕکێ دەکەن بۆ بەدەستهێنانی باڵۆندۆری ژنان.

لە مێژووی دابەشکردنی خەڵاتەکەدا، لیۆنێل مێسی زۆرترین جار بەدەستیهێناوە کە 8 جارە، هەروەها ریکۆردی زۆرترین بەدەستهێنانی بەسەریەکەوەی هەیە کە 4 جارە، دوای ئەویش کریستیانۆ رۆناڵدۆ دێت کە 5 جار بووەتە براوەی باڵۆندۆر.

لە رێوڕەسمەکەدا ئەم خەڵاتانە دابەشدەکرێن

- باشترین یاریزانی ژن و پیاو

- باشترین یاریزانی لاو، خوار تەمەن 21 ساڵ بۆ ژن و پیاو

- باشترین گۆڵپارێزی ژن و پیاو

- باشترین گۆڵکاری ژن و پیاو

- باشترین راهێنەری ساڵ بۆ ژن و پیاو

- باشترین یانەی ساڵ بۆ ژنان و پیاوان

- خەڵاتی ئەو یاریزانانەی کار و چالاکی مرۆییان هەبووە

کۆتا جار، ساڵی 2025، عوسمان دێمبڵی لە یانەی پاریس سانجێرمان بووە براوەی باڵۆندۆر و بۆ ئەمساڵیش لە لیستی کاندیدەکاندایە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئاژانسی ئەسۆشێد پرێس بڵاویکردوەتەوە، دەسەڵاتدارانی پاکستان هاووڵاتییەکی تەمەن 33ساڵیان دەستگیرکردوە، کە تۆمەتبارە بە بەڕێوەبردنی تۆڕێکی فرۆشتنی مۆری پۆستی ساختە، کە بە بڕی 126ملیۆن دۆلار زیانی بە ئیدارەی پۆستی ئەمریکا گەیاندوە.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، هاوڵاتییەکەی ناوی فەهیم ئەکرەمە و دانیشتوی شاری پەنجابی پاکستانە، دوای چەند هەفتە گەڕان لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی  پاکستانەوە دەستگیرکراوە.

بەپێی زانیارییەکانی دۆسیەکە، فەهیم ئەکرەم ماڵپەڕێکی بە ناوی «LabelsBank.com» بەڕێوەبردووە و تیایدا زیاتر لە 5.1 ملیۆن مۆری پۆستی ساختەی بە نرخی تەنها دوو دۆلار بۆ هەر دانەیەک بە زیاتر لە 5200 کەس فرۆشتووە.

 ئەم مۆرانە بە بێ چاوپۆشیکردن لە کێش، قەبارە یان شوێنی مەبەستی پاکەتەکە بە هەمان نرخ دەفرۆشران ورێگەیان بە کڕیاران دەدا شتومەکەکانیان بە تێچویەکی زۆر کەمتر لە نرخی رەسمی بنێرن بۆ ئەمریکا و  ئیدارەی پۆستی ئەمریکا خەرجیی گواستنەوەکەی لە ئەستۆ گرتوە.

ئەم بڕە پاره‌یەی کە زیاتر لە 126 ملیۆن دۆلارە، تەنها خەمڵاندنی ئەو زیانەیە، کە بەر پۆستی ئەمریکا کەوتووە و داهاتی راستەقینەی ماڵپەڕەکە نیشان نادات.

دەستەی سوێندخۆرانی فیدراڵی لە فلوریدا تۆمەتی وەک پیلانگێڕی بۆ فێڵکردن لە حکومەتی ئەمریکا، دروستکردن و فرۆشتنی مۆری پۆستی ساختەی خستوەتە پاڵ ئەکرەم و ماڵپەڕەکەشی بە بڕیاری دادگا داخراوە.

