هاكان فیدان وەزیری دەرەوەی توركیا گەیشتە دیمەشق و لەگەڵ ئەحمەد شەرع فەرماندەی گشتی پرۆسە سەربازییەكانی سوریا لەبارەی دوایین پێشهاتەكانی سوریا و ناوچەكە و پرسی گروپە چەكدارەكان، كۆبووەوە.

لەدوای كۆبوونەوەكەش، هاكان فیدان و ئەحمەد شەرع كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی هاوبەشیاندا ئەنجامدا و وەزیری دەرەوەی توركیا وتی، توركیا هەمیشە لەگەڵ سوریا و گەلەكەی دەمێنێتەوە و هیچ شوێنێك بۆ پەكەكە یاخود هەسەدە لە سوریادا نییە.

فەرماندەی گشتی پرۆسە سەربازییەكانی سوریاش وتی، توركیا دۆستی سوریایە و خوازیارن پەیوەندییەكی ستراتیژی لەگەڵ ئەو وڵاتە دروست بكەن، وتیشی، لەناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئەوان و هەسەدە بەهیچ شێوەیەك قبوڵكراو نییە چەك لە دەستی هەر گروپێكدا بێت.

دوو ناوچەی سەركردایەتی لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە دەستبەكاردەبن، وەزیری پێشمەرگەش دەڵێت، ئەو ناوچانە بۆ رێكخستنەوە و یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستانە لە ژێر سەركردایەتی وەزارەتی پێشمەرگەدا.

شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگە سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی باڵای كرد لە وەزارەتی پێشمەرگە، كە لێپرسراوی تیمی راوێژكارانی سەربازیی هاوپەیمانان لە هەرێمی كوردستان ئامادەبوو، لە كۆبونەوەكەدا بڕیاردراوە دوو ناوچەی سەركردایەتیی لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە لە سەرەتای ساڵی 2025 دەستبەكاربن، كە هەموو هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستانی تێدا رێكدەخرێتەوە و لە چوارچیوەی وەزارەتی پێشمەرگەدا جێگیردەبن، بە كۆی دەنگیش بڕیاردرا لەسەر بنیاتنانی بنەماكانی یەكەیەكی یەكگرتووی ژمێریاری سەربازیی بۆ هێزی پێشمەرگەی كوردستان.

وەزیری پێشمەرگە راشیگەیاند، هەمووان هاوڕابوون ئەو ژێرخانە پاڵپشت و پشتیوانی وەزارەتی پێشمەرگە دەبێت لە بنیاتنانی هێزێكی نیشتمانی یەكگرتووی كوردستانی، كە پارێزگاری لە خەڵك و خاكی كوردستان دەكات لە هەر مەترسییەك كە لە ئێستا و ئایندەدا روبەڕوویان دەبێتەوە.
 

کەستانە یان شابەڕوو، ئەو میوە پایزییەی بە هێندەی سەرمای سەختی زستان سودی تەندروستی بۆ جەستە هەیە و هاوکاری جەستە دەکات لەگەڵ وەرزی سەرمادا خۆی بگونجێنێت.

سروشت پڕە لە میوەی جۆراو جۆر، هەر میوەیەکیش کاتی پێگەیشتنی خۆی هەیە، پزیشکان باس لەوەدەکەن، خواردنی هەر میوەیەک لە وەرزی خۆیدا سودی زیاتر بە جەستە دەگەیەنێت، بەوپێیەی سروشتی جەستەی مرۆڤ وایە، لە هەر وەرزێکدا پێویستی بە میوەی ئەو وەرزەیە بۆ پارێزگاریکردن لە تەندروست مانەوەی، بۆ نموونە، چەندین سەوزە و میوەی زستانە هەن وا لە جەستە دەکەن بە پڕ وزەیی و گەرمی خۆی بهێڵێتەوە، لە وەرزی هاوینیشدا چەندین میوە هەن جەستە بە شێداریی دەهێڵنەوە و لە وشكبوونەوە دەیپارێزن، بۆ قەرەبووکردنەوەی بەرزی پلەکانی گەرما.

