هەواڵەکان
وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، چەند وڵاتێكی ئەوروپا نزیكن لە ئەنجامدانی هەڵەیەكی ستراتیژی، بەرپرسیارن لە هەر رەوشێكی نەخوازراو كە ئاڵۆزی دروست بكات.
عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران، لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس سەبارەت بە هەڵوێستی هەریەك لە بەریتانیا، فەڕەنسا و ئەڵمانیا لە بەرانبەر دۆسیەی ئەتۆمی وڵاتەكەی رایگەیاندووە، ئەو وڵاتانە نزیكن لە ئەنجامدانی هەڵەیەكی ستراتیژی گەورە، بەرپرسیارێتی تەواویش لە هەر رەوشێكی نەخوازراو لە ئەستۆیاندایە كە ئاڵۆزی دروست بكات.
ئاماژەی بۆ ئەوەشكردوە، ئەو وڵاتانە لەبری ئەوەی بە نیاز پاكییەوە كارەكان بكەن، لە دەستەی بەڕێوەبەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم رێبازێكی لایەنگرییان لە دژی ئێران گرتوەتەبەر.
وەزیری بەرگری عیراق پێشبینی دەكات لە مانگی ئەیلولدا چەند بنكەیەكی هێزەكانی هاوپەیمانان لە عیراقەوە بگوازرێنەوە بۆ هەرێم و جەختیشی كردەوە حكومەتی عیراق رێگە نادات لە هیچ لایەنێكەوە هێزەكانی هاوپەیمانان لە وڵاتەكە بەئامانج بگیرێن.
سابت عەباسی وەزیری بەرگری عیراق رایگەیاند، حكومەتی عیراق رێگە بە هیچ هەڕشەیەك نادات بۆ سەر هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق كە لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیدا لە ئەركدان، چونكە مانەوەیان لە عیراق لە ئێستادا گرنگ و پێویستە.
وتیشی، تا ئێستا هیچ ئاگادارییەكیان سەبارەت بە گۆڕانكاری لە وادەی كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق پێنەگەیشتووە، پێشبینیش دەكرێت لە كۆتایی مانگی ئەیلولدا چەند بنكەیەكی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق چۆڵ بكرێن و بگوازرێنەوە بۆ هەرێم.
سەبارەت بە رەوشی سوریاش ئاماژەی بەوەكرد، بەو پێیەی هێشتا مەترسیەكانی كەمپی هۆل بۆ سەر عیراق بەردەوامە و شانە نوستوەكان و هەڕەشەكانی داعش لە ناوچەكە ماون، مانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سوریا پێویستە.
سوپای ئیسرائیل چەند شوێنێکی لە باشوری بەیروت بۆردومان کرد کە بە وتەی خۆی دامەزراوەی ژێرزەمینیان تێدایە کە حزبوڵڵا بۆ دروستکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بەکاریدەهێنێت.
ئەم هێرشانەی ئەمشەوی ئیسرائیل دەبێتە چوارەم هێرش لە دوای ئەو ئاگربەستەوە کە بە نێوەندگیری ئەمریکا لە نێوان ئیسرائیل و حزبوڵادا ئەنجامدرا.
کاربەدەستانی ئیسرائیل رایانگەیاند کە ئامانجی هێرشەکان بۆ رێگریکردنە لە خۆ رێکخستنەوەی ئەندامانی حزبوڵای لوبنان.
سوپای ئیسرائیلیش لەدوای هێرشەکە لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە "کە حزبوڵا کاردەکات بۆ بەرهەمهێنانی هەزاران فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لەژێر چاودێری و دابینکردنی بودجەی گروپە تیرۆریستییە کاندا".
لە راگەیەندراوەکەیدا ئاماژەی بەوەشداوە حزبوڵا "لە هێرشەکانیدا بۆ سەر دەوڵەتی ئیسرائیل بە شێوەیەکی بەرفراوان لە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کەڵکی وەرگرتووە و کاردەکات بۆ فراوانکردنی پیشەسازی و بەرهەمهێنانی ئەم فڕۆکە بێفڕۆکەوانانە وەک ئامادەکارییەک بۆ شەڕی داهاتوو".
بە وتەی سوپای ئیسرائیل، ئەو ئامانجانەی هێرشی دەکەنە سەر سەر بە یەکەی هێزی ئاسمانی حزبوڵڵا (یەکەی 127)ە لە گەڕەکێک لە باشووری بەیروت.
