عیراق
جەختی لەوەشكردۆتەوە، بەرزبونەوەی نرخی ئارد پەیوەندی بە نەبوونی ئارد نییە لە لیستی بەشە خۆراكی هاووڵاتیان ، بەڵكو پەیوەندی بە بەرزبوونەوەی نرخی ئاردی سفری هاوردەكراو هەیە.
عەلی فەتلاوی ئەندامی ھاوپەیمانی فەتح رایگەیاندوە، ھێزە ئەمنییەکان بە فەرمانی مستەفا کازمی فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکان تەقەیان لە خۆپیشاندەران کردوە، بۆیە کازمی بەرپرسیارە لە کوشتنی خۆپیشاندەران.
زوحا قەیسەر ئەندامی ھاوپەیمانی دەوڵەتی یاساش رایگەیاندوە، ھێزە ئەمنییەکان پێشێلکارییەکی مەترسیداریان بەرامبەر خۆپیشاندەران ئەنجامداوە و تەقەیان لە خۆپیشاندەران کردوە، بۆیە پێویستە لیژنەیەکی دادوەری سەربەخۆ بۆ لێکۆڵینەوە لە کوشتن و بریندارکردنی خۆپیشاندەران پێکبھێنرێت.
رۆژی ھەینی، خۆپیشاندانەکانی بەغداد کە دژی ئەنجامی ھەڵبژاردن بەڕێوەچوو، توندوتیژی لێکەوتەوە و دەیان خۆپیشاندەر برینداربون، ئەوەش بە ھۆکارێک ناو دەبرێت بۆ بە ئامانجکردنی ماڵی مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق و پەنجەی تۆمەت بۆ لایەنەکانی سەر بە حەشدی شەعبی رادەکێشرێت.
بە وتەی چەند سەرچاوەیەکی ئاگادار، قائانی لە بەغداد لەگەڵ بەرھەم ساڵح سەرۆک کۆمار و مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق و سەرکردەی گروپە چەکدارە شیعەکانی نزیک ئێران کۆبوەتەوە .
لەسەرجەم کۆبونەوەکانیشدا گرنگی ھێورکردنەوەی رەوشەکە دوپاتکراوەتەوە و داواشی لە سەرکردەی گروپە چەکدارە شیعەکانی نزیک ئێران کردوە ، ھەڵوێستە توندەکان بەرامبەر کازمی کەمبکەنەوە.
سەردانەکەی قائانی بۆ بەغداد، چەند سەعاتێک لە دوای ھەوڵی تیرۆرکردنی مستەفا کازمی دێت کە گروپە چەکدارە شیعەکانی نزیک ئێران بە ئەنجامدانی ھێرشەکە تۆمەتبار دەکرێن .
زوھەیر ئەعرەجی قائیمقامی موسڵ لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، لە قۆناغی دووەمدا بینا رووخاوەکان ئاوەدان دەکرێنەوە و شەش پردی نوێ و چەندین بینای تر دروست دەکرێن بۆ پەروەردە و تەندروستی و خزمەتگوزاری، بڕی ١٦٠ ملیار دیناریش بۆ ئەو قۆناغە تەرخان کراوە.
ئەعرەجی راشیگەیاند، لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا ٥٠٪ی پڕۆژە وێرانکراوەکانی شارەکە گەڕێندراونەتەوە و ھێشتا ٥٠٪ی پڕۆژەکانیش ماون و ھەڵمەتەکانی ئاوەدانکردنەوەش لەو شارە بەردەوام دەبن.
وەزارەتی تەندروستی عێراق رایگەیاند، تا ئێستا زیاتر لە شەش ملیۆن عێراقی ڤاکسینی کۆرۆنایان وەرگرتوە.
ھەیسەم عوبێدی بەڕێوەبەری بەشی پتەوکردنی تەندروستی و ئەندامی راگەیاندنی پزیشکی لە وەزارەتی تەندروستی عێراق رایگەیاندوە، تا ئێستا شەپۆلی چوارەمی کۆرۆنا لە عێراق دەستیپێنەکردوە، بەڵام بە ھۆشداریەوە چاوەڕوانی دەکەن، چونکە مەترسییەکانی ئەو شەپۆلە کە لە چەند وڵاتێک دەستیپێکردوە، لە عێراق بە دور نییە.
رونیشیکردوەتەوە، تا ئێستاش شەش ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار عێراقی ڤاکسینی کۆرۆنایان وەرگرتوە، بەڵام ئەو ژمارەیە بەپێی پێویست نییە و ئامانجیان ئەوەیە رێژەی لەسەدا ٧٠ی ھاوڵاتیان ڤاکسین وەربگرن.
