وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا، ئەمڕۆ دووشەممە، بڕیاری کۆتایی بۆ لابردنی سزاکانی سەر سوریای بڵاوکردەوە. ئەم هەنگاوە دوای فەرمانێکی پێشووتری دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا دێت، کە داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەو سزایانەی کردبوو کە واشنتۆن بەسەر دیمەشقدا سەپاندبووی.

نووسینگەی کۆنترۆڵکردنی سەروەت و سامانی بیانی (OFAC) سەر بە وەزارەتی گەنجینە، لە ئاگادارییەکدا بڵاویکردەوە کە "سزاکانی سەر سوریا" لە "تۆماری یاسا فیدراڵییەکان" لادەبات. بڕیارەکە دەرەنجامی کۆتاییهێنانە بەو بارە نائاساییە نیشتمانییەی کە سزاکان پشتیان پێ بەستبوو، هەروەها گۆڕانکاریی دیکە لە سیاسەتی ئەمریکادا بەرامبەر بە سوریا.

لە 30ی حوزەیرانی رابردوودا، دۆناڵد ترەمپ فەرمانێکی جێبەجێکاری دەرکردبوو کە چوارچێوەی یاسایی سزاکانی ئەمریکای لەسەر سوریا هەڵوەشاندەوە و فەرمانەکە لە 1ی تەمموزەوە کاری پێکرا. ئامانجی سەرەکیی ئەو سزایانە سزادانی رژێمی پێشووی بەشار ئەسەد بوو، بەڵام دواتر بوونە رێگر لەبەردەم بوژانەوەی ئابووریی وڵاتەکە.

لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو سزایانەی کە لەسەر بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشوو و کەسە نزیکەکانی، هەروەها ئەو کەسانەی تێوەگلاون لە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ، تیرۆر، بڵاوکردنەوەی چەک، یان بازرگانیکردن بە کەپتاگۆن، وەک خۆیان دەمێننەوە.

هاوکات، بڕیارەکە پۆلێنکردنی سوریا وەک "وڵاتێکی سپۆنسەری تیرۆر" هەڵناوەشێنێتەوە کە لە ساڵی 1979ـەوە سەپێنراوە بەسەر ئەو وڵاتەدا و سنووردارکردنی هاوکارییەکانی ئەمریکا و قەدەغەکردنی هەناردەکردنی چەک لەخۆدەگرێت. بەرپرسێکی ئیدارەی ئەمریکا رایگەیاندووە کە ئەم پۆلێنکردنە هێشتا لەژێر پێداچوونەوەدایە.

یاسای قەیسەر (سیزەر)

یاسای "قەیسەر بۆ پاراستنی مەدەنییەکانی سوریا"، کە سزای دارایی بەرفراوانی بۆ گۆشەگیرکردنی رژێمی ئەسەد سەپاندبوو، هێشتا بە کارایی دەمێنێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئیدارەی ترەمپ لە مانگی حوزەیراندا بۆ ماوەی شەش مانگ لێخۆشبوونی لە یاسای قەیسەر راگەیاند، لەگەڵ مۆڵەتێکی گشتی کە رێگە بە ئەنجامدانی مامەڵە قەدەغەکراوەکانی پێشوو دەدات، لەوانەش مامەڵەکردن لەگەڵ بانکی ناوەندی سوریا و دامەزراوە حکومییەکانی تر.

بە وتەی یاریدەدەرێکی کۆنگرێس، ئەندامانی هەردوو پارتی دیموکرات و کۆماری لە کۆنگرێس پرۆژەیاسایەکیان بۆ هەڵوەشاندنەوەی یاسای قەیسەر پێشکەش کردووە و ئەگەری زۆرە هەڵوەشاندنەوەکەی لە کۆتایی ساڵدا بخرێتە چوارچێوەی هەموارکردنەوەی یاسای دەسەڵاتی بەرگریی نیشتمانیی ئەمریکاوە.