تا ئێستا بە تەواوی رون نییە، کە هاووڵاتییە پاکستانییەکە  رادەستی ئەمریکا دەکرێت یان لە ناوخۆی پاکستان دادگایی دەکرێت و تا ئێستاش لە دادگا تۆمەتەکانی بەسەردا ساغ نەبوەتەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

کەیسی مێرمنداڵێکی لوبنانی بە ناوی "ماتیاس حەبیب" کە لە 22ـی نیسانی 2026 لە تەمەنی 15 ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، دە دەروازەیەکی نوێی لەبارەی بەرپرسیارێتی کۆمپانیاکانی ژیریی دەستکرد بەرانبەر سەلامەتی بەکارهێنەران، بەتایبەت منداڵان و مێرمنداڵان کردووەتەوە؛ ئەمەش دوای ئەوەی خێزانەکەی داوایەکی یاساییان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دژی کۆمپانیای "OpenAI" و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکە "سام ئاڵتمان" تۆمارکرد و تێیدا "ChatGPT"یان تۆمەتبار کرد بەوەی هۆکار بووە لە گیانلەدەستدانی کوڕەکەیاندا.

بەپێی گێڕانەوەی خێزانەکەی و ئەوەی لە پەڕاوی دادگادا هاتوو، سەرەتای ئاخاوتنەکانی ماتیاس لەگەڵ ChatGPT بۆ مەبەستی خوێندن و حەزە کەسییەکانی بووە، بەڵام لە مانگەکانی کۆتایی ژیانیدا ئاڕاستەی قسەکان گۆڕاوە بەرەو بابەتی فەلسەفی و گەیشتووەتە ئاستی گفتوگۆکردن لەسەر بیرۆکەی کۆتاییهێنان بە ژیان.

لە ئەرکی قوتابخانەوە بۆ پرسیارە فەلسەفییەکان

شەربەل حەبیب، باوکی ماتیاس، ئاماژەی بەوە کرد کە کوڕەکەی لە خوێندنەکەیدا سەرکەوتوو و لێهاتوو بووە، لای هاوڕێکانی خۆشەویست بووە و حەزی لە ژەنینی گیتار، وێنەکێشان و پیاسەکردن بووە لە سروشتدا، هەروەها رەتیکردەوە کە خێزانەکەی پێشتر هیچ نیشانەیەکی تێکچوونی دەروونییان لە کوڕەکەیاندا بینیبێت.

باوکی ماتیاس باسی لەوە کرد کە بەکارهێنانی ChatGPT لەلایەن کوڕەکەیەوە لە چوارچێوەی ئەرکی قوتابخانە و پرسیارکردن لەبارەی پەڕتووکەکان بووە، بەڵام لە سێ مانگی کۆتاییدا رەوتی گفتوگۆکان گۆڕاوە بۆ بابەتی فەلسەفیی پەیوەست بە فەیلەسوفانی وەک فریدریش نیچە، ئالبێر کامۆ، ئەپیکۆر و ئارپۆر شۆپنهاوەر، لەگەڵ چەمکەکانی پووچگەڕایی و مانای ژیان و مرگ.

باوکی پێی وایە بەرنامەکە هاوکار بووە لە بەرفراوانکردنی ئەم گفتوگۆیانە بۆ ئاستێکی هەستیار کە گونجاو نەبووە لەگەڵ تەمەنەکەیدا.

داوای یاسایی لە کالیفۆرنیا

خێزانی ماتیاس لە دادگای باڵای ویلایەتی کالیفۆرنیا لە سان فرانسیسکۆ لە رێگەی دوو ناوەندی یاساییەوە ("Social Media Victims Law Center" و "Tech Justice Law Project") داوایەکیان دژی کۆمپانیای OpenAI تۆمار کردووە.

باوکی ماتیاس جەختی کردەوە کە ئامانجی سەرەکییان وەرگرتنی قەرەبووی دارایی نییە، بەڵکو گوشارخستنە سەر کۆمپانیاکانە بۆ راگرتنی گفتوگۆی چاتبوتەکان لەگەڵ بەکارهێنەرانی تەمەن ژێر پێگەیشتوو، تا ئەو کاتەی سەلامەتیی ئەم سیستەمە لەلایەن لایەنی پسپۆڕ و باوەڕپێکراوەوە دەسەلمێنرێت، هەروەها دابینکردنی میکانیزمی چاودێری و پاراستنی بەکارهێنەران لە کاتی دەرکەوتنی ئاماژەکانی مەترسیدا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی تەندروستیی توركیا پڕۆژە یاسایەكی پێشنیاز كردووە كە تێیدا كڕینی جگەرە مەرجدار دەكات بە پیشاندانی ناسنامە بۆ رێگریكردن لە جگەرەكێشان.

