هەواڵەکان
پەیامنێری کوردسات نیوز ڕایگەیاند، نەخۆشخانەی شیفای ١٤ ئۆکسجینی لێبڕاوە و نیوەی نەخۆشەکان گوازراونەتەوە بۆ نەخۆشخانەی ئازادی و کۆماری لە کەرکوک.
شانەی قەیرانەکان و تەندروستی کەرکوکیش ڕایانگەیاندووە لە ھەوڵدان بۆ دابین کردنی ئۆکسجین بۆ نەخۆشخانەکانی کەرکوک و حەویجە.
"شەوکەت محەمەد" بەڕێوەبەری بازرگانی خۆراک لە سلێمانی بە کوردسات نیوزی ڕایگەیاند، ٧ ماددەی خۆراکی لە بریکارەکانی خۆراک دابەشدەکرێن و سەرەتا پڕۆسەکە لە ناو شاری سلێمانییەوە دەست پێدەکات.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لە سنووری پارێزگاکانی سلێمانی و ھەڵەبجە و ئیدارەکانی ڕاپەڕین و گەرمیان ٢ ملیۆن و ٨ کەس بەشەخۆراکی مانگانە وەردەگرن.
بەرپرسانی تەندروستی داوا لە ھاوڵاتیان دەکەن، بۆ وەرگرتنی ڤاکسین لە سیستمی ئەلکترۆنی خۆیان تۆماربکەن و دوای ئاگادارکردنەوەیان سەردانی ناوەندەکان بکەن.
ھەروەھا داوا دەکەن، ھاوڵاتیان بەر لە وەرگرتنی ڤاکسین پشکنین بکەن و لە ناوەندەکانیشدا ڕەچاوی ڕێکارەکانی خۆپارێزی بکەن و دووری کۆمەڵایەتی ڕەچاو بکەن.
بە پێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستی ٢٨٠ ھەزار کەس ڤاکسینیان وەرگرتووە کە ١٦٠ ھەزار کەس ژەمی یەکەم و ١٢٠ ھەزار کەس ھەردوو ژەمی ڤاکسینیان وەرگرتووە.
"د. ڕەھێڵ فەرەیدون" بریکاری وەزارەتی تەندروستی بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکانی کۆرۆنا چەند پێشنیارێکیان ئامادەکردووە.
جەخت لەوەدەکەنەوە، قەدەغەی ھاتووچۆی گشتی یاخود قەدەغەی ھاتووچۆی نیمچەیی ڕابگەیەنرێت، چێشتخانە و کافتریاکان تەنیا بە شێوەی دیلیڤەری کار بکەن، دەوامی فەرمانگەکانیش کەمبکرێتەوە بە شێوەیەک کاروباری ھاووڵاتیان ڕانەگیرێت.
یەکێتی مامۆستایانی کوردستان لە ڕاگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، بڕیاری لێبڕینی مووچە بە ڕێژەی ٢١٪ بەھۆی ئەو پاساوانەی لە کاتی خۆیدا حکومەتی ھەرێم ڕایگەیاند، کاریگەری زۆر خراپی کردە سەر ژیانی مامۆستایان و فەرمانبەران دواجاریش کۆی کۆمەڵگە.
بڕیارەکەی حکومەتی ھەرێمیش بۆ کۆتایھێنان بە لێبڕینی مووچە بڕیارێکی دروست و گونجاو و شایستە بە پشوو درێژی و خۆڕاگری مامۆستایان و فەرمانبەران بوو، بۆ ئەو مەبەستە بە پێویستی دەزانن ئەو بڕیارە ھەتا سەر بێت و چیتر لێبڕین دووبارە و سێ بارە نەبێتەوە و ھەر سی ڕۆژ جارێکیش مووچەکان بدرێت.
ھەروەھا یەکێتی مامۆستایان سوپاسی تیمی حکومەتی ھەرێم دەکات لە بەرامبەر سەرکەوتنیان لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ حکومەتی ناوەندی و داواش لە حکومەت ناوەند دەکات پابەندی ڕێککەوتنەکان و یاسای بودجە بێت.