ئەم گۆڕانکارییە گەورەیە لە سیاسەتی ئەمریکادا دوای ئەوە دێت کە ترامپ لە 13ی ئایاردا نیازی خۆی بۆ هەڵگرتنی سەرجەم سزاکان راگەیاند و دواتر چاوی بە ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا کەوت.

 

دوای روداوەکەی شەوی 21 لەسەر 22ی ئەم مانگە، سەرۆکایەتی داواکاری گشتیی هەرێمی کوردستان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا داواکاری گشتیی سلێمانی راسپاردووە بۆ بەدواداچوونی روداوەکە.

لە راگەیەندراوەکەدا، کە ئەمڕۆ دەرچووە، سەرۆکایەتی داواکاری گشتی ئاماژەی بەوە کردووە کە ئامانجی سەرەکیی یاساکان پاراستنی ماف و ئازادی و ئاسایشی هاوڵاتیانە و پێویستە لە کاتی جێبەجێکردنی هەر فەرمانێکی دادگادا، دەسەڵاتی جێبەجێکار "بەوپەڕی پەرۆشییەوە رەچاوی بنەما یاسایی و دەستوورییەکان بکات لە پاراستنی گیان و کەرامەتی هاوڵاتیان و پاراستنی سامانی گشتی و تایبەت."

هەروەها جەخت لەوە کراوەتەوە کە یاسا رێوشوێنی گونجاوی دیاریکردووە بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکان بە شێوەیەک کە نەبێتە هۆی "پشێوی و نائارامی و زیان گەیاندن بە سامانی گشتی و تایبەتی هاوڵاتیان".

داواکاری گشتی داوا لە سەرجەم دەزگاکانی راگەیاندن و خاوەنی پەیج و هەژمارەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش دەکات کە "بە شێوەیەکی بەرپرسانە و دوور لە ئاڵۆزکردنی زیاتر، مامەڵە لەگەڵ ئەم روداوە و لێکەوتەکانی بکەن."

لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا، سەرۆکایەتی داواکاری گشتی، فەرمانگەی داواکاری گشتیی سلێمانی ڕاسپاردووە بۆ بەدواداچوونی وردی ڕووداوەکە و "پاراستنی مافی هەمووان لە چوارچێوەی یاسا و دەستوردا.

داواکاری گشتی بۆ دەزگاکانی راگەیاندن وخاوەنی پەیج وهەژمارەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان: بە شێوەیەکی بەرپرسانە و دوور لە ئاڵۆزکردنی زیاتر، مامەڵە لەگەڵ ئەم روداوە و لێکەوتەکانی بکەن

بابەتی نەوت و موچەی هەرێم لە کارنامەی دانیشتنەکەی سبەینێی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا جێگیر دەکرێت.

محەمەد عەبدولرەحمان پەیامنێری کوردسات نیوز لە سەرچاوەیەکی باڵای نێو حکومەتی عیراقەوە زانیاریی وردی دەستکەوتووە، کە پرسی نەوت و خەرجکردنی موچەی هەرێمی کوردستان، وەک بابەتێکی سەرەکی لە کارنامەی دانیشتنەکەی سبەینێی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا جێگیر کراوە.

بەپێی زانیارییەکانی پەیامنێرمان، بڕیارە لە دانیشتنەکەی سبەینێدا گفتوگۆ لەبارەی ئەم دوو پرسە بکرێت و هەوڵبدرێت بڕیاری پێویست لەسەریان بدرێت.

شێخ حیکمەت هیجری، رێبەری رۆحی دروزەکانی سوریا، لە پارێزگای سوەیدا، داوای پشتیوانیی نێودەوڵەتی کرد بۆ پێکهێنانی هەرێمێکی جیاواز لەو ناوچەیە.

حیکمەت هیجری لە لێدوانێکیدا ئەمڕۆ دووشەممە رایگەیاند، "داوا لە جیهان و وڵاتە ئازادەکان دەکات کە پشتیوانیی لە تائیفەی دروزی بکەن بۆ راگەیاندنی هەرێمێکی جیاواز بۆ هەتاهەتایە".