راوێژکارەکەی کازمی ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، لە کۆی ٥٢ ملیار دۆلار کە بۆ قەرەبوکردنەوەی کوەیت لەسەر عێراق دیاریکرابوو، تەنھا ٦٠٠ ملیۆن دۆلار ماوە و بۆ دانەوەی ئەو بڕەش، لە بەھای ھەر بەرمیلێک نەوت، رێژەی لە سەدا ٣ی بۆ کوەیت دادەنرێت.
بە وتەی راوێژکارەکەی سەرۆک وەزیرانی عێراق، دۆسێی قەرەبوکردنەوەی کوەیت لە وەرزی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٢دا بە تەواوی دادەخرێت.
لە كاردانەوەیەكیشدا مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی عێراق پەلامارەكەی بە ترسنۆكانە وەسف كردوو دووپاتی كردەوە هیچ زیانێكی بەر نەكەوتوە.
هەوڵی تیرۆركردنی "مستەفا كازمی" سەرۆك وەزیرانی عێراق كاردانەوەی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لێكەوتەوە."موقتەدا سەدر" سەرۆكی رەوتی سەدر لە تویتەر رایگەیاند، هەوڵی تیرۆركردنی "كازمی" بە ئامانجكردنی عێراق و گەلەكەیەتی، هەروەها پەلكێش كردنێتی بۆ ناسەقامگیری بۆ ئەوەی هێزە نادەوڵەتییەكان كۆنترۆڵی بكەن،
"د.بەرهەم ساڵح" سەرۆك كۆماری عێراقیش رایگەیاند، پەلامارە تیرۆریستییەكەی سەر "كازمی" تاوانە دژ بە عێراق و دەبێت رێگە نەدرێت بە پەلكێشكردنی عێراق بەرەو ئاژاوە و كودەتا بەسەر دەستور، داوای یەكهەڵوێستیش دەكات بۆ روبەڕوبوونەوەی شەڕانگێزان.
"حەیدەر عەبادی"یش هۆشداریدا لە تێكەڵ كردنی كارتەكان و وتی، دوێنی خۆپیشاندەران كوژران و ئەمڕۆ سەرۆك وەزیران كرایە ئامانج، ئێمە لە گۆڕەپانی شەڕدا نین.
"عەمار حەكیم"یش رایگەیاند، بە ئامانجكردنی "كازمی" هۆشدارییەكە بۆ ئەگەری رووداوی مەترسیدارتر.
"قەیس خەزعەلی" ئەمینداری گشتی عەسائیب ئەهللحەق وتی، دەبێت تاوانباران بدۆزرێنەوە و سزا بدرێن، چونكە ئەوە هەوڵێكە بۆ تێكەڵكردنی كارتەكان، چونكە تەنها رۆژێك لەدوای كوشتنی خۆپیشاندەران دێت.
لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئیدانەی ئەو پەلامارە تیرۆریستییەی كرد و "نید پرایس" وتەبێژی وەزارەتەكە رایگەیاند، بە وردی چاودێری رەوشەكە دەكەن و خۆشحاڵن كە "كازمی" هیچ زیانێكی پێنەگەیشتووە. وتیشی لە پەیوەندیدان لەگەڵ هێز عێراقییەكان بۆ پاراستنی سەروەری خاكی عێراق. لای خۆشییەوە "عەلی شەمخانی" ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران وتی، ئەو پەلامارە ئاژەوەیەكی نوێیە و لەلایەن گروپە تیرۆریستەكانەوە ئەنجامدراوە. هەروەها سەرۆكانی میسر و لوبنان و وەزارەتەكانی دەرەوەی ئیمارات و سعودیە و قەتەر و كوەیت و ئوردن پەلامارەكەیان ئیدانە كرد و رایانگەیاند ئەو پەلامارە بە ئامانجكردنی سەقامگیری عێراقە.
""بەھمەن عەبدوڵا" ئەفسەری بەشی راگەیاندن لە بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو بڕیارە تەنھا تایبەتە بە عێراق و ھەرێمی کوردستان ناگرێتەوە.
لە ھەرێمی کوردستان نزیکەی ٣٥ ھەزار ئۆتۆمبێلی بێ سەرەتا ھەن و تا ئێستا حکومەتی ھەرێم و وەزارەتی ناوخۆ بڕیاری تۆمارکردنی نەداوە.
لە پارێزگاكانی عێراق، زیاتر لە 2 هەزار وێستگە تانەیان لێدرابوو، كە زۆرترینیان لە پارێزگای "زیقار" بوو كە ژمارەیان لەو پارێزگایە 612 وێستگە بوو.