پڕۆژە یاساكە بۆ توندتركردنی رێكارەكانی بەرەنگاربوونەوەی جگەرەكێشان و بنەبڕكردنی دەستڕاگەیشتنی منداڵانە بە تووتن و بەرهەمەكانی.

بەپێی ئامارە رەسمییەكانی توركیا، لە ساڵی 2025دا نزیكەی هەشت ملیار پاكەت جگەرە لە توركیا فرۆشراوە و رێژەی جگەرەكێشانی رۆژانەش لەناو كەسانی تەمەن 15 ساڵدا زیاترە و رێژەكەی گەیشتووەتە 28%.

توركیا بە تێكڕای 17.1 جگەرە بۆ هەر كەسێك لە رۆژێكدا، لە پلەی یەكەمی جیهاندایە لە رووی زۆریی رێژەی جگەرەكێشانەوە.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بەخشرایە كۆمیسیاری باڵای پێشووی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ مافەكانی مرۆڤ.

لیژنەی نۆبڵی ئاشتی لە شاری ئۆسلۆی پایتەختی نەرویژ، بۆ ساڵی 2026 خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بەخشییە ناڤی پێلای دادوەری باشووری ئەفریقا و كۆمیسیاری باڵای پێشووی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ مافەكانی مرۆڤ، وەك رێزلێنانێك بۆ هەوڵە بەردەوامەكانی لە بەهێزكردنی ئاشتی و چەسپاندنی سەروەریی یاسای نێودەوڵەتییەكان.

ناڤی پێلای تەمەن 85 ساڵ، پێشتر سەرۆكایەتیی جێبەجێكاری لیژنەی سەربەخۆی لێكۆڵینەوەی نەتەوە یەكگرتووەكانی دەكرد، كە تۆمەتی ئەنجامدانی جینۆسایدی لە كەرتی غەززە ئاراستەی ئیسرائیل كردبوو، پێلای وەك یەكێك لە دیارترین كەسایەتییە یاساییەكانی جیهان ئەژمار دەكرێت كە بە بەرگریكردن لە مافەكانی مرۆڤ و لێپرسینەوە لە تۆمەتبارانی تاوانە نێودەوڵەتییەكان دەناسرێت.

رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكانیش پێدان و بەخشینی ئەو خەڵاتەی بە ئاماژەیەكی گرنگ و جەختكردنەوە لەسەر بایەخی پاراستنی مافەكانی مرۆڤ لە جیهاندا وەسفكرد.

بەوەش بۆ ساڵێكی تر خەونی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا نەهاتەدی بۆ پێدانی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی كە بە وتەی خۆی كۆتایی بە هەشت مململانێ هێناوە و شایستەی خەڵاتی نۆبڵە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

تەندروستیی سلێمانی رایگەیاند لە مانگی رابردودا 29 هەزار و 299 چارەخواز سەردانی نەخۆشخانەی شاریان کردوە و چارەسەریان وەرگرتوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە راگەیەندراوێکدا، تەندروستیی سلێمانی ئاماری سەردانیکردنی نەخۆشخاەی شاری لە رێکەوتی 1ـی 9 بۆ 30ـی 9ـی 2026 بڵاوکردەوە.

بە گوێرەی راگەیەندراوەکە، 29 هەزار و 299 چارەخواز سەردانی نەخۆشخانەکەیان کردوە و هەزار و 208 نەشتەرگەری جۆراوجۆریش ئەنجام دراوە.

ئامارەکان بەمشێوەیەن؛22 هەزار و331  چارەخواز سەردانی بەشی فریاکەوتنیان کردوە و پێنج هەزار  و917 سەردانی بەشی ئۆپی دی و 985 نەخۆش سەردانی بەشی گورچیلەی دەستكردیان كردووە و چارەسەریان وەرگرتوە.

