لیژنەی دارایی و کاروباری ئابووری، لە کۆبوونەوەیەکدا گفتوگۆی لەبارەی بودجەی ساڵی ٢٠٢١ی ھەرێم کردو بڕیاریدا نووسراوێک ئاڕاستەی سەرۆکایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران بکات و تێیدا داوای ئەوە بکات کە حکومەتی ھەرێم لە بری ناردنی پڕۆژەیاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢١ بۆ پەرلەمان، پڕۆژەیاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢٢ ئامادە بکات، بۆئەوەی بتوانرێت لە مانگی ئۆکتۆبەری داھاتوودا لە کاتی یاسایی خۆیدا پڕۆژەیاساکە بۆ پەرلەمان بنێرێت، ھەروەھا لیژنەکە داوا لە حکومەت دەکات لە بری ناردنی پڕۆژەیاسای بودجەی ٢٠٢١، حکومەتی ھەرێم دوو بەیان مالی بۆ شەش مانگی یەکەم و دووەمی ساڵی ٢٠٢١ بۆ پەرلەمان بنێرێت و لە کۆتایی ساڵیش ژمێرەی کۆتایی و ڕاپۆرتی چاودێریی دارایی بۆ پەرلەمان ڕەوانە بکات.

لەبارەی ئەگەری دووبارەبوونەوەی سیناریۆی ئەفغانستان لە عێراق، مەلا بەختیار رایگەیاند، عێراق و ئەفغانستان دوو نموونەی جیاوازن، بەڵام لە ئەگەری بوونی هەوڵی دەرپەڕاندنی هێزە سیاسی و چەكدارییەكانی شیعە لە گۆڕەپانی سیاسی، رەوشی عێراق تێكدەچێت، وتیشی، لە دوای ئەم رووداوانەوە كورد دەچێتە ناو حساباتی سیاسەتی نێودەوڵەتی و هەرێمی و ئەگەر كورد فریای خۆی نەكەوێت و ناو ماڵی خۆی رێكنەخات، دەفەوتێت.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا نەخۆشخانەی گوندی "سوکێنە"یان لە قەزای شەنگال بۆردومانکرد، بەوھۆیەوە ٦ کەس برینداربوون و رەوانەی نەخۆشخانە کران  و رەوشی تەندروستییان ناجێگیرە، پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، لە بۆردومانەکەدا چەند کەسێکی تر لە ژێر داروپەردووی نەخۆشخانەکەدان و تا ئێستا چارەنوسیان دیار نییە.

لە ناوچەی داوی لە قەزای خورماتوو، ھێزی پێشمەرگە و ھاوپەیمانان لە ئۆپراسیۆنێکی ھاوبەشدا دوو حەشارەگەی تیرۆریستانی داعشیان تێکشکاند ھاوکات دەستیشیان بە سەر تەقەمەنی و پێداویستییەکانی تیرۆریستاندا گرتووە.
ھەروەھا لە قۆڵی خورماتووشەوە، ھێزێکی سوپای عێراق و بەرپەرچدانەوەی خێرا و حەشدی شەعبی  ئۆپراسیۆنێکی ھاوبەشیان دەستی پێکرد، بۆ  گوندەکانی " شوراوە و قوریجای و غەرە" لە ئاکامدا سێ  بۆمبی چێنراو، لەلایەن تیمی ئەندازیاری سوپای عێراقەوە تەقێنرانەوە، زیاتر لە ١٠ بۆمبیش ھەڵگیراونەتەوە

لە چاوپێکەوتنێکدا لە گەل رۆژنامەی دوڤاری تورکی  سەڵاحەدین دەمیرتاش رادەگەێنێت،  مەرجی ناو زیندان زۆر سنوردارکراون و ھەرەشەیەکی زۆری لە سەرە.