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد کە "پاسەوانی نیشتمانی"، کە لەم دواییانەدا لە گرووپە چەکدارە دروزییەکان پێکهێنراوە، "بە پشتگیری وڵاتانی پەیوەندیدار بەرگری لە خاکەکە دەکات". هەروەها بانگەشەی ئەوەی کرد کە "مەبەست لەو دۆخەی دوایی، لەناوبردنی تائیفەی دروزی بوو".

ئەم لێدوانانە دوای چەند رۆژێک دێت لە کۆبوونەوەی رەسمی نێوان تۆم باراک، نوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری سوریا، و شێخ موەفەق تەریف، شێخی عەقڵی دروزییەکانی ئیسرائیل، کە لە پاریسی پایتەختی فەڕەنسا ئەنجامدرا و تێیدا دۆخی سوەیدا تاوتوێ کرا.

جێی باسە، پارێزگای سوەیدا لە 13ی تەمموزی رابردوودا بۆ ماوەی هەفتەیەک پێکدادانی قورسی لەنێوان چەکدارانی دروز و عەشایەری ناوچەکەدا بەخۆیەوە بینی و دواتر هێزە ئەمنییەکانی حکومەت دەستوەردانیان کرد. بەپێی خەمڵاندنەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، بەهۆی ئەو ناکۆکییەوە نزیکەی 200هەزار کەس ئاوارە بوون. لە 19ی تەمموزەوە ئاگربەست لە پارێزگاکەدا راگەیەندراوە.

لەلایەکی دیکەوە، هەفتەی رابردوو ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، جەختی لەسەر یەکپارچەیی خاکی سوریا کردەوە و ئاماژەی بەوەدا کە "هەندێک لایەن پشتیان بە ئیسرائیل بەستووە، بەڵام ناتوانن ئامانجەکانیان بەدیبهێنن"، کە ئاماژەیەک بوو بۆ هەندێک لەو بانگەوازانەی لەلایەن سەرکردە دروزییەکانی سوەیداوە دەکران بۆ سەربەخۆی.

 

بەرپرسێکی وەزارەتی دەرەوەی سوریا رایگەیاند، ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، مانگی داهاتوو بەشداری لە 80ـەمین خولی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات، کە لە نیویۆرک بەڕێوەدەچێت.

ئاژانسی فرانس پرێس لە زاری بەرپرسە سورییەکەوە بڵاویکردەوە: "ئەحمەد شەرع بەشداری لە کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات و وتارێک پێشکەش دەکات."

ئەمە یەکەمجارە لەدوای ساڵی 1967ـەوە سەرۆکێکی سوریا بەشداری لە کۆبوونەوەکانی کۆمەڵەی گشتیدا بکات، چونکە نە بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشوو و نە حافز ئەسەدی باوکی، هیچ کاتێک بەشدارییان لەو کۆبوونەوانەدا نەکردووە.

ئەم هەنگاوەی دیمەشق بەشێکە لە هەوڵەکانی بۆ بەدەستهێنانی دانپێدانانی نێودەوڵەتی و کۆکردنەوەی پشتیوانی ئابووری بۆ ئاوەدانکردنەوەی وڵات، گەرچی ئەو توندوتیژیانەی لەماوەکانی رابردوودا بەرانبەر خەڵکی سوەیدا و ناوچەکانی هێزە کوردییەکانیان ئەنجامدا، ناڕەزایی نێودەوڵەتیی لێکەوتەوە و بووە هۆی ناڕەزایی گشتی و حکومەتی سوریا و هێزەکانی ئەحمەد شەرعیان بە توندوتیژی ئەنجامدان تاوانبارکر.

 

لە درێژەی فشارەکان بۆ سەر جوتیارانی کورد لە ناوچە کێشە لەسەرەکان، دادگای قەزای دووبز سزای زیندانیکردنی بۆ دوو جوتیاری کورد دەرکرد.

