"ئاری جەلال" سەرۆکی دەزگای لوتکە بۆ کاروباری پەنابەران بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، شەپۆلێکی تری کۆچ بەرەو وڵاتانی ئەوروپا دەستپێکردووەتەوە، ژمارەیەکی زۆری کۆچبەری کوردیش لە کەناراوەکانی تورکیا ماونەتەوە و ڕێگەی دەربازبوونیان بۆ وڵاتانی ئەوروپا نییە.

وتیشی، ژمارەیەکی زۆری کۆچبەری کورد لە وڵاتانی سوید و نەرویژ و دانیمارک و فللەندە مافی پەنارییان ڕەتکراوەتەوە، ھەڕەشەی مەترسی بە زۆر ناردنەوەیان بۆ ھەرێمی کوردستان لەسەرە.

ڕاشیگەیاند، بە پێی ئامارەکان ساڵی ڕابردوو بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و داخستنی سنورەکان، ٣٤ ھەزار کەس ڕوویان لە وڵاتانی ئەوروپا کردووە، لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ساڵی ٢٠١١ش، نزیکەی ٦ ھەزار و ٥٠٠ پەنابەر بە زۆرەملێ دیپۆرتی عێراق و ھەرێمی کوردستان کراونەتەوە.

ھاوکات بە پێی ھەواڵێکی بەشی کوردی ڕادیۆی سوید، لەسەر داوای پۆلیسی ھەواڵگری سوید و دەزگای کۆچ ٣٨ پەنابەری کورد ھەڕەشەی دیپۆرتکردنەوەیان بۆ تورکیا لەسەرە و بڕیاری ناردنەوەیان دراوە.
پارێزەرانی ئەو کەسانە و چەند پەرلەمانتارێکی ئەو وڵاتە دەڵێن، بڕیاری دیپۆرتکردنەوەی ئەو کەسانە نایاساییە.

(دکتۆر بەرھەم ساڵح) لە توێتێکدا ئاماژەی بەوەکردووە "سەرباری لەشکرێشی و پێشێلکردنی سەروەری و شەڕ و ئاوارە بوونی خەڵک، بڕینەوەی دارستانە سروشتیەکان لە ھرور و باتیفا و ناوچە سنووریەکانی کوردستان تاوانە دژ بە مرۆڤ و ژینگە، مایەی چاوپۆشی نیە.

ڕاشگەیاندووە، ئەرکیانە لە حکومەتی فیدراڵ و ھەرێم ھاوکاربین بۆ ڕاگرتنی ئەم دەستدرێژی و تاڵانیە و سزادانی تاوانکاران.

مەرال دانیش بەشتاش جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی ھەدەپە لە پەرلەمانی تورکیا ڕایگەیاند، ژمارەیەکی زۆری بەندکراوی سیاسی کورد لە بەندیخانەکانی تورکیا و باکوری کوردستان بەدەست نەخۆشییەوە دەناڵێنن و حکومەتیش ئامادە نیە ئازادیان بکات.

جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی ھەدەپە ڕاشیگەیاند، کێشەکانی بەندکراوانی نەخۆش دەباتە پەرلەمانی تورکیا  و داوای ئازادکردنیان دەکات.

دانیش بەشتاش وتیشی، دۆخی نەخۆشەکان لە ناو زیندان زۆر خراپە و دادوەران دەسەڵاتەکانیان بە شێوەی کەیفی بەکاردەھێنن و بەو ھۆیەوە زیندانیانی نەخۆش ژیانیان لە دەست دەدەن.

دادگای فیدراڵی عێراق لە ڕاگەیەنراوێکدا سەبارەت بە کۆتاییھێنان بە کاری ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق ڕایگەیاند، بڕیاری ڕاگرتنی کاری ئەنجومەنی پارێزگاکان لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە، لەبەرئەوەیە ماوەی یاساییان کۆتایھاتووە، مافی دەنگدەریشە ئەنجومەنێکی نوێ ھەڵبژێرێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ھەمواری دووەمی یاسای ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان لە ساڵی ٢٠١٩ تایبەت بە کۆتاییھێنان بە کاری ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق دەستورییە، چونکە ئەو ئەنجومەنانە ماوەی یاساییان تەواو بووە، بەڵام ئەوە بە واتای ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنەکان نییە و ئەنجومەنی نوێنەران ناتوانێت یاسا بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەو ئەنجومەنانە دەربکات.

