سەردانی سەرۆک وەزیرانی عێراق، عەلی فالح الزیدی، بۆ واشنتۆن لە کاتێکدا ئەنجام دەدرێت کە عێراق بە قۆناغێکی هەستیاردا تێدەپەڕێت. لە پشت ڕاگەیاندنە فەرمییەکان سەبارەت بە هاوکاری و پشتگیرکردنی حکومەتەکەی الزیدی لە ڕووی سیاسی و ئابووریەوە، پرسیاری سەرەکی بۆ ئەمریکا ئەمەیە : 

ئایا عێراق دەبێتە هاوبەشێکی سەربەخۆی واشنتۆن، یان هەروا لە بازنەی کاریگەریی ئێراندا دەمێنێتەوە ؟

 

سەردانێکی گرنگ و ستراتیژی

سەردانی عەلی الزیدی بۆ ئەمریکا یەکەم گەشتی نێودەوڵەتیە لە دوای ورگرتنی پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق. لە ڕووی فەرمییەوە، ئامانجی سەردانەکە بریتییە لە بەهێزکردنی پەیوەندی ستراتیژی نێوان هەردوو وڵات، بە تایبەتی لە بواری ئابووری، بازرگانی، وزە، ئاسایش، ژێرخان و تەکنۆلۆجیا. بەڵام لە دیدی میدیا و شیکەرە سیاسییەکانی ئەمریکا، ئەم کۆبوونەوەیە تەنها دیدارێکی دیپلۆماسی نیە؛ بەڵکو هەنگاوێکە بۆ دیاریکردنی ئاراستەی داهاتووی عێراق.

 

عێراق وڵاتێکی گرنگە بۆ ئەمریکا لە بەر ئەم هۆیانەی خوارەوە :

• یەکێکە لە گەورەترین بەرهەمهێنەرانی نەوت لە جیهان.

• سنوورێکی هاوبەشی فراوانی هەیە لە گەڵ ئێران.

• ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە بەرەنگاربوونەوەی گرووپە توندڕەوەکانی ناوچەکە.

 

لە دیدی واشنتۆن، عێراق نابێت تەنها ببێتە بوارێک بۆ فراوانبوونی هەژمونی ئێران. بۆیە سەردانی الزیدی هەوڵێکە بۆ هاوسەنگکردنەوەی پەیوەندییەکانی عێراق لە گەڵ هێزە ئیقلیمی و نێودەوڵەتیەکان.

 

بۆچی واشنتۆن گرنگی بە سەردانی عەلی الزیدی دەدات ؟

 

بە پێی سەرچاوکان، لە ڕوانگەی ئەمریکا، سێ بابەتی سەرەکی ئامادەکراون :

١- کەمکردنەوەی کاریگەریی ئێران لە عێراق

گرنگترین بابەتی هەستیار بۆ واشنتۆن، پرسیاری گرووپ و میلیشیا چەکدارە نزیکەکانە لە ئێران.

لە ساڵانی ڕابردوودا، ئەمریکا بەردەوام داوای کردووە کە هەموو هێزە چەکدارەکان لە ژێر دەسەڵاتی تەواوی دەوڵەتی عێراقدا بن و هیچ لایەنێکی تر، چەک و هێزی سەربازی نەبێت.

لە دیدی واشنتۆن، دەوڵەتێکی بەهێزی عێراقی پێویستی بە یەک زنجیرەی فەرماندەیی هەیە. بوونی میلیشیا و هێزە چەکدارەکان لە دەرەوەی کۆنترۆڵی تەواوی حکومەت، هەڕەشەیە بۆ سەروەریی عێراق و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا.

 

٢- پاراستنی بازاڕی وزەی عێراق و هێنانە ناوەوەی کۆمپانیا ئەمریکییەکان

وزە یەکێکە لە گرنگترین بابەتەکانی سەردانەکە.

ئەمریکا دەیەوێت کۆمپانیا ئەمریکییەکان ڕۆڵێکی زیاتر بگێڕن لە گەشەپێدانی کەرتی نەوت و گازی عێراق.

واشنتۆن پشتیوانی لە:

• زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی وزە دەکات

• پشتگیری عێراق دەکات کە تەنها پشتنبەستێت بە دهاتی نەوت، بەڵکو دەبێت ئابورییەکی هەمەلایەنەی هەبێت.

• هەروەها واشنتۆن نایەوێت کەرتی ستراتیژی وزەی عێراق بکەوێتە ژێر ڕکێفی ئێران، یان ووتانی تر وەکو ڕووسیا، چین، هتد.

 

٣- بەردەوامبوونی هاوکاری لە بواری ئاسایش و گۆڕینەوەی زانیاری

ئەمریکا لە ساڵانی ڕابردوودا ژمارەی هێزە سەربازییەکانی لە عێراق کەم کردووەتەوە، بەڵام نایەوێت پەیوەندییەکانی لە بواری ئەمنی و ئاسایش لەگەڵ بەغدا لە دەست بدات.

ستراتیژیی نوێی واشنتۆن بریتییە لە:

• کەمکردنەوەی بوونی سەربازیی ڕاستەوخۆ

• زیادکردنی هاوکاریی هەواڵگری

• ڕاهێنان و پشتیوانی لە هێزە ئەمنییەکانی عێراق.