پێشتر وتەبێژی سەربازی ئیسرائیل، هەڕەشەی کردبوو کە چەند باڵەخانەیەکی حزبوڵای لوبنان لە گەڕەکی باشووری ئەو وڵاتە دەکاتە ئامانج و داوای لە دانیشتوانی نزیک ئەو باڵەخانانە کردبوو کە لانیکەم 300 مەتر دوور بن.
هاوکات دژ بەم هێرشانە، جوزیف عەون سەرۆکی لوبنان، هێرشی توندی کردە سەر ئیسرائیل و بە تێکدەری ناوچەکە ناوی هێنا.
بەرپرسێکی حزبوڵا بە سکای نیوزی وتووە، ئەو شوێنانەی کە کراونەتە ئامانج هیچ دامەزراوەیەکی بەرهەمهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان لەخۆ نەگرتووە. ئەو بەرپرسە رونیشیکردەوە کە "رێککەوتن بۆ ئاگر بەستکرابوو، بەڵام ئیسرائیل بەگشتی و بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیران بەتایبەتی، دەیانەوێت شەڕ لە ناوچەکە بەردەوام بێت".
ململانێی ئەم دواییەی لوبنان بووەتە هۆی کوژرانی زیاتر لە چوار هەزار کەس لە لوبنان کە سەدان هاوڵاتی مەدەنیشیان تێدایە، هاوکات حکومەتی لوبنان لە مانگی نیسانی رابردوودا رایگەیاندبوو کە بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیل لە دوای رێککەوتنی ئاگربەستەوە 190 کەسی دیکە کوژراون و 485 کەسیش برینداربوون.
هانا رەزا، کچە کوردێکی خەڵکی سلێمانییە و لەلایەن ناشناڵ جیوگرافیکەوە خەڵاتی (Wayfinder)ـی بۆ ساڵی 2025 پێبەخشراوە .
خەڵاتەکە تایبەتە بەو کەسانەی رۆڵیان هەبووە لە پاراستنی ژینگە و ئاژەڵە کێوییەکان.
هانا لە رێکخراوی (پڵنگانی بێسنوور) لەسەر ئاستی کوردستان و عیراق کاریگەریی هەبووە و کارەکانیان بووەتە سەرچاوەیەک بۆ میدیا و رێکخراوەکانی جیهان لە بواری ژینگە.
هانا رەزا دەڵێت، "ئەمە تەنیا خەڵاتێک نییە بۆ من، بەڵکو بەدیهێنانی خەونێکی ژیانمە کە بە پەرۆشەوە بەردەوام کارم بۆ کردووە".
(Wayfinder)ـی ناشناڵ جیوگرافیکی خەڵاتێکی جیهانیەو رێز لەو کەسانە دەگرێ کە رۆڵی بەرچاویان هەبووە لە پاراستن و دۆزینەوەی ئاژەڵە کێوییەکان.
بەهۆی پەرەسەندنی کێشە و ناکۆکییەکانی نێوان مەسک و ترەمپەوە، پشکەکانی تێسلا بەڕێژەی 8% دابەزینیان بەخۆوە بینی.
ئەم دابەزینە دوای ئەوە دێت کە پشکەکانی کۆمپانیای بەرهەمهێنەری ئۆتۆمبێلی کارەبایی لە مانگی ئایاردا بە ڕێژەی 22% بەرزبووەوە، ئەمەش لەکاتێکدایە ماوەی مەسک وەک سەرۆکی وەزارەتی کارایی حکومەتی ئیدارەی ترەمپ (DOGE) کۆتایی هات.
لە دوای لێدوانەکانی ترەمپ کە باسی لە بێهیوایی خۆی کرد لە مەسک، مەسک لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر نووسیویەتی: ئەگەر من نەبوومایە، ترەمپ لە هەڵبژاردنەکاندا دەدۆڕا.
لە ئێستادا چاوەکان لەسەر پەیوەندی مەسک و ترەمپن و پێدەچێت ئیتر ئەو دوو هاوڕێیەی جاران نەمێنن کە هەبوون.
سهرۆكی ئهمریكا دۆناڵد ترهمپ "نیگهرانی قوڵ"ی له ڕهخنهكانی ئیلۆن مهسك له پڕۆژه یاسای بودجهی گهوره دهربڕی و گومانی خۆی له بهردهوام بونی پهیوهندیی لهگهڵ دهوڵهمهندترین کەسی جیهان ئاشكرا کرد.