"حامد موسەوی" ئەندامی ھاوپەیمانی فەتح رایگەیاند، ھاوپەیمانییەکەیان پێشوازی لە دانوستانەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵ و وەفدی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەکات و پێویستە لەسەریان تەواوی کێشەکان چارەسەر بکەن و چارەسەر بۆ ئاستەنگەکان بدۆزنەوە. 
چەند رۆژێکە وەفدی ھەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتی "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم گەڕاونەتەوە "بەغداد" و کۆبوونەوە و دانوستانەکانیان لەگەڵ لێپرسراوانی عێراق بەردەوامی ھەیە. 

"ئەردۆغان" لە چاوپێکەوتنێکدا رایگەیاند، دەبێت لێپرسینەوە لەگەڵ "ماکرۆن" بکرێت سەبارەت بەوەی وتویەتی ھاوپەیمانی باکوری ئەتڵەسی "ناتۆ" دووچاری مردن بۆتەوە، "ئەردۆغان" ھێرشی توندیشی کردە سەر ھاوتا فەڕەنسییەکەی و دەڵێت دەزانین لە سوریاو لیبیا لەگەڵ کێ کار دەکات.
پێشتریش "ئەردۆغان" و "ماکرۆن" ھێرشیان دەکردە سەر یەک بە تایبەت لەسەر پرسی ھێزە کوردییەکان لە سوریا و بڵاوکردنەوەی ھێزەکانی تورکیا لە سوریا و لیبیا و ناکۆکییەکانی لەگەڵ یۆنان لە دەریای ناوەڕاست. 

مانگی سوری تونسی بڵاویکردەوە،  ٩٠ کۆچبەر کەلە ناو بەلەمێکدا بوون و ویستوویانە لە دەریای ناوەراستەوە بگەنە ئەوروپا، لە کەناراوەکانی تونس بەلەمەکەیان ژێر ئاو کەوتووەو بەھۆیەوە ٢٠ کۆچبەرییان خنکاون و ٧٠ی تریشیان رزگارکراون.
لە چەند ھەفتەی رابردوودا ١٢٠ کۆچبەری تر لە کەناراوەکانی تونس خنکان و کە ھەموویان ویستویانە لە لیبیا و تونسەوە بگەنە ئیتاڵیا و لەوێشەوە روو لە وڵاتانی دیکەی ئەورووپا بکەن.
بەپێی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکانیش لە ئەمساڵدا نزیکەی ٢٣ ھەزار و ٥٠٠ کۆچبەر روویان لە وڵاتانی ئەورووپا کردوووە.

دیڤد مالباس سەرۆکی بانکی نێودەوڵەتی رایگەیاندووە ، تا کۆتایی ئەم مانگە رەزامەندی دەدەن لەسەر دابین کردنی ھاوکاری دارایی بۆ گەیاندنی ڤاکسین بە ٥٠ دەوڵەتی تازە گەشەکردوو ، ھاوکارییەکەش بە بڕی ١٢ ملیار دۆلار دەبێت ..
ھەروەھا ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە کە پێویستە ھەوڵەکان فراوان بکرێت بۆ دابەشکردنی ڤاکسینەکانی کۆرۆنا بەسەر سەرجەم وڵاتاندا  ، تا بەو شێوەیە دادپەروەری دروست ببێت و ولاتە ھەژار و تازە گەشەکردوەکانیش سودمەندبن و ئامارەکانی کۆرۆنا تێیاندا کەمببێتەوە..