کەستانەش یەکێکە لەو میوە پایزییانەی کە سودێکی زۆر بە جەستە دەگەیەنێت، وەرزی پێگەیشتنی کەستانە بەشێوەیەکی گشتی لەنێوان مانگی ١٠ تاوەکو کۆتاییەکانی مانگی ١٢ یە.

درەختی کەستانە لە کۆمەڵەی بەڕووە و بەگشتی لە کوردستان بە شابەڕوو'ش ناوی دەبەن.

بەشێوەیەکی گشتی درەختی کەستانە ٥٠٠ بۆ ٦٠٠ ساڵ دەمێنێتەوە، هەندێک جۆریشی هەیە نزیکەی هەزار ساڵ یان زیاتر بەرگە دەگرێت.

جۆری castana dentataـی کەستانە، کە لە دارستانە گەڵاوەریوەکاندا دەڕوێت، تەختەی باشی لێبەرهەم دێت و بەرێکی زۆر باشیشی هەیە.

کەستانە دەوڵەمەندە بە کانزاکانی وەک سۆدیۆم، کالسیۆم، مس، مەگنیسیۆم، زینک، ئاسن و پۆتاسیۆم.

ئەو میوە پایزییە ڤیتامینەکانی B1 ,C, E, A تێدایە، هەروەها پڕۆتین، چەوری، نیشاستە و ئاوی تێدایە، کەستانە رێژەی کالۆری بەرز نییە، بەڵام بەهۆی بوونی پێکهاتەکانی دیکەی و بەرزی رێژەی چەورییەکەی، قورسە و بەشێوەیەکی گشتی لە شەوانی زستاندا وەک شەوچەرە دەخورێت، بەهۆی ئەوەی شەوانی زستان درێژە و وا لە جەستە دەکات زوو برسی نەبێتەوە.

سودەکانی کەستانە بۆ جەستە:

-پوک لە هەوکردن دەپارێزێت و هاوکارە لە کەمکردنەوەی هەوکردن ئەگەر هەیبێت.

-سەرچاوەیەکی باشی ریشاڵەکانە.

-هاوکارە لە جێگیر مانەوەی رێژەی کۆلیستڕۆڵ لە خوێندا.

-توێکڵەکەی بهاڕدرێت و لەسەر برین دابنرێت هاوکاری زوو چاکبوونەوەی دەکات.

-رێژەی زیاتر لە ٥٠٪ ئاوی تێدایە، کە سودی زۆری بۆ پێست هەیە.

-دەکرێت وەک بەشێک لە چارەسەر بۆ رۆماتیزمە دابنرێت.

-سودی گەورەی هەیە بۆ دابەزاندنی کێشی جەستە، بەهۆی ئەوەی ئارەزووی خواردن کەمدەکاتەوە دەتوانرێت بخرێتە سیستمی خۆراکی ئەو کەسانەی دەیانەوێت کێش داببەزێنن

-بۆ کەمخوێنی چارەسەرە

-بۆ دایکانی دووگیان سودی زۆرە، بەهۆی بوونی فۆلیک ئەسید تیایدا

-کاریگەریی بەرچاوی لەسەر کۆئەندامی دەمار هەیە و بە تەندروستی دەیهێڵێتەوە

دادگای كەرخ بڕیارێكی پێشووی سەبارەت بە گرێبەستیە نەوتیەكانی هەرێم هەڵوەشاندەوە، بەوەش گرێبەستەكانی ٩ كۆمپانیا لەگەڵ هەرێم بە یاسایی دادەنرێن.

پێگەی "عیراق ئۆیڵ ریپۆرت" بڵاویكردەوە، دادگای تێهەڵچوونەوەی كەرخ ١٨ی ئەم مانگە بڕیارێكی پێشووی خۆی هەڵوەشاندەوە كە پێشتر لەسەر بنەمای سكاڵای وەزارەتی نەوت دەریكردبوو بۆ هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەكانی نۆ كۆمپانیای نەوتی لەهەرێمی كوردستان.