ترهمپ له کۆتایی لێدوانەکەیدا بۆ رۆژنامهنوسان له ئۆفیسی ئۆڤاڵ، له کاتی پێشوازیکردنی له فریدریش مێرز راوێژكاری ئهڵمانیا، وتی: "من و ئیلۆن مهسك پهیوهندییهكی گهورهمان ههبوه، نازانم بهردهوام دهبێت یان نا".
سهرۆكی ئهمریكا ناڕهزایهتی خۆی دەربڕی و وتی: "سهرسام بوم بهو رهخنانهی کە لهلایهن دهوڵهمهندترین كهسانی جیهانهوه ئاراستهی بودجه كراوه، چهند رۆژێك دوای ئهوهی پۆستهكهی وهك سهرۆكی كۆمسیۆنی كارایی حكومهتی ئیدارهی كۆمارییهكان بهجێهێشت".
ترهمپ بە دەنگێکی بەرز و پڕ له سکاڵا وتی: "زۆر بێ هیوا بوم له ئیلۆن مهسك، زۆر یارمهتیمدا، ئهو وردهكارییهكانی پڕۆژه یاساكه باشتر له ههمو كهسێك دهزانێت، هیچ ناڕهزایهتییهكی نهبو بهرامبهر بهو بابهته، لهناكاو، كێشهیهكی ههبو و تهنها كاتێك خراپتر بو كه زانیمان بڕیاره ئۆتۆمبێلی كارهبایی كهم بكهینهوه".
وهڵامی توندی مهسك بۆ ترەمپ:
چهند خولهكێك دوای ئهم لێدوانه، ئیلۆن مهسك بە شێوازێکی راستەوخۆ وهڵامی ترهمپی دایهوه و له پۆستێكدا له سهر پلاتفۆرمی ئێكس نوسی: "ترهمپ ههڵهیه، ئهم پڕۆژهیاسایه ههرگیز جارێكیش نهخراوهته بهردهمم، له شهودا ئهوهنده به خێرایی پهسهند كرا كه كهس له كۆنگرێس نهیتوانی بیخوێنێتهوه".
ئهو ملیاردێره تهكنهلۆژییه بانگهێشتی هاووڵاتیانی ئهمریكی كردبو فشار بخهنه سهر یاسادانهران بۆ ئهوهی پڕۆژه یاسای گهورهی خهرجییهكانی ترهمپ رەتبكهنهوه.
مەسک وتیشی؛ من نەبوومایە لە هەڵبژاردنەکاندا ترەمپ دەدۆڕا و نەدەبووە سەرۆکی ئەمریکا.
مهسك له پۆستێكی تریشیدا نوسیبووی: "پهیوهندی به سیناتۆرهكهتهوه بكه، پهیوهندی به كۆنگرێسمانهكهتهوه بكه، ئیفلاسكردنی ئهمریكا قبوڵ ناكرێت! پهسهندكردنی پڕۆژه یاساكه خۆكوژیه".
رەخنەکانی ئەو دوو هاوڕێیە لەیەک لە کاتێکدایە کە ماوەکانی پێشوو مەسک و ترەمپ، پێکەوە کاریان دەکرد و هەردوولا زۆر ستایشی یەکیان دەکرد بۆ هەنگاوەکانیان دژ بە گەندەڵی و کەمکردنەوەی بودجە.
مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات دووپاتی کردەوە کە پێکهێنانی وەفدی یەکگرتووی کوردی هەنگاوێکی بنەڕەتییە بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی 10ی ئازار.
فەرماندەی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە؛ "پێکهێنانی وەفدی یەکگرتووی کورد لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی رێککەوتنی 10ـی ئازاردا دەبێت، کە تێیدا چەسپاندنی مافەکانی گەلی کورد بەدەستور لە سوریایەکی یەکگرتوودا دوپات دەکاتەوە".
لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ "ئێمە پێمان وایە داننان بە مافی هەموو پێکهاتەکان بناغەی بنیاتنانی سوریایەکی دیموکراس و دادپەروەرە کە هەمووان بتوانن بەشداری تێدا بکەن".
هەردوو وەفدەکە، وەفدی نوێنەرایەتی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا و وەفدی یەکگرتووی کورد، نوێنەرایەتی پرۆسەیەکی یەکگرتوو دەکەن، کە پابەندبوونمان بە دیالۆگی نیشتمانی وەک بژاردەیەکی ستراتیژی بەرەو ئایندەیەک کە بەدیهێنانی دادپەروەری و یەکسانی بەرجەستە دەکات.