هاوکات، شەش هەزار و 709 نەخۆش داخڵ کراون و هەر لەو ماوەیەدا لە نەخۆشخانەی شار هەزار و 208  نەشتەرگەری جۆراوجۆر ئەنجام دراوە، كە 460 نەشتەرگەری فریاكەوتن و 103 نەشتەرگەری قەستەرە و 74 شەبەكە و باڵۆن و 82 نەشتەرگەری بۆ منداڵان بووە.

تەندروستی سلێمانی ئەوەشیخستوەتەڕوو، مانگی رابردوو  65 هەزار و 865 شیكاری تاقیگەیی و دوو هەزار و 762 هێڵكاری دڵ كراوە، هەروەها 12 هەزار و 210  تیشك و 469 ئیكۆ و  سێ هەزار و 243 سۆنەر و 652 چارەسەری سروشتی ئەنجام دراوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

دوای كێشەو ناكۆكیەكانی نێوانیان خۆرخێ جیسۆسی راهێنەری هەڵبژاردەی پرتوگال جارێكی دیكە رەتیكردەوە پلانی ئەوەی هەبوو بێت كریستیانۆ لە ریزی هەڵبژاردەكە دوربخاتەوەو دۆنی بە سیمبولی پرتوگال ناوبرد.

لەكاتێكدا كریستیانۆ رۆناڵدۆ لە چەند رۆژی رابردوو  راهێنانەكانی هەڵبژاردەی پرتوگالی جێهێشت و رایگەیاند لە داهاتوو قسەی دەبێت لەسەر ئەوەی بەرانبەری كراوە ، بەڵام لە جیسۆس هەموو ئەو دەنگۆیانەی رەتكردەوەو كریستیانۆی بە ئەفسانەیەكی گەورەو سیمبولی وڵاتی پرتوگال ناوبرد . 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

هەڵبژاردەی ئیسپانیای پاڵەوانی جیهان  بەردەوامە لەسەر ئەنجامە باشەكانی ، لە یارییەكانی نەیشنس لارۆخا بە سێ گۆڵ بەرامبەر گۆڵێك شكستی بە چیك هێنا.

بەو بردنەوەیە مەتەدۆرەكان ریكۆردێكی مێژوویان نوسیەوەو بوون بە یەكەم هەڵبژاردەی كوڕان كە لە 41 یاریی لەسەریەك هیچ شكستێك نەهێنن كە پێشتر ئەو ژمارەیە تۆمار نەكراوە بەوەش دی لا  فۆینتی بەردەوامە لەسەر ئاست و ئەنجامە باشەكانی بۆ هەڵبژاردەكە .

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بەپێی راپۆرتی نوێی فیدراسیۆنی جیهانیی روبۆتیک، چین لە ساڵی 2025دا نزیکەی لە 59%ـی روبۆتە پیشەسازییە تازە جێگیرکراوەکانی جیهانی  دروستکردوە.

فیدراسیۆنەکە دەڵێت؛ چین پێگەی خۆی وەک گەورەترین بازاڕی رۆبۆتی پیشەسازی لە جیهاندا بەهێزتر کردووە و لەو ساڵەدا، 354 هەزار روبۆتی پیشەسازی لە چین دروستکراون و خراونەتە خزمەتی پیشەسازییەوە.

چین بەردەوامە لە پێشکەوتنەکانی و بەراورد بە ساڵی 2024، بە رێژەی لە 20% دروستکردنی رۆبۆتی زیادکردوە و ریکۆردەکەی خۆی جارێکیتر شکاندوەتەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

مێژوونوسین لە بۆشایی ئاسماندا؛ جێسیکا واتکینز بۆ یەکەمجار سەرکردایەتی تیمی ناسا دەکات.

لە دەستکەوتێکی مێژوویی و سەرنجڕاکێشدا بۆ ژنان و بواری بۆشایی ئاسمان، جێسیکا واتکینز، زانای زەویناسی و گەشتیاری بۆشایی ئاسمان، بۆ یەکەمجار لە مێژوودا وەک یەکەم ژنی ئەفریقی سەرکردایەتی تیمی ناسای بۆ وێستگەی نێودەوڵەتی بۆشایی ئاسمان (ISS) کرد.

