ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا لە سەردانەکەیدا بۆ شاری ئامەدی باکوری کوردستان ڕاگەیاندبوو، ھەدەپە پڕۆسەی ئاشتی تێکدا، لە بەرامبەریشدا دەمیرتاش وتی، لایەنەکانی پڕۆسەی چارەسەری "پەکەکە و ئاکەپە" بوون و "ھەدەپە" تەنھا ھاوکاری و نێواندگیری کردووە و ھەرگیز ھەدەپە نە پڕۆسەکەی دەستیپیکرد و نە کوتایشی پێھێناوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ھەر ئەردۆغان بوو "ڕاگەیاندنی دۆلمەباھچا"ی ڕەتکردەوە و پڕۆسەکەی وەلانا، وتیشی، ئاکەپە بیەوێت دەتوانێت جارێکی تر پڕۆسەکە زیندوو بکاتەوە.

جەختیشکردەوە، ھەدەپە و بە تایبەتیش گەلی کورد چارەنووسی ھەڵبژاردنەکانی تورکیا دیاری دەکات.

بە پێی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان لە ڕۆژی چوارشەممەوە دانیشتنەکان دەستپێدەکاتەوە و بڕیارە لە وەرزی نوێی یاساداناندا خوێندنەوە بۆ چەند پڕۆژە و پێشنیازە یاسایەک بکرێت و ژمارەیەک یاساش دەربکرێن.

بە پێی بەدواداچونی کوردسات نیوز، لە ماوەی مانگێکی پشووی پەرلەماندا لیژنەکان ١٩ کۆبوونەوەیان ئەنجامداوە و ڕاپۆرتی خۆیان لەسەر چەند پڕۆژەیاسایەک ئاڕاستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان کردووە.

لە سەرەتای ئەمساڵیشەوە تا پشووی یاسادانان لە ٣١ی تەمموز، پەرلەمانی کوردستان ٨ بڕیار و ٩ یاسا و ١٢ فەرمانی دەرکردووە، خوێندنەوەی یەکەمی بۆ ٢٣ پێشنیاز و پڕۆژەیاساش کردووە و خوێندنەوەی دووەمیشی بۆ ٩ پێشنیاز و پڕۆژەیاسا ئەنجامداوە.

وەزارەتی تەندروستی ھەرێم ئاماری ٢٤ سەعاتی ڕابردووی سەبارەت بە کۆرۆنا بڵاوکردەوە، بە پێی ئامارەکە ٧٠٤ توشبووی نوێی کۆرۆنا تۆمارکرا، ٢١٢٣ توشبووش چاکبونەتەوە، ١٨کەسی تریش بە ڤایرۆسکە گیانیان لە دەستدا.

نیوەڕۆی ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی نۆ وڵات کە پێنجییان دراوسێن و چواریان ھەرێمی و ئەوروپین، کۆنگرەی بەغداد بۆ ھاوکاری و پشتیوانی بەڕێوەچوو و تیایدا سەرۆک و میر و نوێنەری وڵاتان جەتیان لە رۆڵی گرنگی عێراق کردەوە لە ناوچەکەدا و رایانگەیاند، بەو پێیەی ئاسایش و ئارامی وڵاتانی ناوچەکە بە یەکەوە بەستراوەتەوە، پێویستە ھەمووان ھاوکار و پشتیوانی سەقامگیری عێراق بکەن.

ئاماژەیان بەوەشکرد، وەک چۆن لە رابردوودا ھاوکار و پشتیوانی عێراق بوون لە سەرجەم بوارەکاندا بەگشتی و بواری ئەمنی و روبەڕوبوونەوەی تیرۆر بە تایبەتی، لە ئێستاش بە دواوە بە ھەمان شێوە بەردەوام دەبن لەسەر ھاوکارییەکانیان.

سەبارەت بە ئەو دەنگۆیانەی بڵاو بۆتەوە دەربارەی  لابردنی کتێبی  پەروەردەی ئیسلامی لە قۆناغەکانی خوێندن، ئێمە وەکو وەزارەتی پەروەردە بە ھەموولایەکی ڕادەگەیەنین کە ئەو بابەتە ھیچ بنەمایەکی نییە و دوورە لە ڕاستییەوە کتێبەکانی پەروەردەی ئیسلامی نە لابراوە و نە لاشدەبرێت و نەھیچ بەرنامەیەکیشمان بۆ ئەم بابەتە ھەیە، بەڵکو بایەخ و گرنگی زۆریشی پێدراوە، بەداخەوە ھەندێک کەس  ئەم بانگەشەیە دەکەن  کە وەک کەرەستەیەکی سیاسی و بۆ مەرامی ھەڵبژاردن بەکاری دەھێنن . 