رۆژی 01-06-2025 لە دیمەشق، وەفدەکانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و حکومەتی سوریا بۆ جێبەجێکردنی خاڵەکانی رێککەوتننامەی 10ـی ئازاری نێوان ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا و مەزڵوم کۆبانێ، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سوریای دیموکرات کۆبوونەوە و وابڕیارە بەمزوانە جارێکیتر لە سوریا کۆببنەوە بۆ تەواوکردن و بەرەو پێشخستنی رێککەوتنەکە.
سەرۆك كۆماری عیراق لە لە پەیامێكدا پیرۆزبایی جەژنی قوربان لە هاووڵاتیانی عیراق دەكات و داوای بەهێزكردنی یەكڕیزی نەتەوەی عیراقی دەكات.
دكتۆر لەتیف رەشید سەرۆك كۆماری عیراق لە پەیامێكدا رایگەیاندوە، بەبۆنەی جەژنی قوربانەوە گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی گەلەكەمان دەكەین.
سەرۆك كۆماری عیراق ئاماژەی بەوەش كرد، لەم بۆنە پیرۆزەدا جەخت لە پتەوكردنی یەكڕیزی نیشتمانی و زاڵبوون بەسەر ئاڵنگاریەكاندا بە گیانێكی برایەتی و نیشتمانپەروەری دەكەینەوە لەگەڵ بەردەوامی كاركردن بۆ چەسپاندنی ئاسایش و ئارامی و باشتركردنی بارودۆخی ئابوری و خزمەتگوزاری.
حوسێن سەلامی، فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران جارێکیتر هێرشیکردەوە سەر ئەو لایەنانەی کە لێدوانی توند دەدەن لە سەر ئێران و وتی هەر لایەنێک لە کرداری سەربازی دژی وڵاتەکەمان بەشداریبکات نرخێکی زۆر زیاتر دەدات لەوەی چاوەڕێی دەکات.
حوسێن سەلامی جەختی لەوەکردەوە کە ئێران بە تەواوی ئامادەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی "هەر سیناریۆیەکی ئەگەری"، هەروەها وتی کە ئیسرائیل لە کاتی دەستپێکردنی پێکدادان روبەروی دەرئەنجامی خراپ دەبێتەوە.
فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران ئاماژەی بە دوو لە هێرشەکانی پێشووی ئێران کرد کە بە "بەڵێنی ڕاستەقینەی 1 و 2" ناسراون، جەختی کردەوە کە لە کاتی دووبارەبوونەوەی پێشێلکاریەکان، وەڵامدانەوە "توندتر و فراوانتر" دەبێت.
هەروەها دووپاتی کردەوە کە "ئیسرائیل بە باشی لە توانای سەربازی ئێران ئاگادارە، هەر پێکدادانێکیش رەنگە ببێتە هۆی نەمانی تەواوەتی."
لە کۆتایی وتەکانیدا، رایگەیاند: "هەر وڵاتێک لە ئەم جۆرە سەرپێچیە سەربازیانە بەشداری بکات، تەواوی بەرپرسیارێتی دەرئەنجامەکانیشی دەبێت هەڵبگرێت."
لە کاتێکدا چاوەڕوان دەکرێت دانوستانی نێوان ئەمریکا-ئێران سەرەڕای ئاستەنگەکان بەردەوام بن. بەڵام ئەم جۆرە لێدوانانەی بەرپرسانی ئێران لەم دواییانەدا لە زاری چەندین بەرپرسی سەربازی و سیاسیەوە دووبارە بوونەتەوە.
ئەم وتانەی فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران لە دوای ئەو دەنگۆ و لێدوانانە دێت کە ئەمریکیەکان بڵآویانکردبووە وە سەبارەت بە ئەوەی کە لە ئەگەری شکست هێنانی دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتۆن، ئیسرائیل لە دامەزراوە ناوکیەکانی ئێران دەدات.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێمی کوردستان بە راگەیەندراوێک وەڵامی وەزارەتی نەوتی دایەوە و دەڵێت:" راگەیەندراوەکە سیاسییەو دەمانەوێت ئەم راستیانە بۆ رایگشتی و هەموو لایەنەکان رونبکەینەوە."