لە کۆتایی خولی چوارەم و کۆتایی دانوستانی ستراتیژی، ھەردوو وەفدی دانوستانکاری ئەمریکا و عێراق ڕاگەیەنراوێکی ھاوبەشیان بڵاوکردەوە و تەئکیدیان کردەوە لە پابەندبوون بە بنەماکانی چوارچێوەی ڕێککەوتنی ستراتیژی و ئەمریکاش جارێکی تر دووپاتیکردەوە ڕێز لە سەروەری خاکی عێراق و یاساکانی دەگرێت و بەردەوام دەبێت لە دابینکردنی پێداویستییەکانی لە پێناو پاراستنی یەکپارچەیی خاکەکەی.
لای خۆشییەوە، حکومەتی عێراقیش پابەندبوونی خۆی پیشاندا بە پاراستنی ھێزەکانی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی کە مەشق و ڕاوێژ پێشکەش ھێزەکانی عێراق دەکەن و سەرجەم ھێزەکانی ھاوپەیمانانیش لەسەر داوای عێراق کار دەکەن.
ھەردوولا جەختیانکردەوە، ھەموو ئەو بنکە سەربازییانەی ھێزەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانانیان تێدایە عێراقین و بە پێی یاساکانی عێراق بەڕێوەدەبرێن و مانەوەی ھێزەکانیش تەنھا بۆ پشتیوانیکردنی حکومەتی عێراقە لە جەنگی دژ بە داعش.
ھەروەھا وەفدی ھەردوو وڵات ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی پەیوەندی ئەمنی دەگۆڕدرێت بۆ مەشق و ڕاھێنان و ڕاوێژ و ھەماھەنگی ھەواڵگری و تا کۆتایی ئەمساڵ ھیچ ھێزێکی شەڕکەری ئەمریکا لە عێراق نامێنێت، لە بەرامبەردا ئەمریکا بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی ھێزەکانی عێراق لە نێویاندا پێشمەرگە لە پێناو بەرزکردنەوەی تواناکانیان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ھەڕەشەکان.
"سەدر" لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، دوای ڕێککەوتنی نێوان "کازمی و بایدن" لە کۆشکی سپی، دەبێت تەواوی ھەڵمەتە سەربازییەکان لە دژی ھێزەکانی ئەمریکا لە خاکی عێراق ڕابگیرێن، ھێزە ئەمنییەکانی عێراقیش کار بکەن بۆ بەدیھێنانی ئاشتی و دوورخستنەوەی تیرۆر و توندڕەوان، سوپاسی ھەوڵەکانی "مستەفا کازمی"یشی کرد بۆ گەیشتن بەو ڕێککەوتنە.
لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەشیدا "سەدر" بڵاویکردووەتەوە، عێراق بەرەو سەربەخۆیی و ھەژموون و سەروەری خۆی ھەنگاو دەنێت.
ئاماژەی بەوەشدا، لە مانگی نیسانەوە "کیم جۆنگ ئون" سەرۆکی کۆریای باکور و "مون جی ئن" سەرۆکی کۆریای باشور ھەوڵەکانیان بۆ گەڕاندنەوەی پەیوەندییەکانیان و گەڕانەوە بۆ مێزی دانوستان دەستپێکردووە لە پێناو گەڕانەوەی پڕۆسەی ئاشتی لە نێوانیاندا.
ئاماژەی بەوەکردووە، پێویستە ھاوبەشانی کارەبا بۆ دانەوەی قەرزەکانیان پابەندی ڕێنماییەکانی وەزارەت بن، بۆیە ئاگاداری سەرجەم ھاوبەشانی کارەبا دەکەنەوە کە قەرزەکانیان بدەنەوە، بۆ ئەو مەبەستەش فەرمانگەکانی کارەبا کارئاسانی بۆ ھاوبەشان دەکەن بە شێوەیەک کە بارگرانی داراییان لەسەر دروست نەبێت.
"ئومێد ئەحمەد" وتەبێژی وەزارەتی کارەبا بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، ھاوبەشانی کارەبا لە سەرتاسەری ھەرێم یەک ترلیۆن و ٣٢٤ ملیار دینار پارەی کارەبا قەرزارن و ئاگاداری سەرجەمیان دەکەنەوە کە قەرزەکانیان بدەنەوە.