وەزارەتی پەروەردە 
٢٨ی٨ ی٢٠٢١

قوباد تاڵەبانی بە یاوەری شاناز ئیبراھیم ئەحمەد، لەگەڵ ئەندامانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی سلێمانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کۆبۆ‌وە بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی ئامادەکارییەکانی بانگەشەی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق.

لە کۆبوونەوەکەدا کە دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ ٢٨ی ئابی ٢٠٢١لە ھۆڵی دادە ھێرۆ لە مەڵبەندی ١ی رێکخستنی سلێمانی بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی باسی لە ئامادەکارییەکانی ھاوپەیمانی کوردستان کرد بۆ بانگەشەی ھەڵبژاردن و جەختی کردەوە دەبێت تیمەکانی یەکێتی و گۆڕان ھەماھەنگی تەواو لەنێوانیاندا ھەبێت و پێکەوە لە ھەموو بازنەکان کار بکەن بۆ سەرخستنی کاندیدەکانی ھاوپەیمانی کوردستان.

قوباد تاڵەبانی راشیگەیاند، سەرکەوتنی ھاوپەیمانی کوردستان سەرکەوتنی ئیرادەی چارەسەری کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی نێوان ھەرێم و بەغدایە، بۆیە پێویستە سەرکردایەتی و کادرانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە ھەموو توانایانەوە کاربکەن بۆ سەرخستنی.

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا شاناز ئیبراھیم ئەحمەد ئامادەکارییەکانی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنی خستەڕوو لەڕووی دابەشکردنی ئەرک و کارەکان و ھەماھەنگی لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان، لەوبارەیەوە جەختیکردەوە، لەگەڵ دەستپێکردنی ھەڵمەتی بانگەشەی ھاوپەیمانی کوردستان ھەموو تیمەکان دەبێت بەپێی ئەو بەرنامە و پلانەی بۆیان دیاری کراوە بەشێوەیەکی رێکخراو ھەڵمەتی بانگەشەی ھەڵبژاردن بەڕێوەبەرن لەپێناو سەرپێ خستنی پلانی ھاوپەیمانی کوردستان و ناساندن و سەرکەوتنی کاندیدەکانی.

شاناز ئیبراھیم ئەحمەد وتیشی، بەجۆش و خرۆشەوە بانگەشەی ھەڵبژاردن بەڕێوەدەبەین و پێکەوە لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان دەست لەناو دەست دەبین بۆ سەرخستنی کاندیدەکانی ھاوپەیمانی کوردستان و پاراستنی ھێمنی و ئارامی شاری سلێمانی، تا ئەم ھەڵبژاردنە بکەینە مەشخەڵی سەرکەوتنی  ھاوپەیمانی کوردستان کەبەرھەمی ئەم رێککەوتنەی یەکێتی و گۆڕانیش رۆحی ھەردوو ڕابەری کۆچکردوومان سەرۆک مام جەلال و کاک نەوشیروان، شاد بکات.

دواتر ئامادەبووان سەرنج و تێبینی خۆیان خستەڕوو و جەختیشیان کردەوە ‌ کە ھاوپەیمانی کوردستان لە بەغدا ھۆکارێک دەبێت بۆ بەدیھێنانی مافی رەوای گەلی کوردستان.

دوپاتیشیکردەوە، سەقامگیری عێراق بە واتای سەقامگیری ناوچەکە دێت، بەغداد پشتیوانی لە کۆبوونەوەی  وڵاتان و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان دەکات. 

وتیشی، بەغداد  رەوشێکی خولقاندوە، کە وتووێژ ببێت بە جێگرەوەی ململانێکان، کاری ھاوبەشیش لە سەر ئاستی ھەرێمی بکرێت و کێشەکان لە رێگەی وتووێژەوە چارەسەر بکرێن. 

راشیگەیاند، ئەم کۆبوونەوەیە گرنگە لەبەرئەوەی لە بەغداد بە رێوەچوە و لە ئایندەدا کاریگەریی لەسەر رەوشی عێراق و ناوچەیی دەبێت، ئەوەش لە کاتێکدایە عێراق لە چەند دەیەی رابردوو لە جیھان دابڕا، ئەم کۆنگرەیەی بەغداد بەردەوام دەبێت و نمونەیەکە بۆ کۆنگرەکانی ئایندە و خوازیارین وڵاتانی تریش بەشداریی کۆنگرەکە بکەن.