دەقی راگەیەندراوەکەی وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم بە کوردی:
جارێکی تر وەزارەتی نەوتی فیدراڵ راگەیەندراوێکی سیاسی بڵاودەکاتەوە کە بە تەواوی دوورە لە راستییە بابەتییەکانەوە، و لە رێگەی ئەمەوە پێداگری لەسەر ئەو شێوازە دەکات کە هەرێمی کوردستان بکاتە بەرپرسیار لە شکستە کەڵەکەبووەکانی کە لە بنەڕەتدا دەرەنجامی سیاسەتە (ناوەندییە)کانن کە بنەماکانی هاوبەشی راستەقینەی لەبەرچاو نەگرتووە کە عیراقی فیدراڵی لەسەری دامەزراوە.
پێش ئەوەی بچینە ناو وردەکارییەکانی وەڵامدانەوەی ئەو بانگەشانە، دەمانەوێت ئەم راستییانە لەبەردەم رای گشتیدا دابنێین کە ناکرێت نکۆڵیان لێ بکرێت و پشتگوێ بخرێن:
ئێوە ئەوانەن کە بە شێوەیەکی ئاشکرا و بەردەوام دەستور پێشێلدەکەن، و بۆ چەندین ساڵە بوونەتە بەربەستێک لەبەردەم پەسەندکردنی یاسای نەوت و گازی فیدراڵ، ئەو یاسایەی کە بەردی بناغەی چارەسەرکردنی هەموو کێشە نەوتییەکانە. لە جیاتی ئەوە، پابەندیتان بە سیستەمی یاساکانی رژێمی پێشوو کە یاساکانی بەعسەو کاتیان بەسەرچووە، بەتایبەتی یاسای ساڵی 1976 کە بە شێوەیەکی رون و ئاشکرا دژایەتی بنەماکانی سیستەمی فیدراڵ و مادەکانی دەستووری کارا دەکات.
تەنها ئەمەنا، بەڵکو دەستتان کرد بە بڕینی مووچە و رزقی هاووڵاتیانی هەرێم، بە پێشێلکردنێکی ئاشکرای سادەترین مافە مرۆییەکانیان، و سیاسەتی برسیکردنی رێکخراو لە دژیان جێبەجێ دەکەن بۆ جێبەجێکردنی پلانە جیاکارییەکانتان کە بەتەواوی دژی دەستوورن، ئەمەش لە توندترین پێشێلکردنەکانتانە.
سەبارەت بە تۆمەتی نەوت دزینی هەرێم، ئەوە هەوڵێکی ئاشکرایە بۆ لادانی سەرنج لە کردارەکانی نەوت دزین و گەندەڵی بەرفراوان لە ناوچەکانی تری عیراق. ئێوە ئەوانەن کە نەوت لە باشوورەوە دەدزن، بە شایەتی راپۆرتە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان کە رادە بەفیڕۆدان و گەندەڵی ئاشکرا دەکەن، ئێوە ئەوانەن کە نەوت تێکەڵ دەکەن و بەرژەوەندی ئەوانی تر دەخەنە پێشەوە لە جیاتی خزمەتکردنی عیراق و گەلەکەی، کە زیانی ناوبانگی نەوتی عیراقی لە جیهاندا گەیاندووە.
لە بەرامبەردا، هەرێمی کوردستان بە تەواوی هەستاوە بە جێبەجێکردنی ئەرکەکانی خۆی، سەرەڕای ئەوەی لایەنەکانی دیکە لە ئاست بەرپرسیارێتی و ئەرکە دەستوورییەکانی خۆی نەبووە. تۆمەتبارکردنی هەرێم لە ئۆپێک هەڵەی ئێوەیە، چونکە ئێوە نەوتی ئەوانی تر بە ناوی نەوتی عیراەوە دەفرۆشن.
مافی دەستووری هەرێم بۆ بەرهەمهێنان دوو ئەوەندەی ئەوەیە کە ئێستا هەیەتی، بەڵام هەرێم بەهۆی گرنگیدان بە بەرژەوەندی گشتی وڵات، تەنانەت نیوەی ئەم بڕە مافەیش بەرهەم ناهێنێت. ئێمە زیاتر لە 11 ملیۆن بەرمیل نەوتمان پێتان سپاردووە و لە بەرانبەریشدا هیچتان بۆ هەرێمی کوردستان نەناردووە، ئەمە پێشێلکردنی روونی مافە یاسایی و داراییەکانی هەرێمە.