وتیشی زیندانەکانی تورکیا بوونەتە شوێنی ئەشکەنجە.لە بارەی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا، دەمیرتاش دەڵێت، ئەگەر حیزبەکەم و خەڵک ئەو ئەرکە بخانە سەر شانم  ئامادەم بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا خۆم کاندید بکەن، پێشتر پەروین بۆڵدان ھاوسەروکی گشتی ھەدەپە راگەیاند دەمیرتاش تاکە کاندیدیانە بۆ سەرکۆماری تورکیا.

فارس عیسا سەرۆکی نوێنەرایەتی حکومەتی ھەرێم لە بەغداد بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە کۆبونەوەیەکی مانگی تەمموزدا ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بە رەسمی بڕیاریدا تا ئەو کاتەی وردبینی لە داھات و پشکی ھەرێم دەکرێت، بەغداد مانگانە بەردەوام دەبێت لە ناردنی ٢٠٠ ملیار دینار بۆ ھەرێم.

وتیشی، لە ئێَستادا رێکارە ئیدارییەکان بۆ ناردنی ٢٠٠ ملیار دیناری تر وەک پیشینە بۆ مووچەی مانگی ئاب دەکرێت و لە داھاتوویەکی نزیکدا پارەکە رەوانە دەکرێت.

لەبارەی ناردنی پشکی ھەرێم و جێبەجێکردنی یاسای بودجەی ٢٠٢١ی عیراقیش روونیکردەوە، تا ئێستا یاساکە جێبەجێ نەکراوەو کاری ئەو لیژنەیەی وردبینی لە داھاتی نەوتی و نانەوتی ھەرێم دەکات لە قۆناغی کۆتاییدایە، بەڵام چەند لایەنێک بۆ بانگەشەی ھەڵبژاردن ریکلامی رێگری لە ناردنی ٢٠٠ ملیارەکە و پشکی ھەرێم دەکەن، بۆ جێبەجێکردنی یاسا و بڕیارەکان و پشتگوێخستنی ئەو دەنگۆیانە، ئەرکی حکومەتی ھەرێمە ئەو رێکارانەی لەسەریەتی جێبەجێیان بکات.

بەپێی دوایین ئامار، لە ئەنجامی ئەو بومەلەرزەیەی رۆژی شەممە ھایتی ھەژاند، تا ئێستا ھەزار و ٢٩٧ کەس گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە ٥ ھەزار و ٧٠٠ کەسیش برینداربوون، بە وتەی لێپرسراوانی ئەو وڵاتەش، تا ئێستا ژمارەیەکی زۆر لە ژێر دار و بەردی بینا روخاوەکاندا ماون.

لەلایەکی تریشەوە، پاپا فرانسیس پاپای ڤاتیکان نیگەرانیی لە بەرزبونەوەی ئاماری قوربانیانی بومەلەرزەکەی ھایتی دەربڕی و داوایکرد کۆمەڵی نێودەوڵەتی ھاوکاری رزگاربوان بکات.

دەقی پەیامەکە... 
بەڕێز کاک مەسعود بارزانی..
بەڕێزان لە مەکتەبی سیاسی و ئەنجوومەنی سەرکردایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستان..
بەبۆنەی (٧٥)مین ساڵیادی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، جوانترین پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاستەی بەڕێزتان و سەرجەم ئەندامان و لایەنگرانی پارتی دەکەین، ھیوای بەردەوامیتان بۆ دەخوازین لە خەباتی سیاسی و تێکۆشان لەپێناو گەیشتن بە ئامانجە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان و بەدیھێنانی سەرجەم خواست و داواکارییە ڕەواکانی کوردستانیان بەگشتی.