گرێبەستی ئەو كۆمپانیایانەی كە بڕیارەكە دەیانگرێتەوە و بەپێی دوایین بڕیاری دادگا یاسایین بریتین لە كۆمپانیای ئەداكس، داناغاز، دی ئێن ئۆ، گازپرۆم، جێنێل ئینێرجی، گالف كیستۆن، ئێچ كەی ئێن ئینێرجی، شاماران،  وێسترن زاگرۆس.

بڕیارەكەی پێشووی دادگا ساڵی ٢٠٢٢ دەركرا كە لەسەر بنەمای سكاڵای وەزارەتی نەوتی عیراق گرێبەستە نەوتییەكانی ئەو كۆمپانیایانە لە هەرێم بە پوچەڵ دانرا، دواتریش وەزارەتی سامانە سروشتییەكان تانەی لە بڕیارەكەدا.

کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی راگەیاند و ئاماژەی بەوەکردووە، پلەکانی گەرما بەرز دەبنەوە و لە هەولێر و دهۆک ئەگەری بارانبارین هەیە.

کەشناسیی هەرێم رایگەیاندووە، ئەمڕۆ یەکشەممە، ئاسمان پەڵەهەور و نیمچەهەور دەبێت و پلەکانی گەرما کەمێک بەرز دەبنەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەی دووشەممە، ئاسمان لە ساماڵ و پەڵەهەورەوە دەگۆڕێت بۆ نیمچەهەور، هەروەها ئەگەرى نمەباران هەیە لە بەشێک لە ناوچە شاخاوییەکانى پارێزگاى هەولێر و ناوچە شاخاوییەکانى پارێزگاى دهۆک و سەنتەرى پارێزگاى دهۆک.

کەشناسیی هەرێم ئەوەشی خستووەتە روو، سبەینێش بە هەمان شێوە، پلەکانی گەرما کەمێک بەرزتر دەبنەوە بەراورد بەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی :

هەولێر: ١٦ پلەى سیلیزى

سلێمانی: ١٥ پلەى سیلیزى

دهۆک: ١٦ پلەى سیلیزى

کەرکوک: ١٨ پلەى سیلیزى

هەڵەبجە: ١٤ پلەى سیلیزی

گەرمیان: ١٩ پلەى سیلیزى

سۆران: ١٠ پلەى سیلیزى

زاخۆ: ١٦ پلەى سیلیزى

حاجی ئۆمەران: ٦ پلەى سیلیزى

پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق دۆزینەوەی گۆڕێکی بەکۆمەڵ لە بیانابی تەل ئەلشێخیەی پارێزگای سەماوە راگەیەنرا، کە لێکۆڵینەوە لە دی ئێن ئەی ئێسکەکانیان دەستی پێکردووە.

بەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان وا دەردەکەوێت کە ئەو کەسانەی لەو گۆڕە بەکۆمەڵەدا زیندەبەچاڵ کراون کورد بن، بەوپێیەی جلوبەرگەکانیان رەنگاورەنگە و لە جلوبەرگی کوردی دەچێت.

لە گۆڕە بەکۆمەڵەکەدا چەندین روفاتی ژن و منداڵی تێدایە، تەنانەت ژنی تێدایە دووگیان بووە و هەر بە دووگیانی زیندەبەچاڵ کراوە.

لەوبارەیەوە شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەكەمی عیراق لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند، ئەم تاوانە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە دوژمنی گەلی كورد گوێی بە هیچ شتێك نەداوە و كاری بەردەوامی كردووە بۆ سڕینەوەی كورد.

وتیشی، "بەداخەوە ئێستاش گەلی كورد بە یەكچاو سەیری یەكتر ناكات و پەند لە رابردوو وەرناگیرێت".