سەبارەت بە ئەوەی لە دواهەمین راگەیەندراوتاندا هاتووە، ئەم راستییانە رون دەکەینەوە بە شێوەیەک کە هیچ گومانی لێ نەکرێت:
1-حکومەتی هەرێم ئەو لایەنە نییە کە بووەتە هۆکاری وەستانی هەناردەی نەوت، بەڵکو ئەوە دەرەنجامی ئەو دۆسیەیە کە وەزارەتی نەوتی فیدراڵ لە دژی وەزارەتی وزەی تورکیا تۆماریکردووە و لەسەر ئەم بنەمایە هەناردە لە 25/3/2023 وەستا، ئەمەش زیانی زیاتر لە 20 ملیار دۆلاری بە حکومەتی فیدراڵ و هەرێم و کۆمپانیاکان گەیاند.
2_ لە ماوەی چەند رۆژێکدا، بە تایبەتی لە 4/4/2023، رێکەوتن لەگەڵ وەزارەتی نەوت بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردە رێکخرا، بەڵام یاسای بودجە دیاریکردنی بڕێکی بۆ تێچووی بەرهەمهێنانی (کە شەش دۆلارە بۆ هەر بەرمیلێک) دەستنیشان کرد، ئەمەش وایکرد زۆربەی کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان لە بەرهەمهێنان پاشگەزبنەوە.
3_ لە سەر داوای وەزارەتی نەوت، بڕێک لە نەوتی هەرێم بە یەکێک لە پاڵاوگەکان کە بۆ وەزارەتی نەوت کار دەکات سپێردرا، بۆ ماوەیەک کە لە پێنج مانگ زیاتر بوو، کۆی ئەوەی سپێردرا (11,826,218) بەرمیل بوو، سەرەڕای ئەم پابەندییە لە لایەن هەرێمەوە، هیچ بە هەرێم نەدرا، لەسەر ئەم بنەمایە کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکان لە سپاردنی بەرهەمەکانیان بە وەزارەتی نەوت کشانەوە.
4_ لە سەرەتای پێکهێنانی حکومەتی فیدراڵیەوە تا ئێستا، لیژنەیەکی هاوبەش بۆ ئامادەکردنی رەشنووسی یاسای نەوت و گازی فیدراڵ پێکهێنرا و چەند کۆبوونەوەیەک بەم مەبەستە ئەنجام درا، بەڵام ئەم هەوڵانە تا ئێستا هیچ ئەنجامێکیان نەبووە، و دواخستن و دواکەوتنێکی رون لە لایەن حکومەتی فیدراڵەوە لە بەدواداچوونی ئەم فایلە زۆر گرنگە دیار دەکەوێت، کە کلیلی چارەسەری راستەقینەی ناکۆکییە هەڵواسراوەکانە لە نێوان هەردوو حکومەتی هەرێم و بەغداد.
5_ چونکە سیستەمی حوکمڕانی لە عیراق سیستەمێکی فیدراڵی (فیدراڵی)یە، لە مافە دەستوورییەکانی هەرێمە کە یاسای تایبەت بە خۆی هەبێت کە کاروبارەکانی رێکبخات، وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە هەرێمی کوردستان گرێبەستەکانی لەگەڵ کۆمپانیا نەوتییە جیهانییەکان رێکخستووە بە پشتبەستن بە یاسای نەوت و گازی ژمارە 22می ساڵی2007، ئەگەر کێشەیەکی یاسایی راستەقینە لەم گرێبەستانەدا هەبووایە، کۆمپانیا جیهانییە خاوەن ناوبانگەکان، بێ هەبوونی بنەمایەکی یاسایی دەستیان نەدەکرد بە بەرهەمهێنانی ملیاران دۆلار لە هەرێم.
6_ عیراق دەستوورێکی هەیە ئەگەر کاری پێبکرێت، دوور لە بەرژەوەندی تەسک و لکدانەوەی کورتبینانە، بارودۆخی گشتی وڵات، و فایلی نەوت بەتایبەتی، نەدەگەیشتە ئەم ئاستە لە ئاڵۆزی و قەیران.
