(مستەفا کازمی) سەرۆک وەزیرانی عێراق لە چاوپێکەوتنێکی رۆژنامەوانی لەسەر ووردەکاری گفتوگۆی ستراتیژی نێوان (بەغداد و واشنتۆن) رایگەیاند: تا کۆتایی ئەمساڵ سەرجەم ھێزە شەڕکەرەکانی ئەمریکا خاکی عێراق بەجێدەھڵن، وتیشی پەیوەندییەکانی نێوان (ئەمریکا و عێراق) پێدەنێتە قۆناغێکی نوێوە و دەرفەتی گەورە لەبەردەم وەبەرھێنان و بوژاندنەوەی ژێرخانی ئابوری وڵاتەکەی دروست دەبێت .

(مستەفا کازمی)  وتیشی"  لە ماوەیەکی زۆر نزیکدا، ھەفتانە ٤٠٠ ھەزار ڤاکسینی کۆرۆنا لە جۆری فایزەر بە عێراق دەگاتە.

عەزیز سەعید بەڕێوەبەری گشتی وەبەرھێنانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ھەوڵەکانمان بۆ کەمکردنەوەی بەھای دۆلار بەرامبەر دینار بۆ ئەو ھاوڵاتیانەی سودمەندبوون لە یەکاکانی نیشتەجێبوون و قیستەکانیان بە دۆلارە بەردەوامە و تاوەکو ئێستا ژمارەیەک خاوەن پرۆژە نرخەکانیان کەمکردووەتەوە و ھەندێکی تریش بەھۆی ئەوەی زیان دەکەن لەو کەمکردنەوەیە تا ئێستا رەزامەندییان نەداوە.

وتیشی، "جگە لەوەش ژمارەیەک خاوەن پرۆژە رەزامەندییانداوە ئەو زیادەیەی بەھۆی بەرزبوونەوەی بەھای دۆلار دەچێتە سەر قیستەکانیان بخرێتە دوای تەواو بوونی قیستەکان و ئەویش بە مانگانە بدرێتەوە، ژمارەیەک لە خاوەن پرۆژەکانیش تەنھا بۆ کڕیاری یەکەی نیشتەجێبوونەکە ھاوکاری دیاریکردووە و ھەر یەکەکەیەکی نیشتەجێبوون مامەڵەی پێوە کرابێت ھاوکارییەکە وەکو پێویست نەبووە".

بەڕێوەبەری گشتی وەبەرھێنانی سلێمانی راشیگەیاند، بەھۆی ئەوەی حکومەت نەیتوانیوە پێشتر ئەو پرسە بکاتە بڕیار ناتوانرێت فشار بکرێت و دەبوو بڕیاری حکومەت ھەبوایە. 

ئەوەشی ئاشکراکرد، ھەر ھاووڵاتییەکی سود مەندبوو داواکاری بگەیەنێتە لامان ئێمە کاری جدی بۆ دەکەین و تاوەکو ئێستاش چەندین کەس سەردانیان کردووین و بەدواداچوونمان کردووە و ھاوکاری پێویست کراون.

کازمی دوێنێ گەیشتە واشنتۆن و خولی چوارەمی دانوستانە ستراتیژییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن بەڕێوەدەچێت، بڕیاریشە لە کۆبونەوەکەی لەگەڵ بایدن چەندین پرس و پەیوەندییەکانی ھەردوو وڵات تاوتوێ بکات، گرنگترین تەوەریش تاوتوێی دەکەن، پرسی کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکایە لە عێراق. 

سەردانەکەی کازمی بۆ ئەمریکا لە کاتێکدایە رەوشی عێراق بە دۆخێکی ھەستیاردا تێدەپەڕێت و زۆرێک لە لایەنەکان دژی مانەوەی ھێزەکانی ئەمریکان. 

بەپێی راپۆرتێکی نیویۆرک تایمزیش، مانەوەی  ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بەردەوام دەبێت، بەڵام بە شێوازی جیاواز. 