تاوانی ئەنفال:

حکومەتی بەعس بە چەندین شێواز هەوڵی تەعریبکردنی ناوچە کوردییەکانی داوە و لە سەرەتاشدا لە گوندەکانی کەرکوک و دەوروبەری دەستیپێکرد لە ساڵی ١٩٦٣، جگە لە راگواستن و بێسەروشوێنکردنی کوردانی فەیلی لە ساڵانی ٧٠ و ٨٠کاندا. دواتر ئەنفالکردنی هەشت هەزار کەس 'ئەنفالی بارزانییەکان' لە ساڵی ١٩٨٣ و بەکارهێنانی چەکی کیمایی لە چەندین ناوچە، کە دیارترینیان هەڵەبجە بوو.

ئەوە جگە لەوەی نزیکەی پێنج هەزار گوند لەنێوان ساڵآنی ٧٠ بۆ کۆتایی ٨٠کاندا خاپورکراون.

ئەو گۆڕە بە کۆمەڵەی لە سەماوە دۆزراوەتەوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٨، کە لە ساڵی ١٩٨٨ و بە دواوە، حکومەتی بەعس لەژێر ناوی سورەتی "الأنفال"دا بە شەش قۆناغ تاوانی ئەنفالی دژ بە کورد ئەنجامدا، لەو پڕۆسەیەدا حکومەتی بەعس بە سەرکردایەتی عەلی حەسەن مەجید، ١٨٢ هەزار هاووڵاتی مەدەنیان زیندەبەچاڵ کرد.

لەبارەی بەکارهێنانی ناوی ئەو سورەتەی قورئان، ماڵپەڕی رەسمی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم لە ئەمریکا نووسیویەتی، "ناوی ئەو سوورەتە بۆ ئەو پرۆسەیە لەلایەن حزبی بەعسەوە بە هەڵە بەکارهاتووە".

هـ.ئـ

پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، بەهۆی تەقینەوەی سیستمی غازەوە لە گوندێکی سەر بە قۆرەتوو، منداڵێکی ١٠ ساڵ گیانی لەدەستدا و باوک و برایەک و دوو خوشکی بریندار بوون.

عەلی جەمال قدوری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەمە، لە گوندی مەحمود قەجەر سەر بە ناحییەی قۆرەتوو، شەش بریندار گەیەنرانە نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار لە کەلار، کە بەهۆی تەقینی سیستمی غازەوە بەشێکی جەستەیان سوتابوو.

ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی سەختی برین و زۆری رێژەی سوتاویەکەیەوە یەکێک لە بریندارەکان بەناوی ئارش ئەحمد حەسەن، لەدایکبووی ساڵی ٢٠١٤ گیانی لەدستدا.

ئەوەش هاتووە، ئەو کەسانەی برینداربوون و گیانیان لەدەستدا سەرجەمیان ئەندامی یەک خێزان بوون، کە پێکهاتبوون لە باوک و دوو خوشک و دوو برا.

دەشڵێت، لە ئێستادا بریندارەکان لە نەخۆشخانە چارەسەری پێویست وەردەرگن و تەرمی ئارشی ١٠ ساڵیش بۆ پزیشکی دادی کەلار نێردراوە.

وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ئەوەشی خستووەتە روو، لەئێستادا پۆلیس چووەتە شوێنی رووداوەکە و لەسەر دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە چۆنیتی و هۆکاری رووداوەکە کردووە.

گروپی راوێژکاری مینی ناسراو بە رێکخراوی ئێم ئەی جی MAG لە گوندی گۆلباخی سەر بە ناحیەی قادرکەرەم، ناپاڵمێکیان دۆزیوەتەوە، بڕیارە لە شوێنێکی دووری گوندەکە بەشێوەیەکی زانستی و هونەری بیتەقێننەوە و لەناوی ببەن.

پشتیوان نوری یەکێکە لە دانیشتووانی گوندەکە و بۆ کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، "لە ساڵی ١٩٧٩ گوندەکەمان لەڕێگەی فڕۆکە جەنگییەکانی رژێمی رووخاوی بەعسەوە بۆردومان کرا، ئەو دوو گوللـەناپاڵمە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتە و هێشتا نەتەقیونەتەوە".