بەگوێرەی زانیارییەکان، دادگای دووبز لەسەر سکاڵای عەرەبی هاوردە، بڕیاری سزادانی بۆ هەردوو جوتیار، بکر مستەفا و محسن ئیسماعیل، دەرکردووە کە خەڵکی گوندی شەناغەی سەر بە ناحیەی سەرگەڕانن.

سزاکە بریتییە لە زیندانیکردن بە شێوەی راگیراو (وقف التنفيذ)، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دادگاکە جوتیارە کوردەکانی بە پێدانی قەرەبوو بەو جوتیارە عەرەبانە پابەند کردووە کە سکاڵاکەیان تۆمار کردووە.

کێشەی زەویوزار لەنێوان جوتیارانی کورد و عەرەبی هاوردە لە سنووری کەرکوک و دەوروبەری، یەکێکە لە کێشە چارەسەرنەکراوەکان کە لە دوای ساڵی 2017وە جارێکی دیکە سەریهەڵداوەتەوە و بەهۆیەوە چەندین جار جوتیارانی کورد روبەڕوی دادگا و فشاری یاسایی بوونەتەوە.


وێنەی دەقی بڕیارەکە:

نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە راگەیەندراوێکدا، پێشوازی لە بڕیاری حکومەتی لوبنان کرد بۆ کارکردن لەپێناو چەککردنی حزبوڵڵا تا کۆتایی ساڵی2025 و بە "بڕیارێکی مێژوویی" ناویبرد. ئیسرائیل ئامادەیی خۆی بۆ پشتیوانیکردنی لوبنان لەم هەوڵەیدا نیشانداوە و جەختیکردووەتەوە کە ئەگەر سوپای لوبنان ئەو بڕیارە جێبەجێ بکات، ئەوانیش وەک هەنگاوی بەرامبەر، بوونی سەربازیی خۆیان کەم دەکەنەوە.

لە راگەیەندراوەکەدا، ئیسرائیل دان بەو هەنگاوە گرنگەی حکومەتی لوبناندا دەنێت کە بە سەرۆکایەتی میشێل عەون و سەرۆک وەزیران سەلام گیراوەتەبەر. هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەم بڕیارە دەرفەتێکی چارەنووسسازە بۆ لوبنان تا سەروەریی خۆی بەدەستبهێنێتەوە و دەسەڵاتی دامەزراوە دەوڵەتی، سەربازی و حوکمڕانییەکانی بگەڕێنێتەوە، دوور لە کاریگەریی هێزە نادەوڵەتییەکان.

نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل مەرجی خۆی بۆ کەمکردنەوەی هێزەکانی راگەیاندووە و دەڵێت: "ئەگەر هێزە چەکدارەکانی لوبنان هەنگاوی پێویست بنێن بۆ جێبەجێکردنی چەککردنەوەی حزبوڵڵا، ئیسرائیل هەنگاوی هاوشێوە دەنێت، لەوانەش کەمکردنەوەی قۆناغ بە قۆناغی بوونی سوپای ئیسرائیل بە هەماهەنگی لەگەڵ میکانیزمی ئەمنی بە سەرپەرشتی ئەمریکا."

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا هاتووە کە ئێستا کاتی ئەوەیە هەردوو وڵات بە رۆحی هاوکارییەوە هەنگاو بنێن، بە تەرکیزکردنە سەر ئامانجی هاوبەشی چەککردنەوەی حزبوڵڵا و پتەوکردنی سەقامگیری و خۆشگوزەرانی بۆ هەردوو گەل.

 

لیژنەی باڵای تاقیکردنەوە گشتییەکان لە وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان، سەرجەم قوتابیان و خوێندکارانی پۆلی 12ی ئامادەیی ئاگاداردەکاتەوە کە پرسیار و وەڵامی تاقیکردنەوەکانی خولی دووەمی ساڵی خوێندنی (2024_2025) رۆژانە بڵاودەکرێتەوە.