ئەم گەشتە مێژووییە کە لەلایەن کۆمپانیای سپەیس ئێکسـەوە بۆ ئاژانسی ناسا بەڕێوەچوو، توانی خێراترین گەیشتن بۆ تاقیگە خولگەیییەکە تۆمار بکات؛ بە جۆرێک کە چوار گەشتیارەکە دوای تێپەڕبوونی تەنها هەشت سەعات بەسەر دەستپێکردنی گەشتەکەیاندا، بە سەلامەتی گەیشتنە شوێنی مەبەست.

جێسیکا واتکینز زانای زەویناسییە و پێشتر لەگەڵ ئامێری گەڕان بەدوای ژیاندا (کوریۆسیتی) لەسەر هەسارەی مەریخ کار کردووە. ئەمە دووەم گەشتی واتکینزە بۆ وێستگەی نێودەوڵەتی، دوای ئەوەی لە ساڵی 2022ـیشدا ماوەیەک لەوێ ماوەتەوە.

ئەندامانی تیمی گەشتەکە:

واتکینز لەم ئەرکەدا سەرکردایەتی سێ کەس دەکات کە بۆ یەکەمجارە سەردانی بۆشایی ئاسمان دەکەن، ئەوانیش پێکدێن لە:

لوک دیلانی: لە ناسا (سەربازی پێشووی هێزە دەریاییەکانی ئەمریکا).

جۆشوا کۆتریک: لە کەنەدا (عەقید لە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا).

سێرگی تیتریاتنیکۆڤ: لە روسیا (مەلەوان و غەواسێکی پێشوو).

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

1ـی ئۆکتۆبەر لە جیهاندا وەك رۆژی جیهانی قاوە دەستنیشان كراوە و مێژووی ئەو دیاریكردنەش بە شێوەی رەسمی بۆ ساڵی 2015 دەگەڕێتەوە و کوردستانیش بێ بەش نییە لە خواست لەسەر قاوە و مێژویەکی دورودرێژی لەگەڵ ئەو خواردنەوەدا هەیە.

ریکخراوی جیهانیی قاوە، لە ساڵی 2015 و لە ئیتاڵیا رۆژی یەکی ئۆکتۆبەری هەموو ساڵێکی وەک رۆژی جیهانیی قاوە دیاری کردوە لە جیهاندا.

قاوە یەکێکە لەو خواردنەوانەی لە جیهاندا خواستێکی زۆری لەسەرە و بەهۆی گونجاوی کەشوهەواکەیەوە، بەڕازیل خاوەنی گەورەترین كێڵگەی بەرهەمهێنانی ئەو خواردنەوەیەیە.

کوردستانیش بێبەش نییە لە خواستی خۆر لەسەر قاوە و بە گوێرەی زانیارییەکان، لە سەدەی 18 و 19 دا، لە ناوچە شاخاوییەکانی باکوری کوردستان قەزوان کۆدەکرایەوە و دەکرا بە جۆرە خواردنەوەیەکی گەرم، کە سەرەتا تەنیا تایبەت بوو بە دانیشتوانی ناوچەکە، بەڵام دواتر پەرەیسەند وهەناردەی فەڕەنسا و وڵاتانی ئەوروپا کرا و بە قاوەی کوردی ناسرا.

ئەوەی قاوەی کوردی لە جۆرەکانی تری جیادەکاتەوە، ئەوەیە کافاینی تێدا نییە، لە رابردودا پێکهاتەی سەرەکیی ئەم خواردنەوەیە بریتی بوو لە قەزوان و فستق و چەند جۆرێک لە میوە، کە لە چیاکانی دەوروبەری ئامەد، مێردین، باتمان و سەمسوور کۆدەکرانەوە و دوای برژاندنیان، لەگەڵ شیر و شەکر تێکەڵدەکران و بەگەرمی پێشکەشدەکرا، بەڵام دواتر قاوەش بۆ پێکهاتەی ئەم خواردنەوەیە زیادکرا و لە ئێستاشدا، لە براندە نوێیەکاندا قاوە بەشێکە لە پێکهاتەکەی.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

لە یاریەیکی دراماتیکی و سەرنجڕاکێشدا، یاریزانێکی روسی مێژوی بۆ خۆی تۆمار کرد و توانی تەنها لە یەک یاریدا بە تەنها 21 گۆڵ تۆمار بکات.