فازڵ نەبی بریکاری پێشووتری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ناردنی ٢٠٠ ملیار دینارەکەی پشکی ھەرێم بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی عیراق تاوەکو کاتی جێبەجێکردنی یاسای بودجەی حکومەتی فیدراڵییە، بەڵام ئەوەی کێشە دروستدەکات بۆ بەردەوامی ناردنی ٢٠٠ ملیار دینار بۆ مانگەکانی دیکە، نەبوونی رەزامەندی وەزیری دارایی حکومەتی فیدراڵییە و بەپێی زانیارییەکان رێگری دروستدەکات و بەھۆی ئەوەی کورد کەسی نییە لەناو وەزارەتەکەش ناتوانرێت فشار بکرێت ئەم مانگەش بە ھەوڵی سەرۆک وەزیرانی عیراق پارەکە رەوانە کرا.

وتیشی، "چارەسەر کردنی ناردنی پشکی ھەرێم بە بەردەوامی لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە فشارکردنی حکومەتی ھەرێمە بۆ جێبەجێکردنی یاسای بودجەی ٢٠٢١ی عیراق کە لە کۆتایی مانگی ئازار لە پەرلەمانی عیراق دەنگی لەسەر دراو ئەوەش لە بەرژوەندی حکومەتی ھەرێمی کوردستانە و بەپێی یاساکە دەبێت ٧٠٠ بۆ ٨٠٠ ملیار دیناری دیکە رەوانەی ھەرێم بکرێت بۆ مانگەکانی پێشتر".

کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، بانگەشەی ھەڵبژاردن لە ٨ی ئەم مانگەوە دەستیپێکردووە و لە سەعات شەشی بەیانی رۆژی ٧ی تشرینی یەکەم کۆتایی دێت. 

ئاماژەی بەوەشکردوە، لیژنەیەکیان پێکھێناوە بۆ چاودێریکردنی ھەڵمەتەکانی بانگەشەی کاندیدەکان و ھەماھەنگیشیان لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی شار و شارۆچکەکانی عێراق ھەیە، یاداشتی لێکتێگەیشتنیشیان لەگەڵ دەستەکانی راگەیاندن و پەیوەندیش ئیمزا کردووە، جەختیشیکردووەتەوە ئامادەکارییەکانیان بۆ ھەڵبژاردنی پێشوەخت بەردەوامە. 

بەشێک لە میدیاکانی ئێران بڵاویانکردووەتەوە، ھێزە ئەمنییەکانی ئێران گەمارۆی چەند ناوچەیەکی سەر بە پارێزگای ئەھوازیان داوە و پشکنین بۆ ھەر کەسێکیش دەکەن بچێتە ئەو ناوچەیە، ھەر خۆپیشاندەرێکیش لەناو مۆبایلەکەیدا ڤیدیۆ و وێنەی خۆپیشاندانەکان ھەبێت، دەستگیری دەکەن. 

ھاوکات ھێزە ئەمنییەکانی ئێران گازی فرمێسکڕێژیان دژی خۆپیشاندەران لە شاری فەلاحیە لە ئەھواز بەکارھێناوە، کە دژی حکومەت ناڕەزایی دەردەبڕن. 

زیاتر لە ١٠ رۆژە خۆپیشاندانەکان لە ئەھواز و چەندین ناوچەی تری ئێران بەردەوامە لە دژی قەیرانی ئاو، حەسەن رۆحانی سەرۆکی ئێرانیش بەڵێنی دابوو بە کردنەوەی بەنداوەکانی ئەو پارێزگایە، ھۆکاری دروستبوونی قەیرانی ئاویشی گەڕاندووەتەوە بۆ بەرزی پلەکانی گەرما و کەمبوونەوەی بارانبارین. 

رۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی لە زاری پزیشکانی ئیندۆنیزیاوە بڵاویکردەوە، لەم مانگەدا ھەفتانە زیاتر لە ١٠٠ منداڵ لە ئیندۆنیزیا کە تەمەنیان لە پێنج ساڵ کەمتر بووە بەھۆی کۆرۆناوە گیانیان لەدەستداوە، ئەمەش تەواو پێچەوانەی ئەو زانیاریانەیە دەوترێت کۆرۆنا مەترسییەکی ئەوتۆ لەسەر منداڵان دروست ناکات. 