بەپێی راگەیەندراوێکی لیژنەی باڵای تاقیکردنەوە گشتییەکان، قوتابیان و خوێندکاران دەتوانن لەدوای تەواوبوونی هەر تاقیکردنەوەیەک، لە رێگەی لینکێکی دیاریکراوەوە دەستیان بە پرسیار و وەڵامە رەسمییەکان بگات. ئەم هەنگاوە بەمەبەستی ئاسانکاری بۆ قوتابیان و دڵنیابوونەوەیان لە وەڵامەکانیان نراوە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە کە پرۆسەکە بە تاقیکردنەوەی بابەتی (زمان و ئەدەبی کوردی) دەستیپێکردووە و پرسیار و وەڵامەکانی لەسەر هەمان لینک بەردەستە، هەروەها رۆژانە و بەپێی خشتەی تاقیکردنەوەکان، پرسیار و وەڵامی وانەکانی دیکەش دادەنرێت.

وەزارەتی پەروەردە جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەم لینکە تاکە سەرچاوەیرەسمییە بۆ وەرگرتنی پرسیار و وەڵامەکان و داوا لە قوتابیان دەکات پشت بە هیچ سەرچاوەیەکی نافەرمی نەبەستن.

ئەحمەد شەرع رایگەیاند، سوریا و ئیسرائیل هەنگاوی باشیانناوە بۆ گەیشتنی بە رێككەوتنی ئەمنیی دوو قۆڵی.

ئەحمەد شەرع سەرۆكی سوریا لە چاوپێكەوتنێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، وەفدەكانی سوریا و ئیسرائیل لە دانوستانەكانیاندا هەنگاوی باشیان ناوە و  لە رێككەوتنی ئەمنی دوو قۆڵی نزیكدەبینەوە.

جەختی لەوە شكردەوە، وڵاتەكەی درێغی ناكات لە هەر رێككەوتنێك یان بڕیارێك كە خزمەت بە بەرژەوەندی وڵاتەكەیان بكات.

راشیگەیاند، ئەو رێككەوتنەی لەگەڵ ئیسرائیل تاوتوێی دەكات، لەسەر بنەمای گەڕانەوەیە بۆ هێڵی  جیاكەرەوەی نێوان هێزەكانی ئیسرائیل و سوریا لە بەرزایەكانی جۆلان، كە لە ساڵی 1974 هاتۆتە كایەوە.

سەبارەت بە لوبنانیش، سەرۆكی سوریا وتی: كەسانێك هەن دەیانەوێت سوود لە سوریای نوێ وەربگرن بۆ یەكلاییكردنەوەی كێشەكانیان لەگەڵ حیزبوڵا بەڵام رێگە بەوەنادەن .

 

ئایال زامیر سەرۆك ئەركانی سوپای ئیسرائیل هۆشداری دەداتە ناتانیاهۆ لەوەی داگیركردنی غەززە مەترسییەكی گەورە لەسەر بارمتەكان دروست دەكات. 

سەرۆك ئەركانی سوپای ئیسرائیل پەیامێكی راستەوخۆ ئاڕاستەی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی وڵاتەكەی كردووە و رایگەیاندووە، دەبێت دەرفەتی گەیشتن بە رێككەوتن بۆ ئازادكردنی بارمتەكان لە كەرتی غەززە بقۆزێتەوە، چونكە هەر هەنگاوێك بەرەو كۆنترۆڵكردنی تەواوەتی غەززە، ژیانی بارمتەكان دەخاتە مەترسییەوە.

باسی لەوەشكردووە، سوپای ئیسرائیل لە چەند مانگی رابردوودا سەركەوتوو بووە لە رەخساندنی زەمینەیەكی لەبار بۆ گەیشتن بەرێككەوتن، بۆیە پێویستە سەركردە سیاسییەكان ئەو دەرفەتە لەدەست خۆیان نەدەن.