لە چوارچێوەی یارییەکانی هەفتەی 23ی پاڵەوانێتی هەرێمی تولای روسیا، ئەرتیم لیگینی تەمەن 34 ساڵ و  هێرشبەری روسی کە یاری بۆ یانەی خیمیک دەکات، لە میانی روبەڕوبونەوەی یانەی دەیڤیاتکا، کە بە ئەنجامی 23 گۆڵی بێبەرانبەر توانیان سەرکەوتن بەدەستبهێنن بە تەنها 21 گۆڵی تۆمار کرد.

لیگین تەنها دوو خولەکی پێویست بوو بۆ دەستپێکردنی تۆمارکردنی گۆڵەکانی و لە خولەکی دوودا یەکەم گۆڵی تۆمار کرد، پاشان لە خولەکی 88دا دوا گۆڵی خۆی و یانەکەی تۆمار کرد.

بەمەش یاریزانەکە جگە لە نوسینەوەی مێژویەک بۆخۆی و تۆپی پێی روسیا، ژمارەی گۆڵەکانی خۆی لەم وەرزەدا بۆ 56 گۆڵ بەرزکردەوە و سەرەڕای بەرزی تەمەنی، بەڵام لە درەوشانەوەی بێوێنەی خۆی بەردەوامە.

ئێستاش  یانەی خیمیک بە کۆکردنەوەی 58 خاڵ لە 22 یاری دا پێشەنگی ریزبەندی پاڵەوانێتییەکەی گرتووە، بە  جۆرێک 131 گۆڵی تۆمار کردووە و تەنها 13 گۆڵی لێکراوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

رامابای رەنیڤ، ژنێکی تەمەن 47 ساڵی هیندستانە و خۆی و کچێکی پێکەوە دەژین، ئەم ژنە بەشداری پێشبڕکێیەکی کردووە بۆئەوەی 31 دۆلار بەدەستبهێنێت و پێداویستی خوێندنگە بۆ کچەکەی بکڕێت.

ئام دایکە لە ژیانیدا بەشداری هیچ پێشبڕکێیەکی دیکەی نەکردووە، تەنانەت هیچ راهێنانێکیشی نەکردووە و بە پێی پەتیش لە پێشبڕکێکەدا بەشداری کردووە.

لەگەڵ ئەوەدا کە کاردانەوەی خەڵک بۆ کاری دایکەکە زۆر سەرنجڕاکێش بوو، بەڵام لە هەمان کاتدا رەخنە لە حکومەتی هیندستان گیراوە لەبەر ئەوەی رەوشی خەڵک نابێت ئەوەندە خراپ بێت، بەتایبەت ژنێک کە بەتەنها لەگەڵ منداڵەکەیدا دەژی.

رامابای رەنیڤ، ماڵەکەی لە ناوچەی 'بید'ـە لە رۆژئاوای ویلایەتی مەهاراشترا، دەڵێت: کچەکەم بەیانییەکی زوو هاتە لام و وتی، دایکە، دەمەوێت لە پێشبڕکێی راکردندا بەشداری بکەم"، منیش لێم پرسی پێشبڕکێکە لەکوێیە، ئەویش وتی، "هەر لێرە لە نزیک خۆمانە، گەر یەکەم بم دەتوانم بە پاداشتەکەی پێداویستی خوێندنگە بکڕم".

ئەم دایکە دڵسۆزە دەڵێت: بڕیارمدا خۆم بەشداری بکەم و تەنها ئاواتم ئەوەبوو خەڵاتەکە ببەمەوە.

رامابای رەنیڤ، لە ساڵی 2012ـەوە هاوسەرەکەی کۆچی دوایی کردووە، لەوکاتەوە بەرپرسیارێتی بنەماڵەکەی کەوتووەتە سەرشان، لە پێشبڕکێکەشدا پێش هەموو رکابەرەکانی کەوتووە.

ئەم ژنە لە تەمەنی 13 ساڵیدا وازی لە خوێندن هێناوە، ئێستا نایەوێت کچەکانی هەمان چارەنووسیان هەبێت، بۆیە دەیەوێت بە هەر نرخێک بێت کچەکانی لە خوێندن بەردەوام بن.