ماکرۆن لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە بەغداد رایگەیاند، ئەمشەو سەردانی ھەرێمی کوردستان و لەگەڵ بەرپرسانی ھەرێم کۆدەبێتەوە، ماکرۆن رۆڵی کوردیشی لە عێراق بەرزنرخاندو پشتیوانی وڵاتەکەی بۆ پێکھاتەکانی عێراق دووپاتکردەوە.

ئاماژەی بەوەشدا، سبەینێ ھێزەکانی وڵاتەکەی لە ھەولێر بەسەردەکاتەوە و دواتریش سەردانی موسڵ دەکات و چەند شوێنێکی شارەکە بەسەر دەکاتەوەو چاویشی بە مەسیحییەکان دەکەوێت.

سەرۆکی فەرەنسا ئاشکراشیکرد، وڵاتکەی سندوقی پارەدارکردنی داناوە بۆ دروستکردنی قوتابخانەو ناوەندە رۆشنبیرییەکان و گرنگیدان بە چالاکی ئاینی پێکھاتە ئاینییەکانی عێراق.

لەدیدارێکدا کە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەت ئامادەبوو، گفتوگۆکرا لەبارەی دۆخی وەرزش و  لاوان و پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی ھەردوولا و جێبەجێکردنی چەند پرۆژەیەکی ھاوبەش کە خزمەت بە بەھێزکردنی ژێرخانی وەرزشی و پەرەپێدانی تواناکانی گەنجان و لاوان بکات لە عێراق و ھەرێمی کوردستان.

لە دیدارەکەدا جەخت لە ھەماھەنگی و ھاریکاری زیاتری نێوان ھەردوولا کرایەوە لەھەموو ئەو بوارانەی کە خزمەتی زیاتری لاوان و وەرزش و بەرەوپێشچوونی دەکات.

بافڵ تاڵەبانی پشتیوانی و ھاوکاری یەکێتی بۆ ھەر پرۆژە و بەرنامەیەک دووپاتکردەوە کە خزمەت بەو توێژە گرنگ و کاریگەرەی کۆمەڵگا بکات و ھەر ھەوڵێکیش کە مەبەست لێی پێشخستنی کەرتی وەرزش بێت.

سەید کەمال حسێنی رایگەیاند، لەئێستادا رۆژانە ١٠٠ بۆ ١٥٠ بارھەڵگر لە سنوری باشماخەوە ھاتووچۆ دەکەن کە زۆربەی بارەکانیان کاشی، سەوزەمەنی، کاھوو، کەلەرم، سیر، پستە و خۆراکە.

ئاماژەی بەوەشکرد، بەراورد بە ساڵانی پێشوو رێژەی ھەناردەکردنی کاڵا لە دەروازەی باشماخەوە کەمیکردووە و ھۆکارەکەشی بۆ کۆرۆنا، داخستنی سنوورەکان، کەمی گۆڕەپانی بەتاڵکردن و بارکردنی کاڵا و پچڕانی کارەبا لە دەروازەکە دەگەڕێتەوە. 

وتیشی، بۆ پەرەپێدانی پڕۆسەی ھەناردەکردنی کاڵا لە سنوری باشماخ، پێویستە رێکخراوی گواستنەوە و رێگاوبانی پارێزگای سنە سەرنجی زیاتر بخاتە سەر ژێرخانەکان.

سەرۆکی ژووری بازرگانی سنە راشیگەیاند، جیاوازی نرخی دراوی ئێران لەگەڵ دیناری عێراقی، کاریگەری بەرچاوی لە دابەزینی ئاستی ھاوردە و ھەناردەکردنی کاڵا لە سنورەکان ھەبووە.

عەلی خامنەئی لەمیانی کۆبوونەوەی لەگەڵ ئەندامانی کابینەی نوێی حکومەتی ئێران، داوای بەھێزکردنی ئابوری و پەرەپێدانی پەیوەندی وڵاتەکەی لەگەڵ وڵاتانی جیھان کردو  رایگەیاند، نابێت بابەتی ئەتۆمیی کاریگەری لەسەر دیبلۆماسی ھەبێت، چونکە پرسی ئەتۆمیی بابەتێکی جیاوازە و دەبێت بەشێوەیەکی گونجاو و شایستە چارەسەر بکرێت.

رێبەری باڵای ئێران، جارێکی تر ئەمریکا و بەشێک لە وڵاتانی ئەوروپای بە پێشێلکردنی بەڵێنەکانیان تۆمەتبارکرد و ئاماژەی بەوەکرد، حکومەتی ئێستای ئەمریکا ھیچ جیاوازییەکی لەگەڵ حکومەتی پێشوو نییە، چونکە ئەوەی ئێستا لەبارەی رێککەوتنی ئەتۆمییەوە، داوای دەکەن، ھەمان ئەو شتەیە کە ترەمپ داوای دەکرد، بەڵام بەزمانێکی تر، ئەوەش پێشتر لەلایەن بەرپرسانی ئێرانەوە رەتکراوەتەوە.