بەڕێزان…
وەک دەزانن لە ئێستادا ھەرێمەکەمان لەگەڵ چەندین پرس و ئاڵنگاریی گەورەی سیاسی، ئەمنی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و تەندروستی ڕووبەڕووە، ھەموو ئەمانەش دەخوازن ململانێی سیاسی و بەرژەوەندیی حزبی و کێشە لا‌وەکییەکان وەلابنێین و لێکتێگەیشتنی ھاوبەش بکەین بە بنەما بۆ یەکخستنی ڕایەڵە نیشتمانییەکان لەپێناو پاراستنی سەروەری و بەرژەوەندییە باڵاکانی میللەتەکەمان و پارێزگاریکردن لە قەوارەی دەستووریی ھەرێمی کوردستان، بە ئاڕاستەی وەدیھێنانی خواست و داخوازییەکانی گەلی کوردستان لە تەواوی ئاست و بوارە جیاوازەکاندا.

بۆ گەیشتن بەم ئامانجانەش پێشبینیمان ئەوەیە کە بەڕێزتان لە پارتی دیموکراتی کوردستان لەگەڵ یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و حزبە تێکۆشەر و بەرپرسیارەکانی تری کوردستان ڕۆڵی بەرپرسیارانەی خۆتان لە دوورخستنەوەی مەترسییەکانی سەر ھەرێمەکەمان بگێڕن و زەمینەی نووسینەوەی دەستوورێکی گەلپەسەندی گونجاو لەگەڵ ھەلومەرجی نوێی ناوخۆ و عێراق و ناوچەکە بڕەخسێنن، بە جۆرێک خواستەکانی ھاووڵاتییانی کوردستان و ماف و ئازادییە گشتییەکانیان ببێتە تەوەری گشت سازان و لێکگەیشتنەکان.
جارێکی تر پیرۆزباییتان لێدەکەم، ھەر سەرکەوتوو و سەرفرازبن.

                 د.رێواز فایق
      سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان
                 ١٦ی ئابی ٢٠٢١

دوای ئەوەی محەمەد ئەشرەف غەنی سەرۆک کۆماری ئەفغانستان وڵاتی جێھێشت و چەکدارانی تاڵیبان دەستیان بەسەر کۆشکی سەرۆکایەتیدا گرت، محەمەد نەعیم وتەبێژی تاڵیبان رایگەیاند، شەڕ لە ئەفغانستان کۆتایی ھاتووە و بە ئامانجەکەیان گەیشتوون کە بەوتەی خۆی ئازادی ئەفغانستان و گەلەکەیەتی، وتیشی، بەمنزیکانە حکومەتی نوێی ئەفغانستان رادەگەیەنرێت.

وتەبێژی تاڵیبانیش رایگەیاندلە ئێستادا ٩٠٪ بینا حکومییەکانی کابول لەژێر دەستی تاڵیباندایە و رێگە دەدەین بەو کەسانەی دەیانەوێت لە فرۆکەخانەی کابولەوە بگەڕێنەوە ماڵەکانیان و ئازار نادرێن. 

ھاوکات دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی پێشووی ئەمریکا رایگەیاند، کاتی ئەوە ھاتووە، جۆ بایدن بەشەرمەزارییەوە، بەھۆی ئەو ڕەوشەی بەسەر ئەفغانستانی ھێنا، دەست لەکاربکێشێتەوە.

دوای ئەوەی چەکدارانی تاڵیبان چوونەناو کابوڵەوە، ئەمریکا باڵیۆزخانەکەی لەو شارە چۆڵکرد و پنتاگۆنیش بڕیاریدا ھەزار سەربازی تر بۆ یارمەتیدانی کشانەوەی دیپلۆماتکارەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان، رەوانەی ئەو وڵاتە بکات، بڕیاریشە ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لەبارەی رەوشی ئەفغانستان کۆببێتەوە.

ریاز مەسعودی ئەندامی شانەی قەیرانەکان لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، ئەو ئامارانەی وەزارەتی تەندروستی لەبارەی کۆرۆنا رۆژانە بڵاویدەکاتەوە تەنھا ئامارە تۆمارکراوەکانن، بەڵام ژمارەی توشبووانی ڤایرۆسەکە زۆر زیاترە و رۆژانە ٢٠ ھەزار کەس لە عێراق توشی کۆرۆنا دەبن. 