بە پێی نوسراوێکی وەزارەتی نەوتی عێراق، وەزیری نەوت و بەڕێوبەرایەتی دابەشکردنی سوتەمەنی عێراق ڕەزامەندیداوە بە دابەشکردنی ٥٠ ملیۆن لیتر نەوتی سپی بۆ پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان.
بەپێی زانیارییەکان پارێزگای سلێمانی و ئیدارەی گەرمیان و ڕاپەرین ٢١ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار لیتر نەوت، کە دەکاتە رۆژانە ٢٥٢ ھەزار لیتر، ھەروەھا پارێزگای ھەولێر ١٥ ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار لیتر کە رۆژانە ١٨٠ ھەزار لیتر، پارێزگای ھەڵەبجە ٥ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار لیتر کە رۆژانە بڕی ٣٦ ھەزار لیتر و پارێزگای دھۆکیش ٧ ملیۆن و ٩٠٠ ھەزار کە رۆژانە دەکاتە ١٠٨ ھەزار لیتر نەوتی سپی.
فەرماندەی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکان لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، کازمی خۆی سەپەرشتی لێکۆڵینەوەکان دەکات و لە دوای فەرمانەکەشی، ڕاستەوخۆ لیژنەکە دەستیان بە لێکۆڵینەوە کردووە و ھەموو ئەوانەش کە کەمتەرخەم بوون و ھۆکار بوون بۆ دروستبوونی ئاژاوە لە خۆپیشاندانەکانی بەغداد لێپێچینەوەیان لەگەڵ دەکرێت، ھەر بە فەرمانی کازمیش قوربانیانی ڕووداوەکانی ڕۆژی ھەینی قەرەبوو دەکرێنەوە.
دەستەی حەشدی شەعبیش ڕایگەیاندووە، ھیچ ڕاگەیەندراوێکیان بڵاونەکردووەتەوە لە بارەی ڕووداوەکانی دەوروبەری ناوچەی سەوز، بەڵام لیژنەیەکیان بۆ لێکۆڵینەوە پێکھێناوە و بەمنزیکانە ئەنجامەکان ڕادەگەیەنن.
موقتەدا سەدر ڕابەری ڕەوتی سەدریش بەھۆی ڕووداوەکانەوە کۆتایی بە سەردانەکەی بۆ بەغداد ھێنا و نەتەوە یەکگرتووەکانیش نیگەرانیی دەربڕیوە و داوای لە لایەنەکانیش کردووە دان بەخۆدا بگرن.
کۆمیسیۆن لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، بە ئامادەبوونی نوێنەرانی تانەگران و چاودێرانی نێودەوڵەتی و ڕاگەیاندکاران، وردبینی دەنگەکانی ئەو وێستگانەی کەرخ و ڕەسافە کۆتایی ھاتووە کە بەڵگەی پێشێلکاری لەسەریان ھەبووە و دواتر ئەنجامی وردبینیەکان دەدرێتە ئەنجومەنی کۆمسیاران، ئەمڕۆش وردبینی لەو وێستگانەی کەرکوک و زیقار و سەڵاحەدین و نەینەوا دەکرێت کە بەڵگەی پێشێلکاری لەسەریان ھەیە بۆ ئەوەی بە تەواوی دۆسیەی تانەی وێستگەکانی ئەو پارێزگایانە دابخرێت.
لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ھەژماری دەستی دەنگەکانی سەرجەم ئەو وێستگانە کۆتایھات کە تانەیان لەسەر تۆمار کرابوو، بەڵام دواتر کۆمیسیۆن ماوەی ٣ ڕۆژی دیاریکرد بۆ وردبینیکردن لەو وێستگانەی بەڵگە لەسەر پێشێلکاری تێیاندا تۆمارکراوە.
عیماد جەمیل، ئەندامی راگەیاندنی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، رۆژی یەکشەممە پڕۆسەی ژماردنەوەی دەستی بۆ سەرجەم وێستگە تانەلێدراوەکان کۆتایی دێت.
وتیشی، سکاڵاکان تایبەت بوون بە وێستگەکانی حەوت پارێزگا، تا ئێستا ژماردنەوەی دەستی بۆ پێنج پارێزگا تەواو بووە و یەکشەممەش دوو پارێزگاکەی دیکە تەواو دەبن.
ئەندامەکەی کۆمسیۆن باسی لەوەش کردووە، دوای ژماردنەوەی دەستی، سکاڵا و ئەنجامەکان رەوانەی دادگا دەکەن و پاش تەواوبوونی لێکۆڵینەوەکانی دادگاش ئەنجامی کۆتایی رادەگەیەندرێت.