ئەو هۆشدارییە هاوكاتە لەگەڵ فشارە زۆرەكانی ناتانیاهۆ بۆ گەیشتن بە ئاگربەست بۆ گرەنتی كردنی ژیانی بارمتەكان كە لە غەززە ماون، ئەوەش بەر لەوەی هێرشەكەی بۆ سەر ئەو شارە دەستپێبكات. 

تا ئێستاش، سەرباری بەردەوامی دانوستانە ناڕاستەوخۆكان لەنێوان ئیسرائیل و حەماس، هیچ ئەنجامێكی نەبووە. 

 

كۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عیراق رایگەیاند، ژماری ئەو كاندیدانەی لە هەڵبژاردنی داهاتووی عیراق دوورخراونەتەوە گەیشتە 627 كەس.

كۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عیراق بڵاویكردەوە، ژمارەی ئەو كاندیدانەی تاوەكو ئێستا  لە هەلبژاردنی خولی شەشەمی  ئەنجومەنی نوێنەران دووخراونەتەوە گەیشتووەتە 627 كاندید.

سەبارەت بە هۆكاری دورخستنەوەشیان، كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان رونیكردوەتەوە ،290 كاندید بەبریاری دەستەی لێپرسینەوە و دادوەری و 106 كاندیدیش بەهۆی هەبوونی پێشینەی تاوانەوە دوور خراونەتەوە، 163 كاندیدیش بەهۆی گۆرانكاری لەلیستی كاندیدەكان دورخراونەتەوە، 34 كاندیدیش بەهۆی كەموكوری لە  بڕوانامەكانیان دورخراونەتەوە.

 پێشتریش عیماد جەمیل سەرۆكی تیمی راگەیاندنی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان رایگەیاندبوو، بەپێی رێكارەكانی دەبێت تا سەرەتای مانگی تشرینی یەكەم دۆسیەی ئەو كاندیدە دورخراوانە یەكلایی بكرێتەوە

مەکتەبی راگەیاندن و هۆشیاری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە پەیامێکدا دەڵێت، "سێ رۆژە میدیا رەسمی و نارەسمییەکانی پارتی بە پلانی سەروی خۆیان پەلاماری سلێمانی و یەکێتی دەدەن".

مەکتەبی راگەیاندن و هۆشیاریی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان راگەیەندراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێێدا هاتووە: سێ رۆژە میدیای رەسمی و ناڕەسمیەكانی پارتی بە ئیعاز و پلانی سەروی خۆیان و بەدڵێكی رەشی پڕ لە قین پەلاماری شاری سلێمانی و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەدەن و هەواڵی ناڕاست و چەواشەكارانە بەناوی سەرۆك و سەركردەكانی یەكێتی لەسەر روداوەكەی لالەزار و پرۆسەی چەسپاندنی یاسا بلاودەكەنەوە، ئێمە بە میدیای پارتی و ئاغاكانیان دەڵێین نەك سێ رۆژ، بەڵكو سێ هەزار شەو و رۆژی تر پەلاماری یەكێتی و سلێمانی بدەن ناتوانن شكستی خۆتان و هێزەكانتان بەرامبەر خورشید هەركی و ناڕەزاییەكانی ئەو ناوچەیە داپۆشن.

ئاماژەی بەوەشداوە: هەموو خەڵكی كوردستان ئەو راستیە دەزانن ئەم پەلامارەی ئێوە بۆ ئەوەیە شكستي خۆتان و هێزەکانتان و سوتانی هەمەر و جێهێشتنی چەک و ڕاکردنتان بەرامبەر خورشید هەرکی لە بیر خەڵک ببەنەوە بەڵام دیسانەوە دووبارەی دەکەینەوە سێ هەزار شەو و ڕۆژی تر ئەم دۆڕانەتان لەبیر هۆزی هەرکی وخەڵکی کوردستان ناچێتەوە.

بزووتنەوەی حەماس، ئەمڕۆ یەکشەممە، لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، پەسەندکردنی پلانی داگیرکردنی غەززە لەلایەن بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلەوە، "سووربوونی لەسەر تێکدانی رێککەوتن" دووپاتدەکاتەوە.