سەرۆکی ئەنجومەنەکە رایگەیاند, سی و چوار ھەزار خێزان ژیانیان لەسەر ئەو ئۆتۆمبیلە بێ سەرەتایانەیەو چاویان لە چارەسەرە.

سەباح حەبیب کاندیدی ھاوپەیمانی کوردستان رایگەیاند خەباتی دەستوری دەکەن بۆ جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠ و ئاساییکردنەوەی رەوشی ناوچە جێناکۆکەکان.

بافڵ تاڵەبانی لە دەباشان لەگەڵ ژمارەیەک کەسایەتی و پیاوماقوڵانی عەشرەتی نەوڕۆڵی کۆبۆوەو  لەبارەی ھەڵبژاردنەکانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و سەرخستنی ھاوپەیمانی کوردستان جەختی لە سیاسەتێکی ھاوبەش و نیشتمانی کردەوە لەبەغداد لەپێناو دەستەبەرکردنی مافەکانی کورد و رایگەیاند، ھەمووان پێکەوە کار بۆ سەرخستنی ھاوپەیمانی کوردستان دەکەن.

روونیشیکردەوە یەکێتی پشتیوان بە خەڵک و دڵسۆزانی رێبازی مام بە سیاسەتێکی نوێ درێژە بە خزمەتەکانی دەدات و لەسەر ھەموو ئاستەکان خزمەتکار دەبێت و کار بۆ بووژاندنەوە و چارەسەرکردنی کێشەکان دەکەن.

لەبارەی دۆخی ناوخۆی یەکێتیش، بافڵ تاڵەبانی رایگەیاند، ھەموو ئەو گۆڕانکارییانەی لەماوەی رابردوودا کردوویانە لەپێناو پاراستنی یەکێتی ناو یەکێتی و پاراستنی رێبازەکەی مام بووە. نایانەوێت یەکێتی بۆ بەرژەوەندی و کاری تایبەت بەکاربھێنرێت و لە ھیچ کەسێکیش قبوڵ ناکەین کاری لەو شێوەیە بکات.

زەبیحوڵڵا موجاھید وتەبێژی بزوتنەوەی تاڵیبان بە ئاژانسی ھەواڵیی رۆیتەرزی رایگەیاند، حکومەتی نوێ تەنھا وەزیرەکان ناگرێتەوە بەڵکو سەرکردەکانیشی تێدا دەبێت. 

وتیشی، لەم کاتەدا قورسە پێشبینی بەشداری ژنان لە ئەنجومەنی وەزیران بکەن، بەڵام بڕیاری کۆتایش لای سەرکردەکانی بزوتنەوەکەیە.

رونیشیکردەوە، بزوتنەوەکەی تا ئێستا حاکم و فەرماندەی پۆلیسی بۆ ٣٣ ویلایەت لەکۆی ٣٤ ویلایەت داناوە و تەنھا ویلایەتی پەنجشیر لەدەرەوەی دەسەڵاتە.

وتەبێژی بزوتنەوەی تاڵیبان جەختیشی کردەوە، ھەوڵی دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکانی پەیوەست ئابوری و دراوی وڵاتەکە دەدەن، داواشی لە ئەمریکاو بەریتانیاو وڵاتانی خۆرئاوا کرد پارێزگاری لە پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانیان لەگەڵ ئەفغانستان بکەن.

بایدن لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە کۆشکی سپی ئیدانەی تەقینەوەکانی نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی حامید کارزای لە کابوڵی پایتەختی ئەفغانستان کرد و رایگەیاند، وڵاتەکەی لێکۆڵینەوە لە ھێرشەکە دەکات و ئەنجامدەرانی روبەڕوی سزا دەکاتەوە.

وتیشی، تیرۆرستان ناتوانن رێگە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانیان بگرن و پرۆسەی کشانەوەی گواستنەوەی دیپلۆماتکاران و ھاوپەیمانەکانیان لەکاتی دیاریکراودا ئەنجام دەدەن.

بایدن راشیگەیاند، ھیچ بەڵگەیەک لەبەردەستدا نییە کە بیسەلمێنێت، تاڵیبان و داعشی خوراسان بە ھاوکاری یەک تەقینەوەکانی کابوڵیان ئەنجامداوە.