بۆ ماوەی زیاتر لە حەوت دەیەیە جیهان لەژێر سێبەری سیستەمی نێودەوڵەتی لیبراڵدایە كە لەسەر بنەمای یاسا نێودەوڵەتییەكان، بازرگانی ئازاد و باڵادەستیی ئەمریكا دامەزراوە، بەڵام لەم دواییانەدا، زاراوەی كۆتایی ئەم سیستەمە بووەتە رۆژەڤی سیاسییە باڵاكانی جیهان.

لەلایەك دۆناڵد ترەمپ كە ئێستا گوزارشت لە یاخیبوونێكی سیاسی دەكات دژ بە یاسای نێودەوڵەتی و لە لایەكی ترەوە هۆشدارییەكانی مارك كارنی كە وەك یەكێك لە تەكنۆكراتە هەرە دیارەكانی جیهان، ئاماژە بە كۆتایی هاتنی سەردەمی جیهانگیریی بێ سنوور دەكات، ئەوەش راستیەكە كە پێشتر لە ژێر لێوەوە  و بە چپە دەیانوت.

سیاسەتەكانی ترەمپ كە لەسەر بنەمای باجی گومرگی و پارێزگاری لە بەرهەمی ناوخۆیی داڕێژراون، راستەوخۆ دەبنە هۆی پەكخستنی رێكخراوی بازرگانی جیهانی.

بۆچوونی ئەو وایە كە یاسا نێودەوڵەتییەكان تەنها كۆت و بەندن بۆ دەست و پێی ئەمریكا، بۆیە كار بۆ تێكدانی ئەو هاوسەنگییە دەكات كە لە ساڵی 1945وە جیهانی بەڕێوە بردووە.

هاوكات مارك كارنی سەرۆك وەزیرانی كەنەدا لە وتارێكدا لە داڤۆس تیشكی خستە سەر باسەكەو وتی، ئێمە دەمانزانی ئەوەی پێی دەوترێت یاسای نێودەوڵەتی تەنها نیوەی راستە، دەمانزانی كە بە شێوەیەكی دادپەروەرانە جێبەجێ ناكرێت، بەڵكو بەپێی ناسنامەی دەستدرێژكار و قوربانی  دەسەپێنرێت.

"ئەم ڕێكخراوە درۆیە خزمەت بە بەرژەوەندییەكانمان دەكات، بۆیە تا ئێستا بەردەوامیمان پێدا و بەشداریمان كرد لە بەرەوپێشبردنی، بەڵام ئەم چەواشەكارییە كۆتایی هاتووە، ئێمە بە قۆناغێكی ڕاگوزەردا تێناپەڕین، بەڵكو لە ساتی داڕمانداین”.

"ئەگەر لەسەر مێزی بڕیار دانەنیشتووی، ئەوە دەبیتە پارویەكی چەور، چیتر هێز  بە قەرز وەرناگیرێت و هاوردە ناكرێت، دەبێت لە ناوەوە بنیات بنرێت".

"بە ڕاشكاوی دانی پێدا دەنێم  كە یاسای نێودەوڵەتی هەرگیز دادپەروەرانە نەبووە، بەڵكو تەنها یارییەكی زلهێزەكانە و هەر لایەنێك لەمە تێنەگات دەخورێت".

ئەمە دانپێدانانێكە پێشتر سەركردەكانی جیهان باسیان نەدەكرد یان لەژێر لێوەوە دەیانوت، ئەوەش بەمانای ئەوە دێت یاسای نێودەوڵەتی لەژێر پرسیاردایە.

كۆتایی سیستمی جیهانی بەو مانایە نییە كە جیهان بێ سیستم دەبێت، بەڵكو وەك مارك كارنی ئاماژەی پێدەدات، جیهان بەرەو سیستمێكی فرە جەمسەری و پارچە پارچە بوو دەچێت، لەم نێوەندەشدا، ئەو وڵاتانەی كە ئامادەكارییان نەكردووە بۆ جیهانێكی بێ یاسای جێگیر، زەرەرمەندی یەكەم دەبن.