حەماس لە راگەیەندراوەکەیدا دەڵێت: "پەسەندکردنی پلانی داگیرکردنی غەززە لەلایەن نەتانیاهۆوە، دوای ئەوەی ئێمە رەزامەندیمان لەسەر پێشنیازی نێوەندگیرەکان نیشاندا، سووربوونی لەسەر تێکدانی رێککەوتنەکە دەسەلمێنێت."

بزووتنەوەکە ئاماژەی بەوەشکردووە: "ئێمە رەزامەندیمان لەسەر رێککەوتنێکی نیمچەیی نیشاندا و ئامادەیی خۆشمان بۆ رێککەوتنێکی گشتگیر دەربڕی، بەڵام نەتانیاهۆ هەموو چارەسەرەکان رەتدەکاتەوە."

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بە "دانپێدانانی ئیسرائیلی و ئەمریکی" کراوە کە "دووپاتیدەکەنەوە نەتانیاهۆ رێگری سەرەکییە لەبەردەم رێککەوتنەکانی ئاڵوگۆڕی دیلەکان و ئاگربەستدا." حەماس وتەکانی ماسیۆ میلەر، وتەبێژی پێشووی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکای بە نموونە هێناوەتەوە و دەڵێت، "ئەو دانپێدانانانە دەیسەلمێنێن کە نەتانیاهۆ کاتی دەکوشت و درۆی دەکرد، بەوەی هەر جارێک لە رێککەوتن نزیک دەبووینەوە، مەرجی نوێی دادەنا."

حەماس جەختیشی کردەوە کە "رێککەوتن لەسەر ئاگربەست تاکە رێگایە بۆ گەڕاندنەوەی بارمتەکان، و نەتانیاهۆ بەرپرسیارێتیی تەواوی چارەنووسی ئەو بارمتانە هەڵدەگرێت کە لە ژیاندان."

ئەمە لە کاتێکدایە کە ئیسرائیل ئەم مانگە پلانی کۆنترۆڵکردنی شاری غەززەی پەسەند کردووە و بە "دوا قەڵای حەماس" وەسفی کردووە. لەلایەکی دیکەوە، یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، ئەمڕۆ یەکشەممە، هەڕەشەی بەردەوامبوونی لەو هێرشە کرد کە نیگەرانیی نێودەوڵەتی و ناڕەزایەتیی ناوخۆیی لێکەوتووەتەوە.

 

ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، رابەری باڵای ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە، داوای لە ئێرانییەکان کرد پشتگیری لەوانە بکەن کە خزمەتی وڵات دەکەن، بەتایبەتی مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆمار. هاوکات جەختیکردەوە کە گەلی ئێران بە هەموو هێزێکییەوە رووبەڕووی داواکاریی "سووکایەتیپێکراوی" ئەمریکا بۆ ملکەچبوون و گوێڕایەڵی دەبێتەوە.

خامنەیی لە وتارێکیدا لە بۆنەیەکی ئایینیدا پرسیاری ئەوەی وروژاند کە هۆکاری دوژمنایەتیی 45ساڵەی ئەمریکا بۆ ئێران چییە و وتی: "پێشتر هۆکاری راستەقینەیان دەشاردەوە و بیانوی وەک 'بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر'، 'مافی مرۆڤ'، 'پرسی ژنان' یان 'دیموکراسی'یان دەهێنایەوە، یان بە زمانێکی دیپلۆماسی دەیانوت: دەمانەوێت رەفتاری ئێران بگۆڕین."

رابەری باڵای ئێران وتیشی: "بەڵام ئەم پیاوەی ئەمڕۆ حوکمی ئەمریکا دەکات، راستییەکەی ئاشکرا کرد و بە راشکاوی وتی: دوژمنایەتیمان بۆ ئێران لەبەر ئەوەیە کە دەمانەوێت ئێران ملکەچی فەرمانەکانی ئەمریکا بێت."