ئەوەشی خستە روو، "پاش ئەوەی رێکخراوی ئێم ئەی جیمان ئاگادارکردەوە، ماوەی چەند رۆژێک سەرقاڵی دۆزینەوەی ئەو دوو گوللـەناپاڵمە نەتەقیوە بوون، دواتر لە ڕێگەی ئامێری تایبەت بەدۆزینەوەی مین و تەقەمەنی لەژێر زەوی دانەیەکیان دۆزییوەتەوە و ئەمڕۆ دەیتەقێننەوە".

قونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر رایگەیاندووە، گروپی راوێژکاری مینی ناسراو بە رێکخراوی ئێم ئەی جی MAG لە ساڵی ٢٠١٥ تاوەکو ٢٠١٨، چوار ملیۆن و ٣٧ ھەزار و ٥٠٩ مەتر دوجا زەوی لە مین پاککردووەتەوە، هەروەها ٢٥ ھەزار و ٥٥٥ پارچە مین و تەقەمەنی لە ناوبراون.

بەپێی ئامارەکانی دەزگای گشتیی کاروباری مین، لە ھەرێمی کوردستان ٧٧٦ کیلۆمەتر دووجا زەوی بە مین و تەقەمەنی و پاشماوەی جەنگی پیس بووە. لەو رووبەرە ٢٥٥ کیلۆمەتر دووجا ماوە کە پاک بکرێتەوە.

لە هەرێم، بە گشتی تاوەکو ئێستا ١٣ هەزار و ٥٩٣ کەس وەک قوربانییانی مین تۆمار کراون لەو ژمارەیەش ٣٦ کەسیان هەڵگرەوەی مین بوون.

ئەمڕۆ خانمی یەكەمی عیراق دۆزینەوەی گۆڕێكی بەكۆمەڵ لە بیابانەكانی سەماوە رادەگەیەنێت، كە پێدەچێت رووفاتی ژن و منداڵی ئەنفالكراوی كوردی تێدابێت.

ئەمڕۆ، نووسینگەی راگەیاندنی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق بە ئامادەبوونی ناوبراو، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا دۆزینەوەی گۆڕێكی بەكۆمەڵ لە بیابانی تەل شێخیەی پارێزگای سەماوە رادەگەیەنێت، كە دوای هەفتەیەك لە كاری بەردەوام و بەدواداچوونی چڕ دۆزراونەتەوە.

بەپێی راگەیەنراوی رۆژنامەوانی نووسینگەی خانمی یەكەمی عیراق، پێدەچێت گۆڕە بەكۆمەڵەكە رووفاتی ژن و منداڵی ئەنفالكراوی كوردی تێدابێت بەهۆی رەنگاورەنگی جل و بەرگەكانیانەوە، كە هەشتاكانی سەدەی رابردوو لەلایەن رژێمی بەعسەوە كۆمەڵكوژ كراون.

بڕیارە لە كۆنگرە رۆژنامەوانییەكەدا، شاناز ئیبراهیم ئەحمەد باسی ئەو ئەركە نیشتمانی و مرۆییانە بكات، كە بۆ گێڕانەوەی رووفاتی شەهیدانی گۆڕە بە كۆمەڵەكان گیراونەتەبەر، هەروەها، باس لە پرۆسەی گەڕانی بەردەوام و رێوشوێنەكانی ناسینەوەی قوربانیان و رێزلێنانیان بكرێت.

فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان ئەسعەد حەسەن شەیبانی، بە وەزیری دەرەوەی حکومەتی کاتیی سوریا دیاریکرد، کە دیاریکردنی شەیبانی دوای رۆژێک دێت لە سەردانەکەی شاندەکەی ئەمریکا بۆ سوریا.

شەیبانی لە ساڵی ١٩٨٧دا لە حەسەکە لە دایکبووە و لەگەڵ خێزانەکەیدا ڕوویان لە دیمەشقی پایتەخت کردووە، لە ساڵی ٢٠٠٩دا بەشی زمان و ئەدەبی ئینگلیزی لە کۆلێجی هونەر و زانستەکان تەواو کردووە.

