عیراق
سەرچاوە ئەمنییەکانی عێراق بڵاویانکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی بۆمبرێژکراو، لەلایەن سیستمی بەرگری باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا خراوەتەخوارەوە.
دوای ڕووداوەکە باڵیۆزخانەی ئەمریکا زەنگی ئاگادارکردنەوەی لێداوە و ھێزێکی ئەمنیی زۆر لە نزیک باڵیۆزخانەکە کۆبووەتەوە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەشکردووە، لەگەڵ ھێزەکانی عێراق لێکۆڵینەوە لە ھێرشەکە دەکەن و بەردەوام دەبن لە پاراستنی کارمەندان و باڵیۆزخانەکەیان و لەو پێناوەشدا ھەموو ڕێوشوێنێک دەگرنەبەر.
ئەوەش لە کاتێکدایە، دوێنێ دووشەممە چەند موشەکێک ئاڕاستەی ھێزەکانی ئەمریکا لە بنکەی عەین ئەسەد کران و تاوەکو ئێستاش ھیچ گروپ و لایەنێک بەرپرسیاریەتی ئەو ھێرشانەی لەئەستۆ نەگرتووە.
وەلائی دەشڵێت، نەک تەنھا لە عێراق، بەڵکو لە کوردستان و سوریا و ئوردن و کوەیت و سعودیەش، بەرەنگاری ئەمریکا دەبنەوە و ھێرشەکانیان لە ئاسمان و زەوی و دەریا و بە درێژایی ھەموو سنوورەکانی عێراق دەبێت.
ھەڕەشەکەی ئەمینداری کەتیبەکانی سەید شوھەدا لە کاردانەوەی ئەو ھێرشەیە کە ڕۆژی ٢٨ی مانگی ڕابردوو، لەلایەن ئەمریکاوە کرایە سەر چەند پێگەیەکی کەتیبەکانی سەید شوھەدا لە سنووری عێراق و سوریا و بەھۆیەوە پێنج ئەندامی ئەو گرووپە کوژران.
خەتیب زادە لە کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانی ھەفتانەیدا ڕایگەیاند، ئێران ھەمیشە دووپاتیکردووەتەوە کە زمانی ھەڕەشە و ھێز ھیچ سودێکی نابێت بۆ بەدیھێنانی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.
وتیشی، ھێرشە بەردەوام و دوبارەکانی ئەمریکا دژی گروپە چەکدارەکانی عێراق و سوریا لە سنوری نێوان ھەردوو وڵات، تەنھا بۆ بە ئامانجکردنی ئەو ھێزە بنەڕەتیانەیە کە شەڕ لە دژی شانە نوستووەکانی داعش دەکەن چونکە ئەمریکا دەیەوێت ئەو گروپە لەناو نەچێت و بەھێزبێتەوە.
سەبارەت بەو تۆمەتانەش کە ئاڕاستەی ئێران دەکرێت لە دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆی عێراق، وتەبێژەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، ھەرگیز دەستیان لە کاروباری ناوخۆی عێراق وەرنەداوە و نیازێکی لەو جۆرەشیان نییە.
ئۆپراسیۆنەکە لە گوندی پەڵکانە و شۆراوە و ناوچەی تاوێرکەوە لە خۆرھەڵاتی قەزای خورماتوو ئەنجامدرا و چوار بۆمبی چێنراو پوچەڵکرانەوە و ژمارەیەک مۆڵگەی و شوێنی حەوانەوەی تیرۆرستانیش لەناوبران، بەڵام دواتر دوو بۆمبی چێنراو بە ھێزەکانی حەشدی شەعبیدا تەقینەوە و دوو کەسیان بریندار بوون.
ھاوکات لە ناوچەی زەرگەیش لە خۆرئاوای قەزاکە، سوپای عێراق کێوماڵێکی بۆ دەستگیرکردن و لەناوبردنی مۆڵگەکانی داعش ئەنجامدا.
میدیا عێراقییەکان بڵاویانکردەوە، لە ئەنجامی ھێرشەکانی چەند رۆژی رابردووی داعش بۆ سەر ھێلەکانی کارەبا لە پارێزگاکانی نەینەوا و کەرکوک، تا ئێستا حەوت کەس کوژراون و ١١ کەسی تر برینداربوون.
ئاماژەیان بەوەشکردووە، ھەر بەھۆی ئەو ھێرشانەوە ٦١ ھێڵی کارەبا پچڕاوە، ئەوەش ھاوکاتە لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما و مەترسی بۆ سەر ژیانی ھاوڵاتیانی عێراق دروستکردووە.