وتیشی،  لەشەپۆلی سێیەمی کۆرۆنادا جۆرە نوێیەکانی کۆرۆنا تۆمار کراوە و کۆرۆنای دەلتاش بەشێوەیەکی خێراتر لە ناو دانیشتوانی عێراق بڵاودەبێتەوە.

ریاز حەلفی بەڕێوەبەری تەندروستی گشتی لە وەزارەتی تەندروستی عێراق راگەیاند، پلانیان ھەیە بۆ ئەوەی ١٨ ملیۆن دۆزی تر لە ڤاکسینەکانی کۆرۆنا بکڕن و ئامانجیانە تا کۆتایی ئەمساڵ رێژەی لە سەدا ٦٠ی عێراقییەکان ڤاکسین وەربگرن.

وەزارەتی کارەبای عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرایکردوە، ھێڵی گواستنەوەی کارەبای کەرکوک و ھەولێر لە رێی چەند بۆمبێکی چێندراوەوە تەقێندراوەتەوە و بەوھۆیەوە تاوەرەکانی ژمارە ٣٦٩ و ٣٧٠ زیانیان بەرکەوتوە، لە ئێستاشدا کار دەکرێت بۆ چاککردنەوەی ئەو تاوەرانە. 

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بۆ ئەوەشکراوە، سوربوونی تیرۆریستان لەسەر بە ئامانجکردنی ھێڵەکانی کارەبا و لەونابردنی دەستکەوتەکانی وەزارەتی کارەبا، بەڵگەیە بۆ ئەوەی کە تیرۆریستان ئامانجیانە ژیان لە عێراقدا لەناوبەرن. 
راشیگەیاندوە، سەرباری ھەموو ئاستەنگەکان، وەزارەتی کارەبا بەردەوام دەبێت لە پلانەکانی بۆئەوەی باشترین خزمەتگوزاری پێشکەشی عێراقییەکان بکات.

ئەمڕۆ مستەفا کازمی و وەزیرانی کابینەکەی سەردانی موسڵیان کرد و لە بەنداوی موسڵ کۆبونەوەی ئاسایی ھەفتانەیان ئەنجامدا، لە کۆبونەوەکەدا کێشە و گرفتەکانی پارێزگای نەینەوا و دەستپێکردنەوەی ژمارەیەک پڕۆژەی ئاوەدانکردنەوە و نۆژەنکردنەوەی شوێنانە زیانلێکەوتووەکان تاوتوێ کران. 

دوای کۆبونەوەکەش بەردی بناغەی نۆژەنکردنەوەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی موسڵ دانرا و بڕیارە ھەر ئەمڕۆش بە ئامادەبوونی کازمی لە رێوڕەسمێکدا کردنەوەی ھێڵی شەمەندەفەر لەنێوان موسڵ و بەغداد بەڕێوەبچێت.

لە بەردەوامی ئەو شڵەژاوی و ئالۆزییەی لە دوای کۆنترۆڵکردنی کابول لەلایەن بزوتنەوەی تاڵیبانەوە لە فرۆکەخانەی کابول دروستبوە ، سەر لە بەیانی ئەمرۆ پێنج کەس لەناو فرۆکەخانەکەدا کوژران. 

ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرز لە زاری چەند شایەتحاڵێکەوە بڵاویکردووەتەوە، ھۆکاری کوژرانی ئەو کەسانە بەھۆی تەقەکردنی ھێزەکانی ئەمریکاوە بووە کە بۆ دورخستنەوەی ھاوڵاتیە ئەفغانیەکان لە فرۆکەکان تەقەیان کردوە، بەڵام چەند شایەتحاڵێکی تر باس لەوە دەکەن کە ئەو پێنج کەسە لەکاتی ھەوڵدانیان بۆ سەرکەوتن بۆ فرۆکەکە بەھۆی پاڵنانەوە بەربونەتەوە و گیانیان لەدەستداوە .