بەپێی ئاژانسی رەسمی سانا، لە ساڵی ٢٠٢٢دا شەیبانی ماستەری لە زانستی سیاسیی و پەیوەندییەکانی دەرەوەدا بەدەستهێناوە. دواتر دکتۆرای لە هەمان پسپۆڕیدا بەدەست هێناوە.

لە ساڵی ٢٠١٧شدا بەشداری لە دامەزراندنی حکومەتی رزگاریی سوریادا کردووە.

لەوبارەیەوە سەرچاوەیەک لە حکومەتی کاتیی سوریاوە بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، هەنگاوی دانانی شیبانی بە وەزیری دەرەوە، وەک وەڵامدانەوەیەکی خواستەکانی گەلی سوریایە بۆ بونیادنانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی ئەو وڵاتە لەگەڵ دەرەوە، بۆ بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا. 

ئەسعەد حەسەن شەیبانی پێشتر ئەرکی سەرۆکایەتی کاروباری سیاسیی بووە لە ئیدارەی مەدەنیی ئیدلب، هاوکات، پەیوەندییەکی باشی هەیە لەگەڵ نوێنەرانی حکومەت و دامودەزگاکانی دەرەوە و کاروباری رێکخراوەکانی هاوکاری مرۆیی و رێکخراوەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان.

هەروەها شەیبانی لە ساڵی ٢٠١١وە لەگەڵ ئەو گروپانە لە پەیوەندیدایە کە دژ بە رژێمی پێشووی سوریا کاریان دەکرد.

لە رۆژی ٨ی ئەم مانگەدا بە فەرمی کۆتاییهاتنی رژێمی بەشار ئەسەد راگەیەنرا و بەوەش کۆتایی بە حوکمی ٥٣ ساڵەی بنەماڵەی ئەسەد هات لە سوریادا.

ئەمڕۆ نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و نرخی نەوتیش جێگیرە.

بەپێی سەکۆی جیهانی ئۆیل پرایس، ئەمڕۆ یەکشەممە، یەک بەرمیل نەوتی خاوی برێنت بە ٧٢ دۆلار و ٩٤ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت، هەروەها یەک بەرمیل نەوتی خاوی ئەمریکی بە ٦٩ دۆلار و ٤٦ سەنتە.

لەلایەکی دیکەوە، یەک ئۆنسە زێڕ بە دوو هەزار و ٦٢٣ دۆلارە، بەوەش بەراورد بە دوو رۆژی رابردوو نرخەکەی بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە.

هاوکات، نرخی یەک کیلۆگرام زێڕ ٨٤ هەزار و ٣٣٧ دۆلارە و یەک گرامیش بە ٨٤ دۆلار و ٣٣ سەنتە.

بەوپێیەش لە بازاڕەکانی هەرێمدا یەک مسقاڵ زێڕی عەیار ٢١ بە ٥٦٤ هەزار دینارە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عیراق لە بەغداد کۆبونەوە.

لە كۆبوونەوەكەدا دۆخی گشتیی عیراق، شایستەداراییەكان و موچەی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان و جێبەجێكردنی بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی گفتوگۆیان لەبارەوەكرا و جەخت لە كۆتاییهێنان و چارەسەری یەكجارەكی كێشەكان كرایەوە.

لە درێژەی كۆبوونەوەكەدا جەخت لە پابەندبوون بە بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی، سەربەخۆیی دەسەڵاتی دادوەری و هەماهەنگیی نێوان سەرجەم دامەزراوە یاساییەكان كرایەوە بەئامانجی پاراستنی سەقامگیری و مافەكانی سەرجەم نەتەوە و پێكهاتەكانی وڵات و سەرخستنی بەرنامەی خزمەتگوزاریی حكومەت.