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، "دوژمنانی ئێران" لەوە تێگەیشتوون کە "لە رێگەی خۆڕاگری و یەکڕیزیی گەل، بەرپرسان و هێزە چەکدارەکان و شکستە سەختەکانیان لە هێرشە سەربازییەکاندا، ناتوانن لە رێگەی جەنگەوە گەلی ئێران بەچۆکدا بهێنن"، بۆیە ئێستا هەوڵدەدەن لە رێگەی "دروستکردنی دووبەرەکی لە وڵاتدا" بە ئامانجەکانیان بگەن.

لە بەرامبەردا، خامنەیی جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە "هەموو خەڵک، بەرپرسان و نووسەران بە هەموو توانایانەوە پارێزگاری لە یەکێتیی ئێران بکەن و بەهێزتری بکەن."

لە کۆتاییدا رابەری باڵای ئێران داوای کرد، "پێویستە هەمووان پشتگیری لەوانە بکەن کە خزمەتی وڵات دەکەن، بەتایبەتی سەرۆک کۆمار، مەسعود پزیشکیان،" کە بە کەسێکی "پەرۆش و ماندوونەناس" وەسفی کرد.

سبەی، دووشەممە، کۆتا وادەیە بۆ پڕکردنەوەی فۆرمی بەئەلیکترۆنیکردنی پسوڵەی خۆراک و تا ئێستا وەزارەتی بازرگانیی عیراق هیچ بڕیارێکی بۆ درێژکردنەوەی ماوەکە دەرنەکردووە.

سەرەڕای ئەوەی هەزاران خێزان تا ئێستا فۆرمەکەیان پڕنەکردووەتەوە، بەڵام ماوەکە وەک خۆی ماوەتەوە. پێشتر داواکاری ئاڕاستەی وەزارەتی بازرگانیی عێراق کرابوو بۆ درێژکردنەوەی وادەکە، بەڵام تا ئەم ساتە هیچ وەڵامێکی رەسمی نەدراوەتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز؛ لە دوای ئەم بەروارە هەر خێزانێک بیەوێت ئەو فۆڕمە پڕبکاتەوە دەبێت 11هەزار بدات.

 ئاراس محەمەد، بەڕێوەبەری پسوڵەی خۆراك لە سلێمانی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، تاوەكو ئێستا %85ی هاووڵاتیانی سنوری سلێمانی فۆڕمەكەیان پڕكردووەتەوە و داوایان لێدەكەن، پەلە بكەن لە پڕكردنەوەی فۆڕمەكەدا، چونكە دڵنیا نین كە حكومەتی عیراق جارێكی دیكە وادەكە درێژ دەكاتەوە یان نا.

ئەنجومەنی کۆمیسیاران لە کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عیراق، بڕیاریدا بە دوورخستنەوەی "راکان سەعید عەلی_راکان جبوری" بەهۆی پێشێلکردنی یاسای هەڵبژاردنەکانەوە لە لیستی ناوی پاڵێوراوان.

بەپێی نووسراوێکی رەسمی، کە ئەمڕۆ یەکشەممە، بە ئیمزای ئەنجومەنی کۆمیسیاران دەرچووە، بڕیارەکە لەسەر بنەماو راسپاردەی "لیژنەی وردبینیی شایستەیی پاڵێوراوان" بووە.

هۆکاری دوورخستنەوەی "راکان سەعید عەلی" بۆ پێشێلکردنی ماددەی (حەوت/سێیەم)ی یاسای هەموارکراوی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پارێزگاکان، ژمارە (12)ی ساڵی 2018، دەگەڕێتەوە.

هەر لە بڕیارەکەدا، کۆمیسیۆن ئیدارەی هەڵبژاردنی راسپاردووە بۆ گرتنەبەری رێکاری پێویست و بڵاوکردنەوەی بڕیارەکە لە ماڵپەڕی رەسمی خۆی. ئاماژەی بەوەشداوە بڕیارەکە بە کۆی دەنگی ئەندامانی ئەنجومەنی کۆمیسیاران پەسەندکراوە.