7_ حکومەتی هەرێمی کوردستان بە تەواوی پابەندبووە بەو هەوڵانەوە کە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت دراوە، کە بریتیبوون لە: فرۆشتنی نەوتی بەرهەمهاتوو لە هەرێم لە رێگەی کۆمپانیای بازرگانی نەوت (سۆمۆ)، پاشەکەوتکردنی تەواوی داهاتەکانی فرۆشتن لە خەزێنەی دەوڵەت، دیاریکردنی کۆمپانیایەکی راوێژکار، و کردنەوەی حسابێکی بانکی پارێزراو (Escrow Account) بە ناوی کۆمپانیاکان.
8_ ئەو کۆمپانیا نەوتییانەی لەهەرێم کاردەکەن داوای ئەم چەند شتە دەکەن: (کارکردن بە گرێبەستەکان لە روی نموونە ئابوورییەکەوە، هەبوونی مەرجە بازرگانییەکان لە گرێبەستدا، دەست تێوەردان لە گرێبەستەکان چونکە رێڕەوی یاساییان لە دادگا فیدراڵی و نێودەوڵەتییەکاندا گرتووە).
دەمانەوێت بیخەینەوە یادی ئێوە و رای گشتیش کە رێکەوتنی (کاتی) سەبارەت بە دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت، و ئەو کۆبوونەوە و دیدارانەی کە لە دوایدا هاتوون، بەڵگەیەکی تەواوە لەسەر نەرمی هەرێمی کوردستان و ئامادەیی بۆ هاوکاری، ئەمەش وا دەکات بانگەشەکانی وەزارەتەکەتان سەبارەت بە سوودمەندی نەبوونی گفتوگۆ پێشووەکان لەگەڵ هەرێم بانگەشەکان بن کە هیچ بنەمایەک لە ڕاستیان نییە.
هەپەگە کوژرانی دوو گەریلای بەهۆی هێرشەکانی توركیاوە راگەیاند و دەڵێت، وەك پێویست وەڵامی هێرشەكانیان داوەتەوە.
ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل هەپەگە بڵاوی كردەوە سەرەڕای ئەوەی ئاگربەستی یەكلایەنەیان راگەیاندووە، بەڵام سوپای توركیا هێرشەكانی رانەگرتوە و دوو گەریلای دیكە بەهۆی هێرشەکانیەوە کوژراون.
بەپێی راگەیەنراوی هەپەگە ئەو دوو گەریلایە لە 27 و 30 مانگی رابردوو لە ناوچەكانی سەر بە مەتینا بەهۆی هێرشەكانی سوپای توركیاوە کوژراون.
ئاماژەی بەوەشكردووە، رۆژی 30 مانگی رابردوو تا 4ی ئەم مانگە، زیاتر لە 10 جار وەڵامی هێرشەكانی توركیایان داوەتەوە كە هەندێكیان لە رێگەی درۆن و هەندێكیشان بۆردومان و تۆپبارانی ناوچەكانی گەریلا بوون.
هەپەگە جەختی لەوە كردووەتەوە، لەماوەی شەش رۆژدا گەریلا لە چوارچێوەی خۆپارستندا چەند یەكە و بنكەیەكی سوپای توركیایان كردووەتە ئامانج، كە بووەتە هۆی كوژرانی چوار سەرباز و برینداربوونی ژمارەیەكی دیكە.
زیاتر لە دوو ملیۆن حاجی لە كێوی عەرەفە لە مەككە كۆبونەتەوە بۆ بەجێهێنانی فەریزەی حەج و تاوەكو ئێوارە كاتەكانیان بە نزا و پەرستش بەسەر دەبەن، دەسەڵاتدارانیش هۆشداری لە بەرزی پلەكانی گەرما دەدەن.
فەهد جەلال وەزیری تەندروستیی سعودیە رایگەیاند، زیاتر لە دوو ملیۆن حاجی لەسەر كێوی عەرەفە كۆبونەتەوە بۆ بەجێگەیاندنی فەریزەی حەج.
داواشی لە حاجییان كردووە بە رۆژوو نەبن و ئاو لەگەڵ خۆیان بەرن و چەتریان پێبێت، چونكە ئەمڕۆ پلەكانی گەرما بەرزن و پێشبینیدەكەن لە هەر 10 دەقەیەكدا حاجییەك لە هۆش خۆی بچێت.
دەشڵێت، هەزار و 200 كیلۆ مەتر چوارگۆشە چەتر و خێمەیان هەڵداوە بۆ حەوانەوەی حاجییان، 129 هێلیكۆپتەر لە ئەركدان و ژمارەیەكی زۆریان ئاو دەڕشێنن بەسەر حاجییاندا.