سەرۆك بافڵ جەلال تاڵەبانی ستایشی رۆڵی دەسەڵاتی دادوەریی عیراقی كرد كە هەمیشە بڕیارەكانی لەچوارچێوەی دەستوور و لەخزمەت مافەكانی خەڵكدایە بەتایبەت بڕیارەكانی پەیوەست بە موچەخۆرانی هەرێمی كوردستانەوە.

داواشیكرد، وەك هەمیشە هاوكار و پشتیوانبن بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكان و پابەندكردنی هەموولایەك تاوەكو چیتر موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان نەبنە قوربانیی ململانێ سیاسییەكان و مافەكانیان پارێزراوبێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عیراق لە بەغدا کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا دوایین رووداو و پێشهاتەکانی عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا، جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان و یەکخستنی هەوڵە نیشتمانییەکان بۆ دوورخستنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە لە عیراق و هەرێمی کوردستان کرایەوە.

لەدرێژەی کۆبوونەوەکەدا پابەندبوونی حکومەت بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بەشێوەیەکی یەکسان و دادپەروەرانەوە بۆ سەرجەم هاوڵاتییان دووپاتکرایەوە.

کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغداد، دواکەوتنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و کاریگەرییە نەرێنییەکانی لەسەر ژیان و گوزەرانی خەڵک تەوەرێکیتری کۆبوونەوەکە بوو و لەوبارەیەوە سەرۆک بافڵ رایگەیاند، یەکێتی لەگەڵ بڕیارەکانی دادگای فیدراڵیدایە بۆ تەوتینکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان. داواشی لە سەرۆکوەزیران کرد وەک هەمیشە هاوکار و پشتیوان بێت بۆ پارێزگاریکردن لە ماف و شایستەداراییەکانی خەڵکی کوردستان و رێگری لە بەسیاسیکردنی ئەم پرسە نیشتمانییە بکرێت.

هەر لەکۆبوونەوەکەدا خێراترکردنی هەنگاوەکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمی کوردستان لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە و هێنانەکایەی حوکمڕانییەکی خزمەتگوزار و دادپەروەر جەختیلێکرایەوە و لەو رووەشەوە سەرۆک بافڵ ئاماژەی بەوەکرد، هەڵوێستی ئێمە سەبارەت بە پرسی حکومەتی نوێ روونە و دەمانەوێت یەکسانی و دادپەروەری بنەمای حکومەتی داهاتووبێت، دوور لە جیاکاری خزمەتی هەموولایەک بکات، ئامانجەکەی بەهێزترکردنی کوردستان بێت و توانای چارەسەکردنی کێشەکانی پەیوەست بە ژیانی خەڵکی هەبێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و رەیان كلدانی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی بابلیون لە ماڵی مام لە بەغدا کۆبوونەوە.

لەکۆبوونەوەکەدا مووچەی فەرمانبەران و شایستەداراییەکانی هەرێمی کوردستان، دۆخی سیاسیی عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا و جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان و دوورخستنەوەی وڵات لە ململانێکان کرایەوە.

سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بە هەوڵەکانی یەکێتی کرد بۆ چارەسەرکردنی پرسی مووچەی فەرمانبەران و رایگەیاند، هەوڵی ئێمە بۆ پاراستنی ژیانی خەڵک و مافەکانیان بووە، پێویستە قووتی خەڵک لە ململانێ سیاسییەکان دووربخرێتەوە و مافەکانیان پارێزراوبێت، بۆ ئەمەش داوای پابەندیمان لەهەموولایەک کردووە و پێویستە چارەسەرێکی هەمیشەیی بۆ ئەم پرسە بدۆزرێتەوە.

دۆخی ناوچەکە و گۆڕانکارییەکانی سووریا تەوەرێکیتری کۆبوونەوەکە بوون و لەوبارەیەوە هەردوولا جەختیان لە پاراستنی مافەکانی سەرجەم پێکهاتەکانی سووریا کردەوە لەچوارچێوەی وڵاتێکی سەقامگیر و دادپەروەردا.

