یۆرانیۆمی پیتێنراو چییە؟ ئاوەدانییە یان ماڵوێرانییە؟ ئەو كانزا قورسە كە چەقی ململانێی وڵاتان و هێزە جیهانییەكانە، دەتوانێت هەم تاریكی شارەكان روناك بكاتەوە و هەمیش لە چركەیەكدا ژیان لەسەر زەوی بسڕێتەوە.

یۆرانیۆم لە سروشتدا بە شێوەی خاو دەردەهێنرێت، بەڵام كێشەكە لەوەدایە تەنها رێژەیەكی زۆر كەمی 0.7٪ لە جۆری (یۆرانیۆم235)ە و 99.3٪ی بەشەكەی تری (یۆرانیۆم238)ە كە بۆ سوتەمەنی ئەتۆمیی دەست نادات، بۆیە زاناكان پەنا دەبەنە بەر پرۆسەی پیتاندن بۆ زیادكردنی ئەو رێژەیە.

 ئەو كارەش لە رێگەی گۆڕینی یۆرانیۆم بۆ گاز و خستنەناو ئامێری سەنتەرفیوژەوە دەكرێت، كە بە خێراییەكی زۆر دەیسوڕێنێتەوە تا بەشە سووك و كاراكەی یۆرانیۆمەكە جیا بكرێتەوە، ئەو كانزایە دوو رووی جیاوازی هەیە، روویەكیان خزمەت بە مرۆڤایەتی دەكات كاتێك تەنها بە رێژەی 3٪ بۆ 5٪ دەپیتێنرێت بە مەبەستی بەرهەمهێنانی كارەبا، یان تا 20٪ بۆ چارەسەری پزیشكی وەك نەخۆشی شێرپەنجە بەكاردێت، بەڵام كاتێك پیتاندنەكە دەگەیەنرێتە ئاستی 90٪، یۆرانیۆمەكە دەبێتە چەكێكی ئەتۆمیی كوشندە، لەو قۆناغەشدا، ماددەكە دەگاتە بارستەیەكی مەترسیدار كە بەهۆی كارلێكی زنجیرەیی ئەتۆمییەوە، وزەیەكی بێوێنە و تەقینەوەیەكی وێرانكەر دروست دەكات كە هیچ شتێك لە بەردەمیدا نامێنێتەوە.

جگە لەوەش دروستكردنی ژێرخانێكی ئەتۆمی پێویستی بە سەدان ملیۆن و هەندێكجار چەندین ملیار دۆلار هەیە، تێچووی رەسمی و ناڕەسمی ئەو پرۆژانەش تەنها لە دروستكردنی كارگەكاندا كۆنابێتەوە، بەڵكو پاراستنی ئاسایشی بنكەكان و دابینكردنی تەكنەلۆژیای ئاڵۆزیش بودجەیەكی خەیاڵی دەوێت، بەرهەمهێنانی بڕی پێویست بۆ تەنها یەك بۆمبی ئەتۆمی، بەپێی ژمارەی سەنتەریفیوژەكان و ئاستی تەكنەلۆژیا، رەنگە چەندین مانگ یان ساڵ بخایەنێت، ئەوەش وایكردووە پرۆسەكە هەم كاتێكی زۆر و هەم سەرمایەیەكی گەورەی بوێت.

لە ئێستادا یۆرانیۆمی پیتێنراو وەك شمشێرێكی دوودەم دەمێنێتەوە كە چارەنووسی مرۆڤایەتی پێوە بەستراوەتەوە، ئەگەرچی دەكرێت وەك ئامرازێكی گرنگ بۆ ئاوەدانی و پێشكەوتنی زانستیی بەكاربهێنرێت، بەڵام هەمان ئەو تەكنەلۆژیایە دەتوانێت ببێتە بزوێنەرێكی ماڵوێرانكەری جیهانیی، پاراستنی هاوسەنگیش لە نێوان ئەو دوو رێگەیەدا، ئەركێكی قورسی سەر شانی دامەزراوە نێودەوڵەتییەكانە تا رێگری بكەن لەوەی ئەو وزە بێوێنەیە لە دژی ژیان و مرۆڤایەتی بەكاربهێنرێت.