ئەو كەسانەی بەشداری لە مەراسیمەكانی بەجێگەیاندنی فەریزەی حەج دەكەن، دەبێت رۆژی عەرەفە لە بەرەبەیانەوە تاوەكو خۆرئاوا بوون لە كێوی عەرەفە بمێننەوە و لە یەكەم رۆژی جەژنیشەوە دەستدەكەن بە قوربانیكردن و بەجێگەیاندنی رێورەسمەكانی تری حەج.
پۆلیسی سلێمانی رایگەیاندووە، باندێکی لەشفرۆشییان دەستگیر کردووە، کە لە پێنج کەس پێکهاتبوون.
پۆلیسی سلێمانی رایگەیاندووە، لەسەر بنەمای زانیاری و لە چالاکییەکی هاوبەشی ئاسایش و پۆلیسدا، شەوی رابردوو 4ی حوزەیران، باندێکی لەشفرۆشی دەستگیر کران.
ئاماژەی بەوەشکردووە، باندەکە لە پێنج کەس پێکهاتبوون، کە چواریان لە رەگەزی مێ بوون و لە نەتەوەی عەرەب بوون، پێنجەمیشیان لە رەگەزی نێر بوو و بە نەتەوە کورد بوو.
ئەوەش هاتووە، باندەکە بە ماددەی ٤ لە یاسای بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی ژمارە ٨ی ساڵی ١٩٨٨ دەستگیر کراون، پاش ئەوەی لێکۆڵینەوە لە کەیسەکە ئەنجامدراو دانپێدانانی تۆمەتباران جێگیر کرا، سەرجەمیان بە بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوە راگیراون.
غەریب حەسۆ: لەسەر داوای توركیا هەسەدە و هێزەكانی رۆژئاوا دەستبەرداری چەك نابن
لێپرسراوێكی رۆژئاوای كوردستان رەتی دەكاتەوە لەسەر داوای توركیا هەسەدە و سەرجەم هێزەكانی ئەو بەشە لە كوردستان دەستبەرداری چەك بن .
غەریب حەسۆ هاوسەرۆكی پارتی یەكێتی دیموكرات پەیەدە رایگەیاند، پەیوەندییەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ڕۆژئاوا لە گەڵ ئیدارەی دیمەشق بەردەوامە و جەخت لە یەكپارچەیی سوریا و مافی سەرجەم پێكهاتەكان كراوەتەوە و كورد نەك كێشە نییە لە سوریا بەڵكو بەشێكی گرنگە لە چارەسەری كێشەكان.
هاوسەرۆكی پەیەدە وتویەتی كێشەیان لەگەڵ كۆبونەوە لەگەڵ توركیا نییە، بەڵام رەوشی سوریا وەك توركیا نییە، داعش هێشتا چالاكە و تا ناسنامە و مافەكانی كورد بە شێوەیەكی یاسایی مسۆگەر نەكرێت ، پێویست ناكات باس لە دەستبەرداربوونی چەك بكرێت.
غەریب حەسۆ وتیشی، ئەوان ئامادەن راستەخۆ لەگەڵ توركیا دانوستان بكەن چونكە ئەو وڵاتە دەتوانێت رۆڵی گرنگ لە سوریا بگێڕێت بە تایبت لە بواری گەڕانەوەی پەنابەراندا بەڵام ناكرێت هەمو داواكارییەكانی ئەو وڵاتە جێبەجێ بكرێت.
هاتوچۆی هەولێر رایگەیاندووە، لە رۆژانی جەژندا هاتوچۆی بارهەڵگر و ماتۆڕسکیل لە سەیرانگە و شوێنە گەشتیارییەکان قەدەغە دەبێت.
هاتوچۆی هەولێر رایگەیاندووە، لەبەر دروستنەبوونی جەنجاڵی و ئاستەنگی هاتوچۆ و سەلامەتی گەشتیاران، لە هەر چوار رۆژی جەژنی قورباندا هاتوچۆی ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر و ماتۆڕسکیل لە شوێنە گەشتیاریی و سەیرانگەکان قەدەغەیە.
بە شێوەیەکی گشتی هاتوچۆ لە سەرجەم بۆنەکاندا و بۆ کەمکردنەوەی روداوەکانی هاتوچۆ و دروستنەبوونی قەرەباڵغی، هاتوچۆی بارهەڵگر و ئۆتۆمبێل لە شوێنە گەشتیارییەکاندا قەدەغە دەکات.