ئاماژە بۆ ئەوەشکراوە، زۆرینەی منداڵەکان توشبون جۆری دەلتای ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون.

ئەوەش لەکاتێکدایە لەم مانگەدا ئامارەکانی توشبوون بە کۆرۆنا لە ئیندۆنیزیا بەشێوەیەکی بەرچاو زیادیکردوە و رۆژانە ئامارەکانی ئەو وڵاتە پێش ھندستان و بەرازیل کەوتووە، تەنھا لە ھەینیی رابردووشدا زیاتر لە ٥٠ ھەزار کەس لەو وڵاتە توشی کۆرۆنا بوون و ھەزار و ٥٦٦ کەسیش بەھۆی ڤایرۆسەکەوە گیانیان لەدەستدا، حکومەتی ئیندۆنیزیاش بڕیاریداوە رێکارەکانی خۆپارێزی تا ٢ی ئاب درێژ بکاتەوە.

لەوبارەیەوە محسین شەمزینی بەرپرسی راگەیاندنی ھاتوچۆی سۆران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ دوو شەممە لە سەر رێگەی قەزای چۆمان ناحیەی حاجی ئۆمەران لە سنووری باڵەکایەتی ئۆتۆمبێلێکی تویوتا کرۆلا تەکسی وەرگەڕا.

وتیشی، لە ئەنجامی رووداوەکە شۆفێرەکە گیانی لەدەستداوە و سێ سەرنشینیش بریندار بوون و ھۆکاری رووداوەکەش پابەند نەبوون بە یاساکانی ھاتوچۆ تیژڕەوی بووە.

لە دوای خۆپیشاندانەکانی ھاووڵاتیانی تونس دژی خراپی رەوشی تەندروستی و ئابوری و کۆمەڵایەتی، قەیس سەعید سەرۆکی تونس بەپێی ماددەی ٨٠ی دەستور و دوای کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی لەگەڵ فەرماندە ئەمنی و سەربازییەکان، ھیشام مەشیشی سەرۆک وەزیرانی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و پەرلەمانی سڕکرد و پارێزبەندی لەسەر پەرلەمانتارانیش ھەڵگرت.

سەرۆکی تونس دەسەڵاتی جێبەجێکار دەگرێتە دەست و سەرۆکێکی نوێ بۆ حکومەت دیاری دەکات. 

بڕیارەکانی سەرۆکی تونس دڵخۆشی ھاووڵاتیانی وڵاتەکەی لێکەوتەوە و بۆ ئاھەنگ گێڕان چوونە سەر شەقامەکان. 

راشد غەنوشی سەرۆکی پەرلەمانی تونسیش، سەرۆکی وڵاتەکەی بە ئەنجامدانی کودەتا بۆ سەر شۆڕش و دەستور تۆمەتبار کرد و داوای لە لایەنگرانی کرد بڕژێنە سەر شەقامەکان. 

رۆحانی ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، بڕیاری پەسەندکردنی یاسای ھەڵگرتنی سزاکان و گرەنتیکردنی بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان لە پەرلەمانی ئێران، رێگری لەبەردەم دانوستانەکانی ڤییەنا لەبارەی بەرنامەی ئەتۆمی ئێران دروستکرد و رێگریکرد لە ھەڵگرتنی سزاکان. 

وتیشی، ئێران لەگەڵ وڵاتانی پێنج کۆ یەک گەیشتبوە لێکتێگەیشتن لە دانوستانەکانی ڤییەننا، بەڵام پەسەندکردنی ئەو یاسایە بووە ھۆی ئەوەی لێکتێگەیشتنەکە ئەنجامێکی ئەوتۆی نەبێت.

راشیگەیاند، ئەو یاسایە نەبوایە لە مانگی مارسەوە سزاکان لەسەر ئێران ھەڵدەگیران.