تا ئێستاش ھەزاران کەس  لە دانیشتوانی کابول لە نێو فرۆکەخانەدا ماونەتەوە و دەیانەوێت لەگەڵ بیانییەکاندا وڵاتەکە جێبھێڵن، وتەبێژی بزوتنەوەی تاڵیبانیش دەڵێت ئەو کەسانەی دەیانەوێت لە فرۆکەخانەی کابولەوە بگەرێنەوە ماڵەکانیان رێگەیان پێدەدرێت و  بەبێ ئەوەی ھیچ ئازار بدرێن.

سەرۆکایەتی کۆنتڕۆڵکردنی کارەسات و رووداوە نەخوازراوەکانی تورکیا لە دواین راگەیەندراودا بڵاویکردەوە، لە ئەنجامی ئەو لافاوەی لە ناوچەکانی خۆرئاوای دەریای رەش دروستبووە، تائێستا ٦٠ کەس لە کاستامۆنۆ، نۆ کەس لە سنۆپی و کەسێکیش لە بارتن گیانیان لەدەستداوە، ھەشت کەسیش برینداربوون.

ئاماژەی بەوەشکرد، ھەر بەھۆی لافاوەکەوە ھەزار و ٤٨٠ کەس لە کاستامۆنۆ و ٥٦٠ کەس لە سنۆپی و ٣٤١ کەسیش لە ناوچەکانی بارتن شوێنەکانیان جێھێشتووە و بێ ماڵ و حاڵ بوون.

چەند رۆژێک پێش ئێستا و دوای ئاگری دارستانەکان و ناوچە گەشتیارییەکانی تورکیا، شەپۆلێکی بارانبارینی بەخوڕ رووی لە ناوچەکانی خۆرئاوای دەریای رەش کرد و بەھۆیەوە لافاو لە شارەکانی کاستامۆنۆ و سنۆپی و بارتن دروستبوو کە جگە لە زیانی گیانی، زیانی ماددی زۆریشی لێکەوتووەتەوە.

دیمەنەکان دەری دەخەن کە ئەو سێ کەسە خۆیان بە تایەی یەکێک لە فرۆکەکانی فرۆکەخانەی کابوڵەوە ھەڵواسیوە، بەڵام لە دوای بەرزبونەوەی فرۆکەکە کەوتونەتە خوارەوە . 

ئاژانسی ھەواڵی ئاسواکا لە زاری شایەتحاڵانەوە بڵاویکردووەتەوە، ئەو کەسانە بەسەر ماڵەکاندا بەربونەتەوە و روداوەکە دڵەراوکێ و شڵەژانێکی زۆری لە نێو دانیشتوانی کابولدا دروستکردوە .

لە بەردەوامی ئەو شڵەژاوی و ئالۆزییەی لە دوای کۆنترۆڵکردنی کابول لەلایەن بزوتنەوەی تاڵیبانەوە لە فرۆکەخانەی کابول دروستبوە ، سەر لە بەیانی ئەمرۆش ٥ کەس لەناو فرۆکەخانەکەدا کوژران ، ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرز لە زاری چەند شایەتحاڵێکەوە بڵاویکردۆتەوە ، ھۆکاری کوژرانی ئەو کەسانە بەھۆی تەقەکردنی ھێزەکانی ئەمریکاوە بووە کە بۆ دورخستنەوەی ھاوڵاتیە ئەفغانیەکان لە فرۆکەکان تەقەیان کردوە ، بەڵام چەند شایەتحاڵێکی تر باس لەوە دەکەن کە ئەو ٥ کەسە لەکاتی ھەوڵدانیان بۆ سەرکەوتن بۆ فرۆکەکە بەھۆی پاڵنانەوە بەربونەتەوە و گیانیان لەدەستداوە .

تا ئێستاش ھەزاران کەس  لە دانیشتوانی کابول لە نێو فرۆکەخانەدا ماونەتەوە و دەیانەوێت لەگەڵ بیانییەکاندا وڵاتەکە جێبھێڵن