 

ئامانجی ئەمریکا ئەوە نیە کە عێراق بە شێوەیەکی سەربازی کۆنترۆڵ بکات، بەڵکو دەیەوێت پەیوەندیەکی درێژخایەنی لە گەڵ دروستبکات وەکو هاوپەیمان.

 

پرسیارەکە لێرەدا ئەویە :

 

ئایا عێراق دەتوانێت ئاسایشی خۆی بەڕێوەببات و لە هەمان کاتدا هاوبەشێکی متمانەپێکراوی ئەمریکا بێت ؟

لە لایەکی تریشەوە، عێراق چی دەوێت لە ئەمریکا ؟

 

لە دیدی میدیای ئەمریکا، حکومەتی عەلی الزیدی هەوڵ دەدات چەند شتێک بەدەستبهێنێت، لەوانە :

 

۱ـ هێنانی وەبەرهێنانی ڕۆژئاوا

عێراق دەیەوێت ئابووریی خۆی چالاک بکات، پشتبەستن بە نەوت کەم بکاتەوە و وەبەرهێنەرانی بیانی ڕابکێشێت.

بوونی کۆمپانیا ئەمریکییەکان دەتوانێت نیشانەیەک بێت بۆ ئەوەی متمانەی نێودەوڵەتی بگەڕێتەوە بۆ عێراق.

 

۲ـ بەدەستهێنانی ناساندنی نێودەوڵەتی

بۆ حکومەتێکی نوێی عێراق، دیدار لەگەڵ ترامپ  مانایەکی سیاسیی گرنگی هەیە. بەغدا دەیەوێت پیشانی بدات کە عێراق تەنها مەیدانی ملمڵانێی نێوان ئەمریکا و ئێران نیە، بەڵکو وڵاتێکی سەربەخۆیە کە دەتوانێت هاوسەنگی لە پەیوەندییەکانی خۆیدا دروست بکات.

 

پرسیاری گەورەی ئەمریکا ئەمەیە؛ 

کام عێراق لە داهاتوودا دروست دەبێت؟

 

واشنتۆن سێ داهاتووی جیاواز دەبینێت:

 

١- عێراقێکی هاوبەشی ستراتیژی ئەمریکا

عێراق دامەزراوەکانی بەهێز دەکات، دەستی گرووپە چەکدارەکان سنووردار دەکات، وەبەرهێنانی ڕۆژئاوا ڕادەکێشێت و دەبێتە وڵاتێکی سەربەخۆ.

ئەمە ئەو سناریۆیەیە کە واشنتۆن پشتیوانی لێ دەکات.

 

٢- عێراقێک لە نێوان واشنتۆن و تاران

عێراق هاوکاری و هاریکاری ئەمریکا دەکات، بەڵام لە هەمان کاتدا پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی لەگەڵ ئێران دەپارێزێت.

ئەمە لە ماوەی کورتدا نزیکترین سناریۆیە لە واقع ئەمڕۆماندا.

 

٣- گەڕانەوەی عێراق بۆ ژێر کاریگەریی ئێران

ئەم سناریۆیە لەلایەن واشنتۆنەوە وەک مەترسییەکی ستراتیژی دەبینرێت.

 

ڕۆڵی هەرێمی کوردستان لە حیساباتی ئەمریکا

 

هەرچەند سەردانەکە لە نێوان بەغدا و واشنتۆن ئەنجام درا، بەڵام هەرێمی کوردستان هێشتا شوێنێکی گرنگی هەیە لە ستراتیژی ئەمریکا.

لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، هێزی پێشمەرگەی کوردستان هاوبەشی سەرەکی ئەمریکایە لە شەڕی دژی تیرۆریزم. واشنتۆن هێشتا هەرێمی کوردستان بە فاکتەرێکی گرنگی سەقامگیری لە ناوچەکە دەبینێت. بەڵام لە هەمان کاتدا، ئەمریکا هەوڵ دەدات هاوسەنگی لە نێوان پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەولێر و بەغدا بپارێزێت.

 

کۆتایی :

سەردانی عەلی الزیدی بۆ واشنتۆن سەردانێکی ستراتیژییە لە سەر داهاتووی عێراق.

عێراق دەیەوێت وەبەرهێنان، پشتگیریی نێودەوڵەتی و پەیوەندییەکی هاوسەنگی هەبێت لەگەڵ هێزە گەورەکان. ئەمریکا دەیەوێت عێراقێکی سەربەخۆ، ئابووری کراوە، و توانای هەبێت لە کۆنترۆڵکردنی میلیشیا و هێزە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران.

 

لە کۆتاییدا، پرسیاری سەرەکی ئەمەیە:

ئایا عێراق دەتوانێت ببێتە دەوڵەتێکی بەڕاستی سەربەخۆ لە ناوچەیەک کە پڕە لە ملمڵانێی نێوان هێزە گەورەکان؟

سەردانی واشنتۆن وەڵامی یەکەمی ئەم پرسیارەیە، بەڵام وەڵامی کۆتایی نیە.