لەدرێژەی کۆبوونەوەکەدا سەرۆک بافڵ داوایکرد، هەموولایەنەکان بە یەکدەنگی و گوتارێکی نیشتمانییەوە رووبەڕووی مەترسییەکان ببنەوە و هەوڵ بۆ پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی وڵات بدەن تاوەکو خاکەکەمان نەبێتە جێگەیەک بۆ یەکلاکردنەوەی ململانێ هەرێمییەکان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەماڵی مام لە بەغدا پێشوازی لە محەمەد ئەلحسان، نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکان لە عیراق کرد.

لەکۆبوونەوەیەکدا کە نزار ئامێدی، ئەندامی مەکتەبی سیاسی ئامادەبوو، سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی رۆڵی نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکانی لە پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە و لێکنزیککردنەوەی لایەنەکان لەپێناو هێنانەدی ئامانجە باڵاکان بەرزنرخاند و رایگەیاند، یەکێتی بە بایەخەوە لە رۆڵ و پێگەی ئێوە دەڕوانێت و بەدڵنیاییەوە هاوکار و پشتیوان دەبێت لەچوارچێوەی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵا و نیشتمانییەکاندا.

دۆخی گشتیی عیراق و پێشهاتەکانی سووریا تەوەرێکیتری کۆبوونەوەکە بوون و هەردوولا جەختیان لە چارەسەری ئاشتییانەی کێشەکان و دوورکەوتنەوە لە بژاردەی شەڕ کردەوە. داواشیانکرد، هەموولایەک بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و رێگریی لە تەشەنەسەندنی ئاڵۆزییەکان بکەن بەتایبەت پاراستنی سەقامگیریی عیراق و دوورخستنەوەی لە ململانێکان.

لەدرێژەی کۆبوونەوەکەدا پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمی کوردستان و مووچە و شایستەداراییەکانی خەڵکی کوردستان تاوتوێکران و لەوبارەیەوە سەرۆک بافڵ ئاماژەی بەوەکرد، جەخت لە هەڵوێستەکانی رابردوومان دەکەینەوە سەبارەت بە پێکهێنانی حکومەتێکی نیشتمانیی خزمەتگوزار و دادپەروەر، حکومەتێک دوور لە جیاکاری خزمەتی هەموولایەک بکات و هەوڵەکانی لەپێناو گەشەسەندنی کوردستان و داهاتوویەکی سەقامگیرتردا بێت.

لەبارەی پرسی مووچەشەوە، سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی داوای لە لە نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکان کرد هاوشانی لایەنە سیاسییەکان، هاوکار و پشتیوانبێت بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی ریشەیی، پاراستنی مافەکانی خەڵکی هەرێمی کوردستان و بەکارنەهێنانی شایستەداراییەکانیان لەپێناو بەرژەوەندییە سیاسییەکاندا.

لە تەل بەراکی رۆژئاوای کوردستان بەهۆی هێرشی درۆنی تورکیاوە دوو ئۆتۆمبێل کرانە ئامانج و لە ئەنجامدا سێ کەس  گیانیان لەدەستدا و پێنج کەسیش برینداربوون.

توركیا بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان، لە باشوری شاری تەل بەراك سەر بە كانتۆنی جزیرە دوو ئۆتۆمبێلیان كردە ئامانج و سێ‌ هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە و هەوڵیشیانداوە بچنە ناو گوندێكی عەین عیسا و گوندێكی گرێ سپی، لە ئەنجامدا شەڕڤانانی ئەنجومەنی سەربازی رەقا وەڵامی هێرشەكەیان داوەتەوە و هەوڵەكانیان لەناوبردووە.

لەلایەكی تریشەوە سوپای توركیا و گروپە چەكدارەكان هێرشیان كردوەتە سەر پردی قەرەقۆزاق و ناوچەی شێخلەنگەر لە سنوری كۆبانێ و ناوچەكانیان بە چڕی تۆپباران كردووە، بەڵام تائێستا زیانەكانی ئەو تۆپبارانە ئاشكرانەكراوە.