ئەردۆغان لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، ئیتر مەخمور ھیندەی قەندیل بۆ ئەوان گرنگە، چونکە مەخمور بووە بە ھێلانەی قەندیل و ئەم ھێلانەیەش رێک لە ناوەڕاستی شاردایە و ئەگەر ئەوان نەڕۆن ئەو ھێلانەیە بەردەوام دەبێت لە ھەڵھێنان.
ئەردۆغان ئاماژەی بەوەشکرد، ماوەی ٤٠ ساڵە لە جەنگ و ململانێدان و بە برایانی عێراقیشیان وتووە، ئەگەر ئەو کارە ناکەن ، ئەوان دێن و دەیکەن.

لە ھاوکات ھەر لەوبارەیەوە لەشکر حەمید- سەرۆکی لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی رایگەیاند: لە درێژەی ھەڵمەتی گەڕان و بەدواداچونەکانی لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەت بۆ دوکان و بازاڕ و شوێنەگشتییەکان و پشکنینی ئەو کاڵاو شمەک و خواردەمەنییانەی رۆژانە لەلایەن بازرگانەکانەوە بە ھاوڵاتیان دەفرۆشرێت، لیژنەی کۆگاکان لە گەڕەکی راپەڕینی شاری سلێمانی لە کۆگایەکدا دەستی بەسەر بڕی (٣) تۆن و (٤٥٠)کگم  (توتن  ) ی بەسەرچووی نێرگەلەدا گرت.

ئاماژەی بەوەشکرد ، خاوەنەکەی بەنیازبووە بە کافتریاکانی شاری سلێمانی بفرۆشێت و ساغی بکاتەوە. 

سەرۆکی لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەت وتیشی ، کە کێشانی نێرگەلە لە رووی تەندروستییەوە زیانی چەند ھێندەی جگەرەیە، ئەگەر بێت و پێداویستییەکانی بەسەرچوبن یاخود خراپبوبن ئەوا زیانەکەی چەند بەرامبەرە.

 ھەروەھا دوابەدوای دەستبەسەرداگرتنی ئەو توتنە بەسەرچووە بە فەرمانی قائیمقامی سلێمانی لەلایەن لیژنەی لەناوبردنەوە لەناو براو خاوەنەکەیش روبەروی رێکاری یاسایی توند دەکرێتەوە.

مەنسور بەعێجی جێگری سەرۆکی لیژنەی کشتوکاڵ و ئاو و زۆنگاوەکان، لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، تانەکەی حکومەتی عێراق لەو ماددەی یاسای بودجە، کە تایبەتە بە زیادکردنی نرخی بەرھەمی کشتوکاڵی، وەک "گەنم و جۆ و چەڵتووک" کە لە جوتیاران وەردەگیرێت، راشیدەگەیەنێت، زیادکردنی نرخی بەرھەمی کشتوکاڵی، کاریگەری باشی دەبێت لەسەر کەرتی کشتوکاڵی و گەیشتن بە خودبژێوی، بەڵام تانەکەی حکومەت کاریگەری نەرێنی لەسەر کەرتی کشوکاڵ دەبێت و لێدانە لە کەرتی کشتوکاڵ.

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی ھەرێم، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٦٥٣ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ١٠ تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و  ٧٨١ تووشبووی تری ڤایرۆسەکە چاکبوونەتەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە دکتۆر عەبدولحەکیم خەسرەو و سەمیر ھەورامی ئامادەی بوون، پرسی پاکتاوکردنی ڕەسیدی بانکی بازرگانی عێراقی لە بانکەکانی ھەرێم گفتوگۆی لە بارەوە کرا کە لە ماددەی ١١ی یاسای بودجەی عێراقی فیدڕاڵی ٢٠٢١دا تایبەت بە ھەرێمی کوردستان ئاماژەی پێکراوە.

ھەردوولا دۆکیۆمێنت و زانیاری پێویستیان لەم بارەیەوە گۆڕیەوە و ڕێککەوتن کە لە ئایندەیەکی نزیکدا کۆبوونەوەیەکی تر ئەنجام بدەن بۆ دانانی میکانیزمی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو پرسە.