هەواڵەکان
(ماسیۆ تولەر)، باڵیۆزی ئەمەریکا لە عێراق لەبارەی ڕێکەوتنی ستراتیژی نێوان (بەغداد و واشنتۆن)
ڕونیکردەوە، ئەوان ڕێکەوتون لەسەر گۆڕینی ئەرکی سوپاکەیان، بەڵام ئەوە مانای جێھێشتنی عێراق نییە، دەشڵێت/ بەشێک لە سوپای ئەمریکا لە عێراق دەمێننەوە بۆ پێشکەشکردنی پاڵپشتی ھەواڵگری و ڕاھێنان و مەشقکردن بە سوپای عێراقی.
وتیشی، بڕیارەکانی لیژنەی رووبەرووبوونەوەی کۆرۆنا کاریگەریان ھەبووە لەسەر کەمبوونەوەی تووشبووانی کۆرۆنا بەڵام وەک پێویست ھاووڵاتیان پابەندی رێکارەکانی خۆپارێزی لە کۆرۆنا نابن.
حازم گۆران، بەڕێوەبەری گشتیی خانەنشینی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، پێشتر لە رێگەی دابەشکردنی فۆڕمێکەوە بەدواداچوونمان بۆ خانەنشینی پلە باڵاکان کردووە و ئەو فۆڕمەش بە سەرجەم پلە باڵاکان پڕدەکرێتەوە لە وەزارەتی پێشمەرگەش ئەوانەی پلەدارن و خانەنشین کراون.
باسی لەوەشکرد، ئەو فۆڕمەی دابەشکراوە زیاتر لە ١٥٠٠ فۆڕم بووە و تا ئێستا ژمارەیەکی زۆریان گەڕاوەتەوەەو چاوەڕوان گەڕانەوەی سەرجەم فۆڕمەکان دەکەن.
ئاشکراشیکرد، بەردەوام کۆبوونەوەمان ھەیە لە بارەی خانەنشینی پلە باڵاکان و ھەر کەسێک بەدەر لە یاسا خانەنشین کرابێت دەگەڕێنرێتەوە بۆ سەر کارەکەی پێشتری و خانەنشینی ھەڵدەوەشێتەوە.
د. کەمال وەرتی، بەڕێوەبەری گشتی باج و دەرامەتەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، لە ئێستادا لێخوشبوون بۆ ھیچ کۆمپانیایەک نەماوە لە پێدانی باج و ئەوانەشی پێشتر لێخۆش بوونیان بۆ کرابوو سەرجەمیان ھەڵوەشاوەتەوە جگە لەوانەی بەپێی یاسا دیاریکراون.
باسی لەوەشکرد، ژمارەیەک لەو کۆمپانیایانەی پێشتر لێخوش بوونیان ھەبوە و لە ئێستادا لێخوشبونەکانیان ھەڵوەشاوەتەوە سکاڵایان کردبوو لە دادگا بەڵام سکاڵاکانیشیان ھەڵوەشاوەتەوە.
بەڕێوەبەری گشتی باج و دەرامەتەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان ئەوەشی ئاشکرا کرد، ھەر کۆمپانیایەک باجی ناڕاست پێشکەش بکات و ئاشکرا بکرێت دەدرێتە دادگاو بۆ ئەوەش ساڵی رابردوو ١٥٠ کۆمپانیا دراونەتە دادگاو ٣٠٠ کۆمپانیاش غەرامە کراون.
ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردوە، دوای بەدواداچوون و کۆکردنەوەی بەڵگەکان، دڵنیابوونەتەوە ئەو ھێرشەی کرایە سەر کەشتییەکەی ئیسرائیل لە کەناراوەکانی عومان و تەقێنرایەوە، ئێران لە رێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە ئەنجامیداوە.
وتیشی، بەڵێن بە ئێران دەدەن لە سەر ئەو کەشتییە ئیسرائیلییە بەتوندی وەڵامی دەدەنەوە و رێگە نادەن ئەو جۆرە کارانە بەئاسانی و بەبێ وەڵام تێبپەڕێت، بۆ وەڵامدانەوەکەش لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە گفتوگۆ و راوێژ دەکەن.
پێشتریش ئێران سەرجەم ئەو تۆمەتانەی رەتکردوەتەوە و رایگەیاندوە، تەقینەوەی ئەو کەشتییە ھیچ پەیوەندییەکەی بە ئێرانەوە نییە.
روانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ماوەی پێنج رۆژە ئاڵۆزییەکان لە دەرعا زیادیان کردووە و گروپەکانی سەر بە حکومەتی بەشار ئەسەد چەندین موشەکیان ئاڕاستەی ئەو ناوچەیە کردووە و زۆرێک لە بەربەستەکانیان لە ریفی دەرعا لابردووە، بەو ھۆیەشەوە ٣٢ کەس کوژراون و لانی کەم دوو ھەزار خێزانیش ئاوارە بوون.
لە رۆژی پێنج شەممەی رابردووەوە ئاڵۆزییەکان لە دەرعا زیاتر بووە و سوپای سوریاش ھەوڵی کۆنترۆڵکردنەوەی ئەو ناوچانە دەدات، لە کۆی کوژاراوەکانیش ١٢یان مەدەنین و ١١یان سەر بە گروپە چەکدارەکانن و نۆ سەربازی سوپای سوریاش کوژراون.
میدیاکانی تورکیا بڵاویانکردەوە، حکومەتی ئەنقەرە روبەڕووی خراپترین رووداوی ئاگرکەوتنەوەی دارستانەکان بووەتەوە لە ماوەی دەیەیەکدا و لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا نزیکەی ٩٥ ھەزار ھێکتار زەوی سوتاوە، لە چەند رۆژی رابردووشدا دەیان گەشتیار لە ھۆتێل و شوێنە گەشتیارییەکانی تورکیا رزگارکراون.
کۆمسیۆنی یەکێتی ئەوروپاش رایگەیاند، سێ فڕۆکەی تایبەت بە کوژاندنەوەی ئاگر رەوانەی تورکیا دەکەن بۆ روبەڕوبوونەوەی ئەو ئاگرەی ماوەیەکە دارستانەکانی ئەو وڵاتەی گرتووەتەوە.
ھاوکات لە "یۆنان"یش ئاگرکەوتنەوە دارستانەکانی گرتووەتەوە و بەھۆیەوە چەندین ماڵ زیانیان بەرکەوتووە و ١٥ کەسیش برینداربوون، لە سەرەتای ئەمساڵیشەوە زیاتر لە ١٣ ھەزار و ٥٠٠ ھێکتار زەوی لە یۆنان سوتاوە.
مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھەسەدە لە کۆبوونەوەی ساڵانەی ھێزەکانی سوریای دیموکرات رایگەیاند، بە مەبەستی گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ زێدی خۆیان ئامادەن لەگەڵ ھەموو لایەنەکاندا گفتوگۆ بکەن، بە حکومەتی دیمەشقیشەوە.
داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش کرد، پشتگیری گەڕانەوەی ئاوارەکان بکەن بۆ ئەوەی ھەسەدە ئەرکی شکستپێھێنانی داعش جێبەجێ بکات.
وتیشی، بەھۆی ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر باکور و خۆرھەڵاتی سوریا ڕوبەڕووی ئاستەنگ بوونەتەوە، بەڵام لەگەڵ ھاوپەیمانەکانیان توانیویانە روبەڕووی ئەو ئاستەنگانە ببنەوە.
مەزڵوم کۆبانێ ھۆشداریشیدا لە مەترسی گەڕانەوەی داعش بۆ ناوچەکانی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا.
وتیشی، ١٠ ھەزار تیرۆریستی داعش لە زیندانەکانی ھەسەدەن، پێویستە نەتەوە یەکگرتووەکانیش رێگە بدات کۆمەڵگای نێودەوڵەتی چارەسەرێک بۆ ئەو دیلانە بدۆزێتەوە.
ئەنتۆنی فاوچی رایگەیاندوە، پێشبینی ناکەن جارێکی تر لە ئەمریکا کەرەنتین رابگەیەندرێت بەھۆی کۆرۆنای دەلتاوە، چونکە پێی وایە ژمارەیەکی باش لە ئەمریکییەکان ڤاکسینیان وەرگرتوە، بەڵام ھۆشداری داوە لە زیادبوونەوەی ئامارەکانی کۆرۆنا لەوڵاتەکەیدا ئەگەر ژمارەی ئەو کەسانەی ڤاکسین بەکاردەھێنن زیاتر نەبێت.
جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکاش داوایکردوە ئەمریکییەکان پەلە بکەن لە بەکارھێنانی ڤاکسینی کۆرۆنا و رایگەیاندوە، تا زانیاری زیاتریان سەبارەت بە کۆرۆنای دەلتا دەست دەکەوێت زیاتر نیگەران دەبن، بۆیە پێویستە ھەر کەسێک دەیەوێت لەو جۆرە نوێیەی کۆرۆنا رزگاری ببێت، بەپەلە ڤاکسین بەکاربھێنێت.
لە لێکۆڵینەوەیەکی زانستیدا، زانایانی بەریتانیا ھۆشدارییانداوە لە سەرھەڵدانی جۆرێکی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنا، کە لە ھەردوو جۆری ڤایرۆسەکەوە دروست دەبێت و گیانلەدەستدانی زیاتری لێدەکەوێتەوە.
بە وتەی ئەو زانایانە، رەنگە ئەو جۆرە نوێیەی کۆرۆنا توانای بەرەنگاربوونەوەی ڤاکسینەکانی ھەبێت، ھۆشداریشیانداوە لەناوبردنی کۆرۆنا ئاسان نییە و بەردەوام جۆری نوێ سەرھەڵدەدات.
داواشیان کرد رێکارەکان توندتر بکرێنەوە، چونکە جیھان چیتر بەرگەی روبەڕوبوونەوەی جۆرە نوێیەکانی کۆرۆنا ناگرێت.
دوای چەند رۆژێک لەو بڕیارانەی بۆ سڕکردنی پەرلەمانی وڵاتەکەی و دورخستنەوەی سەرۆکی حکومەت دای، قەیس سەعید سەرۆکی تونس بەڵێن دەدات ئاسایش و سەقامگیری لە وڵاتەکەی پتەوتر بکات.
دوپاتیشیکردەوە، ھەر کەسێک بازرگانی بە تەندروستی ھاوڵاتیانی تونسەوە بکات، لە حکومەتدا جێگەی نابێتەوە.
قەیس سەعید راشیگەیاند، دەستبەرداری ماف و ئازادی تونسییەکان نابن، بۆ پڕکردنەوەی کورتھێنانی داراییش لەگەڵ وڵاتانی ھاوپەیمانیان لە پەیوەندیدان.
وتیشی، تائێستا دوو ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار دۆز لە ڤاکسینی کۆرۆنایان لە ئیتاڵیا و ئەمریکا وەرگرتوە.
عەمید کاوە غەریب فەرماندەی پۆلیسی کەرکوک بە کوردسات نێوزی راگەیاند، پاڵپشت بەزانیارییەکی ھەواڵگری، ھێزێکی تایبەتییان توانیویانە لەناو شاری کەرکوک ئەو گەورە تیرۆریستە دەستگیر بکەن.
وتیشی، ئەو گەورە تیرۆریستە بەرپرسی گواستنەوەی تیرۆریستان و تەقینەوەکانی داعشە لەنێوان کەرکوک و جەزیرە.
بەپێی پێگەی "ئەلدورادۆ وێزەر"، ھەشت شاری کوەیت بەرزترین پلەکانی گەرمایان تێدا تۆمارکراوە و "عێراق"یش بە چوار شار لە پلەی دووەمدا ھاتووە لەڕووی بەرزی پلەکانی گەرماوە و دواتر شارەکانی وڵاتانی سعودیە و ئێران و بەرازیل ھاتوون.
بەپێی ریزبەندییەکە، شاری بەسرە بە ٤٩ پلە و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەسرە و خانەقین بە ٤٨.٥ پلە و شاری بەدرە بە ٤٨.٢ پلە لە گەرمترین شارەکانی جیھاندان.
ئاژانسەکانی ھەواڵ لە عێراق بڵاویانکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ژمارەیەک چەکداری تیرۆریستی داعش ھێرشیان کردە سەر ماڵی ھاوڵاتیان لە گوندی "ئەلبوجیوار" لە قەزای زەلوعییە لە پارێزگای سەڵاحەدین.
راشیانگەیاند، لە ئەنجامی پەلامارەکەی داعش دوو ھاوڵاتی کوژران و پێنج ھاوڵاتی تریش بریندار بوون، دواتر چەکدارەکانی داعش ناوچەکەیان جێھێشت و بەرە و شوێنێکی نادیار ھەڵاتن.