رامابای رەنیڤ، سەبارەت بە ژیانی کچەکانی زۆر بە راشکاوانە دەڵێت، "من نامەوێت ئەوان ئازار ببینن، نامەوێت هەمان چارەنووسی منیان هەبێت".

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

لە داهێنانێکی نوێدا، وڵاتی چین وێستگەیەکی تاقیکاریی وزەی خۆری لە قوڵایی 10 مەتر لە ژێر دەریادا بەسەرکەوتویی تاقیکردەوە؛ بەمەش ئاسۆیەکی نوێی بۆ دابینکردنی کارەبای بەردەوام بۆ رۆبۆت، کامێرا و ئامێرە دەریاییەکان لە قوڵایی دەریادا دەرەخسێنێت.

میدیاکانی چین بڵاویانکردوەتەوە، چین توانی لە هەنگاوێکی پێشەنگدا یەکەم وێستگەی وزەی خۆریی ژێر ئاو لە قووڵایی 10 مەتردا تاقی بکاتەوە و سەرکەوتوو بێت.

ئەم سیستمە کە لەلایەن زانکۆی یونیانی وڵاتەکەوە پەرەی پێدراوە، پشت بە خانەی پێرۆڤسکایت دەبەستێت و توانی لە تاریکییەکی کەمی ژێر دەریاشدا پاترییەکان پڕ بکاتەوە و تیشک بداتەوە.

ئەم داهێنانە نوێیە دەرگا بۆ وزەیەکی بەردوام لە ژێر ئاو دەكاتەوە و دەتوانرێت بۆ کارپێکردنی کامێرا، رۆبۆتە و ئامێرە دەریاییەکان بەکاربهێنرێت، کە ئەمەش چارەسەرێکی گرنگ بۆ کێشەی دابینکردنی کارەبا لە قوڵایی دەریاکاندا دابین دەکات.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

لە چین بۆ یەکەمجار پرۆسەی رێککردنەوەی ددان بۆ پاندایەک بە سەرکەوتوویی ئەنجامدرا کە لە چارەسەری مرۆڤەوە وەرگیراوە.

ئاژانسی هەواڵی "شینخوا" ئاشکرایکرد، پسپۆڕان لە چین یەکەمین نەشتەرگەری و پرۆسەی رێککردنەوەی ددانیان بۆ ئاژەڵی پاندا ئەنجامدا، بە بەکارهێنانی تەکنیکێک کە لە پزیشکیی ددانی مرۆڤەوە وەرگیراوە.

پاندایەکی نێری زەبەلاح بە ناوی "بیکسیا" کە لە ساڵی 2022 لەدایکبووە، کەمێک دوای لەدایکبوونی تووشی پێکان لە شەویلکەیدا بووەتەوە، پسپۆڕان نیگەران بوون لەوەی ئەم پاندایە لە داهاتوودا تووشی کێشە ببێت لە جوینی داری خۆراکییەکەی 'حەیزەران'، کە ئەوەش مەترسییەکی جدی لەسەر ژیانی دروست کردبوو.

ئاژانسەکە رایگەیاندووە: "پسپۆڕانی چین سەرکەوتوو بوون لە چاککردنەوەی ناڕێکیی شەویلکەی خوارەوەی پاندایەکە، بە بەکارهێنانی رێکارەکانی رێککردنەوەی ددان کە لە چارەسەری مرۆڤەوە وەرگیراون."

ئاماژە بەوەشکراوە، ئەمە "یەکەمین پرۆسەی لەو شێوەیەیە کە بۆ ئەم جۆرە دەگمەنەی ئاژەڵان ئەنجام بدرێت."

پرۆسەی چارەسەرکردنەکە لەلایەن پسپۆڕانی سەنتەری "چێنگدو" بۆ توێژینەوە و بەخێوکردنی پاندا و نەخۆشخانەی رۆژئاوای چین بۆ پزیشکیی ددان ئەنجامدراوە.

ئاژانسی شینخوا ئەوەشی خستەڕوو، ئەم چارەسەرە بووە هۆی گەڕانەوەی توانای جوین و گەستنی ئاژەڵەکە بۆ باری سروشتیی خۆی.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
123...15