لە بارەی بەردەوامی گرفتی کەمی کارەبا، "کامیل قەزاز" بریکاری وەزارەتی کارەبا ڕایگەیاند، ئەگەر سوتەمەنی پێویست بۆ وێستگەکانی بەرھەمھێنانی کارەبا دابین بکرێت، دەتوانن ڕۆژانە ٥٠٠٠ بۆ ٥٥٠٠ مێگاوات کارەبا بەرھەم بھێنن، بەڵام گرفتی سەرەکی نەبوونی سوتەمەنییە و حکومەت ھەوڵ دەدات لە ڕێگەی بەکارھێنانی گازی سروشتی بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا گرفتەکان چارەسەر بکات.
خلوسی ئاکار بە میدیاکانی وڵاتەکەی ڕایگەیاند، ھێرشەکانیان لە ھەرێمی کوردستان دژی پارتی کرێکارانی کوردستان بەردەوامە و لە بارەی مەخموور و شنگالیشەوە لەگەڵ ھەردوو حکومەتی بەغداد و ھەرێمی کوردستان لە گفتوگۆدان و لە نزیکەوە چاودێری پێشھاتەکان دەکەن.
ھەر لە چوارچێوەی لەشکرکێشییەکانی تورکیا لە خاکی ھەرێمی کوردستان، وەزارەتی بەرگریی تورکیا، کوژرانی سەربازێکی لە ناوچەی خواکوڕک لە سنووری پارێزگای دھۆک ڕاگەیاند.
دکتۆر سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستیی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، ١٣١ سەنتەری دابەشکردنی ڤاکسین لە ھەرێمی کوردستان ھەیە و بۆ ڕێگری لە دروستبوونی قەرەباڵغیش ناوەندەکانی دابەشکردنی ڤاکسین زیادکراون.
وتیشی، لە چەند ڕۆژی داھاتوو ١٠٠ ھەزار دۆزی ڤاکسینی کۆرۆنا دەگاتە ھەرێمی کوردستان و تا ئێستاش ٢٨٥ ھەزار دۆزی ڤاکسین دابەشکراوە.
بە پێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستی ٢٨٠ ھەزار کەس ڤاکسینیان وەرگرتووە کە ١٦٠ ھەزار کەس ژەمی یەکەم و ١٢٠ ھەزار کەس ھەردوو ژەمی ڤاکسینیان وەرگرتووە، بەرپرسانی تەندروستیش لە پارێزگاکانی ھەرێم داوا لە ھاوڵاتیان دەکەن، بۆ وەرگرتنی ڤاکسین لە سیستمی ئەلکترۆنی خۆیان تۆمار بکەن و دوای ئاگادارکردنەوەیان سەردانی ناوەندەکان بکەن و دەشڵێن، جۆرەکانی ڤاکسینی ھیچ جیاوازییەکیان نیە و سەرجەمیان وەک یەک کاریگەرن، داواش لە ھاوڵاتیان دەکەن پێشوازییەکی باشتر لە وەرگرتنی ڤاکسین بکەن.
"مقەدەم سامر ستار" لێپرسراوی مەفرەزەکانی پۆلیسی ھاتوچۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، دوای بڕیارەکەی "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم بۆ گرتنەبەری ڕێکاری یاسایی بەرامبەر بە ئۆتۆمبێلی بێسەرەتا و جام ڕەش و تابلۆ گۆڕاو و خاوەنی چەکی بێ مۆڵەت، ژمارەیەکی زۆر لە ھاوڵاتیان پابەندی بڕیارەکەبوون، ئەوەش جێگای دەستخۆشیە و سوپاسیان دەکەن.
داواشی لە خاوەنی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان کرد ئۆتۆمبێلەکانیان لە ماڵەوە ڕاگرن تاوەکو بڕیار لە چارەنوسیان دەدرێت.
ھەروەھا لەسەر ئاستی جیھان مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ زانکۆی ھەڵەبجە لە ڕیزبەندی ٢٢ ھەزار و ٦٤٢ دا بووە، بەڵام لە مانگی حوزەیراندا زانکۆکە لەو ڕیزبەندیەدا زۆر ھاتووەتە پێشەوە و لە ڕیزبەندی ١٥ ھەزار و ٦٨٢دا بووە، ئەمەش یەکێکە لەو کۆمەڵە دەستکەوتەی کە لە ماوەی زۆر کەمی دامەزراندنی زانکۆی ھەڵەبجە بەدەستھێنراوە.