ریاز حەلفی بەڕێوەبەری تەندروستی گشتی لە وەزارەتی تەندروستی عێراق دەڵێت، بە مەبەستی سنوردانان بۆ حاڵەتەکانی توشبوون و گیانلەدەستدان بە کۆرۆنا لە عێراق، پێویستە وەرگرتنی دۆزی دووەمی کۆرۆنا دوانەخرێت. 
وتیشی، سەرجەم ڤاکسینەکان لە عێراق بەردەستن و تا ئێستاش ھیچ بڕیارێک لەبارەی وەرگرتنی دۆزی سێیەمەوە نییە. 

بەپێی دوایین ئامارەکانیش، کۆی گشتی توشبووانی کۆرۆنا لە عێراق گەیشتووەتە سەروو یەک ملیۆن و  ٥٥٢ ھەزار کەس، زیاتر لە ١٨ ھەزار کەسیش گیانیان لەدەستداوە و ٩٠.٩%ی توشبووانیش چاکبوونەتەوە. 

د.سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی ھەرێم لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە دھۆک رایگەیاند ، رۆژ لەدوای رۆژ ئامارەکانی کۆرۆنا لە ھەڵشکاندان و رەوشی تەندروستی لە ھەرێم بەرەو خراپتر دەچێت. 
وتیشی، لە ٢٤ سەعاتی رابردوودا سێ ھەزار و ٥٥٩ توشبووی نوێی کۆرۆنا تۆمارکراوە کە زۆرترینیان لە پارێزگای دھۆکە. 

وەزیری تەندروستی ئاماژەی بەوەشکرد، ھەر لە ٢٤ سەعاتی رابردوودا ١٣ توشبووی کۆرۆنا لە ھەرێم گیانیان لەدەستداوە، بۆیە پێویستە ھاوڵاتیان زیاتر پابەندی رێنماییە تەندروستییەکان بن.

هاوکات وەزارەتی تەندروستی ھەرێم بڵاویکردەوە، لە ٢٤ سەعاتی رابردوودا ٣٥٥٩ کەسی تر تووشی کۆرۆنا بوون و ١٣ توشبووی تریش گیانیان لەدەستداوە و ١٠٤١ تریش چاکبوونەوە.

 ٣. چاکبوون: ( ١٠٤١ چاکبوون)

 

ماکێنزی ئاماژەی بەوە کردوە، ھاوکاری و پشتگیرییەکانی واشنتۆن بۆ حکومەتی ئەفغانستان بەردەوامە، بۆیە لە رۆژانی رابردوودا ئەمریکا بۆردومانەکانی دژی تاڵیبان زیادکردوە ئەوەش بە ئامانجی پشتگیریکردنی ھێزە حکومییەکانی ئەو وڵاتە. 

دوپاتیشیکردووەتەوە، ئەگەر تاڵیبان بەردەوامیی بدات بەو ھێرشانەی کە لە مانگی ئایارەوە دەستیپێکردوە، ئەمریکاش بەردەوام دەبێت لە بۆردومانەکانی.

لێپرسراوانی لەندەنی پایتەختی بەریتانیا رایانگەیاندووە، لافاو چەندین شەقامی باشوری خۆرئاوای شارەکەی نقوم کردووە و بارانبارین و ھەورە بروسکەش ناوچەکانی باشور و خۆرھەڵاتی بەریتانیای گرتووەتەوە و ئاو چووەتە وێستگەکانی میترۆ و ھۆیەکانی گواستنەوەی گشتیش راگیراون. 

کەشناسی ئەو وڵاتەش ھۆشداریداوە لە روودانی کارەساتی سروشتی و پێشبینی کردووە لە چەند ناوچەیەک ئاستی بارانبارین بگاتە سەروو ئەو ئاستەی ساڵانە لە ناوەڕاستی ئەم مانگە، بەریتانیا دەگرێتەوە. 

رەحمان خانی بەکوردسات نیوزی راگەیاند، لەچەند رۆژی رابردوودا ئێران دەستی بە بەردانەوەی ئاوی رووبارەکە کرد و ئەوەش کاریگەری باشی ھەبووە و دەتوانن بەشێک لە کێشەکانی کەمئاوی لە خوارووی بەنداوی دەربەندیخان چارەسەر بکەن و رێژەکەش بکەن بە ٣٠ مەتر سێجا ئاو لەچرکەیەکدا.