پڕۆژەی نەتەوەیی بۆ "خۆماڵیکردنی ئایین" لە کوردستان
٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦
107
بۆ ئەوەی ئایین لە ئامرازێکی سیاسیی دەستی داگیرکەرانەوە ببێتە بزوێنەرێکی ڕۆحی و ئەخلاقی بۆ گەلی کورد، پێویستمان بە ڕیفۆرمێکی فیکری هەیە کە لەسەر ئەم سێ تەوەرە کار بکات:
١. ڕزگارکردنی دەق لە ژێر هەژموونی "ناسیۆنالیزمی ئایینی"
مێژوو و ئێستاش دەریانخستووە کە وڵاتانی دراوسێ (تورکیا، ئێران، و عەرەب) ئایینیان کردووەتە پۆشاکێک بۆ شاردنەوەی بەرژەوەندییە نەتەوەییەکانیان. ئەوان بە ناوی "برایەتی ئیسلامی"یەوە:
* ناسنامەی نەتەوەیی کورد دەسڕنەوە.
* تەفسیری ئایەتەکان بە ئارەزووی سەپاندنی زمان و کلتووری خۆیان دەکەن.
* تاوانەکانی وەک (ئەنفال و داگیرکاری) بە فەتوای شەرعی پاساو دەدەن.
٢. بونیادنانی "عەقڵی ئیسلامیی کوردی"
ئێمە پێویستمان بە قوتابخانەیەکی فیقهی و فیکری هەیە کە لەسەر ئەم بنەمایانە بوەستێت:
* پێشەنگیی نەتەوەیی: ئایین بۆ خزمەتی مرۆڤ و پاراستنی شکۆمەندی گەلان هاتووە، نەک بۆ کۆیلەکردنی نەتەوەیەک بۆ نەتەوەیەکی تر.
* پشت بەستن بە میراتی ناوخۆیی: گەڕانەوە بۆ بیروبۆچوونی ئەو زانا کوردانەی کە ئایینیان لەگەڵ کوردایەتی و مرۆڤدۆستیدا ئاشت کردووەتەوە (وەک عبدولکریم ی مودەریس و ئەحمەدی خانی و مەحوی و نالی).
* ڕەتکردنەوەی تەعریب و تەتریك: تێگەیشتن لەوەی کە "ئیسلام" پێویستی بەوە نییە ببیتە عەرەب یان تورک تا موسڵمانێکی باش بیت.
٣. ئامانج: بونیادنانی "قەڵای پارێزبەندی"
ئامانجی ئەم گۆڕانکارییە گۆڕینی ئایینە لە "کونێنێکی لاواز" بۆ "دیوارێکی پۆڵایین" لە ڕێگەی:
* بەرگری فیکری: کۆتاییهێنان بە پاشکۆیەتی بۆ فەتوای دەرەکی (تاران، ئەنقەرە، ڕیاز) و دروستکردنی مەرجەعیەتی ناوخۆیی.
* بەرگری کلتووری: ناساندنی زمان و مێژووی کورد وەک "ئەرکێکی شەرعی" و پیرۆزییەکی خودایی کە نابێت دەستکاری بکرێت.
* بەرگری کۆمەڵایەتی: وشککردنی سەرچاوەکانی توندڕەوی و "داعشیزم" بە جێگرتنەوەی تێگەیشتنی کوردی (لێبوردەیی) لەبری تێگەیشتنی هاوردەکراو.
1. داگیرکاریی فیکری: بۆ ئەوەی گەنجی کورد نەبێتە قوربانی فەتوایەک کە لە ئەنقەرە، تاران یان ڕیازەوە دەردەچێت.
2. جینۆسایدی کلتووری: پاراستنی زمان و مێژووی کورد وەک بەشێک لە "فەرمانی خودا" بۆ جیاوازیی گەلان.
3. سەقامگیری کۆمەڵایەتی: دروستکردنی کۆمەڵگەیەک کە ئایین تێیدا سەرچاوەی ئاشتی بێت نەک بیانوو بۆ شەڕی ناوخۆ و توندڕەوی.