ھەر بە پێی ئەو ڕیزبەندیە، لە ڕیزبەندی زانکۆ حکومییەکانی ھەرێم زانکۆی سلێمانی یەکەمی ھەرێمی کوردستان و پێنجەمی عێراقە، لەسەر ئاستی جیھانیش، زانکۆی سلێمانی لە پلەی ٣ ھەزار و ١٣٩ی زانکۆکانی جیھاندایە.
"ئیسماعیل حەدیدی" ڕاوێژکاری سەرۆک کۆمار لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە، سەرباری ئەو ھەوڵانەی ھەندێک لە لایەنە سیاسییەکان بۆ دواخستنی پڕۆسەی ھەڵبژاردن دەیدەن، بەڵام پڕۆسەکە لە وادەی دیاریکراودا بەڕێوەدەچێت، سەرۆکایەتی کۆماریش دڵنیایی داوەتە وڵاتانی ھاوپەیمان و ھاوبەشی عێراق سەبارەت بە بەڕێوەچوونی پڕۆسەکە لە وادەی دیاریکراودا.
ڕاوێژکارەکەی سەرۆک کۆمار ھۆشداریشی داوە لە ھەر ھەوڵێک کە بۆ تێکدانی دیموکراسیەت لە عێراقدا بدرێت، چونکە ئەو ھەوڵانە کاریگەری نەرێنی لەسەر وڵاتەکە دەبێت و کێشەی زۆر و بێ متمانەیی دروست دەکات.
ئەو پزیشکە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس ڕایگەیاندووە، دۆناڵد تڕەمپ سەرۆکی پێشووی ئەمریکا لە تاقیکردنەوەی توانای زانین ٣٠ی لە ٣٠ی بەدەستھێنا و تاقیکردنەوەکەشی بە قورس ناوبرد، بەڵام پێناچێت بایدن لەو تاقیکردنەوەیەدا ئەنجامی باش بەدەستبھێنێت.
ئەو پزیشکە دەشڵێت، لەو کاتەوەی بایدن خۆی کاندیدکرد بۆ پۆستی سەرۆکایەتی وتوویەتی ڕەوشەکە بەرەو خراپتر دەڕوات و ئێستاش لەبەر چاویانە چی ڕوودەدات.
جەختیشی کردەوە، لە داھاتوویەکی نزیکدا بە ھۆکاری تەندروستی، جۆو بایدن دەستلەکاردەکێشێتەوە یاخود ڕازی دەکرێت دەستلەکاربکێشێتەوە و پێویستە لەسەریان ھەمواری ٢٥ بەکاربھێنن بۆ ڕزگاربوون لێی.
ڕۆنی جاکسۆن لە سەردەمی دۆناڵد تڕەمپ و باراک ئۆباما پزیشکی کۆشکی سپی بووە و لە مانگی حوزەیرانی ڕابردوو لە نامەیەکدا داوای کرد بایدن بخرێتە ژێر تاقیکردنەوەی زانین تاکو لە ڕووی ئەقڵییەوە بسەلمێنرێت دەتوانێت ئەرکەکانی جێبەجێبکات، نامەکەش ١٠ پەرلەمانتاری کۆمارییەکان ئیمزایان لەسەر کرد.
شەوی ڕابردوو لیوای فڕۆکەوان ئازاد شاڵی کۆچی دوایی کرد و ئەمڕۆش لە ڕێوڕەسمێکی تایبەتدا تەرمەکەی لە گۆڕەستانی بەکرەجۆ بەخاکسپێدرا.
لە ڕێورەسمەکەدا تاجە گوڵینەی ڕێز و وەفا و خۆشەویستی لەسەر گۆڕەکەی دانراو. مستەفا چاورەش لێپرسراوی ھێزەکانی ٧٠ ڕایگەیاند، کە لیوا ئازاد ئیبراھیم شاڵی فەرماندەیەکی بە توانا بوو چەندین ساڵ خزمەتی ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و خوێندکارانی کوردی کردووە لە ھێزی ئاسمانی عێراق.