سەرچاوەیەکی ئەمنیی لە حکومەتی عێراق بڵاویکردووەتەوە کە مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق بڕیاریداوە بۆ لەمەودوا فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان بۆ پاراستنی تاوەرەکانی کارەبا بەکاربھێنرێت.
کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق راشیگەیاند، تیمێکیان پێکھێناوە بۆ تۆمارکردنی ھەر پێشێلکارییەک کە لە رێکارەکانی بانگەشە و ئامادەکارییەکاندا بۆ پڕۆسەکە دەکرێن.
سادق عەتیە پسپۆڕی کەشناسی عێراق رایگەیاند، لە ئەمڕوە لە شار و شارۆچکەکانی عێراق، بە رێژەیەکی کەم دابەزین لە پلەکانی گەرما بەدیدەکرێت.
چەند رۆژێکە پلەکانی گەرما لە ھەرێمی کوردستان و عێراق، بەرێژەیەکی بەرچاوو بەرزبوونەوەی تۆمارکردووە و لە ھەندێک ناوچە بەتایبەت لە پارێزگاکانی باشووری عێراق، پلەکانی گەرما بۆ سەروو ٥٠ پلە بەرزبوونەتەوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند، کارەبای نیشتمانی لە زۆربەی پارێزگاکانی عێراق بڕاوە و بەوھۆیەوە کێشەی ئاو لەعێراق سەری ھەڵدا و لە بەشێک لە شارەکانی بێ ئاو بوون.
وتیشی، ھەر بەھۆی بڕانی کارەباوە بەرھەمھێنانی سوتەمەنی لە چەند پاڵاوتگەیەکی عێراق بۆ ٥٠٪ کەمیکردووە.
ھەروەھا وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق رایگەیاند، ئێران رووباری کارۆنی بەتەواوی گرتووەتەوە.
شیروان میرزا ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردستان نیوزی راگەیاند، وەزیری دارایی عێراق ئامادە نییە ئیمزا لەسەر ناردنی ٢٠٠ ملیار دینار بکات بۆ ھەرێم بە شێوەی پێشینە و وەزیری دارایی روونیکردووەتەوە، ئەگەر بە شێوەی پێشینە پارە ڕەوانەی ھەرێم بکرێت، حکومەتی ھەرێم لەسەر و ئەو ٢٠٠ ملیارەوە قەرزار دەبێت.
شیروان میرزا راشیگەیاند، وەزیری دارایی عێراق لەڕووی خەرجی و بودجەوە بەتەنھا کێشەی لەگەڵ ھەرێمی کوردستان نییە، بەڵکو کێشەی لەگەڵ پارێزگاکانی تری عێراقیش ھەیە.
ئەندامەکەی لیژنەی دارایی وتی، لە ناردنی ٢٠٠ ملیارەکە بۆ ھەرێمی کوردستان، بێ ھیوا نین و بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بۆ خەرجکردنی ھەیە.
وتیشی دوای گەڕانەوەی مستەفا کازمی لە ئەوروپا، دۆخەکە گۆڕانکاری ئەرینی بەسەردا دێت.
دوای ئەوەی کارەبای نیشمانیی لە زۆرینەی پارێزگاکانی عێراق بڕا و گرفتی بۆ نەبوونی ئاوی لە زۆرینەی پارێزگاکان دروستکرد و بەرھەمھێنانی سووتەمەنی لە چەند پاڵاوتگەیەک بۆ نیوە کەمیکرد، ھاوکات بەھۆیەوە تاقیکردنەوە وزارییەکانی پۆلی نۆی بنەڕەتی بۆ ماوەی دوو ھەفتە دواخرا.
مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە ئەوروپاوە ژمارەیەک بڕیاری دەرکرد و بڕیاریدا بە پێکھێنانی لیژنە بۆ چارەسەرکردنی نەبوونی کارەبا بە سەرۆکایەتی خۆی و ئەندامێتی وەزیرانی کارەبا و نەوت و دارایی و ناوخۆ.
کازمی داواشیکرد، پەلە بکرێت لە دابینکردنی کارەبای زیاتر و زیادکردنی بڕە سووتەمەنی بۆ مۆلیدە ئەھلییەکان.
بەپێی زانیاریەکان، پلان وابووە بە ١٠ موشەکی جۆری گراد ھێرش بکرێتەوە سەر بنکەیەکی سەربازی لە ناو فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد. ھێزەکە دەستیان بەسەر ١٠ موشەکەکەدا گیرتووە و گومانلێکراوێکیشیان دەستگیر کردووە.