دەقی پەیامەکەی عەبدوڵا ئۆجەلان:
بانگەوازەکەمان لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥، گوزارشتە لەوەی لەو شوێنەی سیاسەتی دیموکراتیک چەکەرە دەکات، چەک مانا و بایەخی خۆی لەدەست دەدات. ئەمە ڕاگەیاندنێکی ڕاشکاوە کە بژاردەی ئێمە سیاسەتە و تەواکەری بنەماکانمانە.
ئێمە بە ئیرادە و پراکتیکێکی مکوڕانە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی قۆناغی سەرهەڵدانی نەرێنیمان تێپەڕاند. ئەزموونی ڕابردوو هێز و توانای ئێمەی بۆ گفتوگۆ و دانوستان سەلماندووە؛ دەتوانین ڕێگا بۆ گۆڕانکاری لە سیاسەتی توندوتیژی و لێکترازانەوە بەرەو سیاسەتی دیموکراتیک و تەواکاری (ئینتیگراسیۆن) بکەینەوە. تەواوی بانگەواز، کۆنفرانس و کۆنگرەکانمان لە پێناو ئەم ئامانجەدا بوون. بڕیارە ڕێکخراوەییەکان بۆ هەڵوەشاندنەوە و کۆتاییهێنان بە ستراتیژی خەباتی چەکداری، نەک تەنیا ڕەتکردنەوەیەکی فەرمی و کردەیی توندوتیژییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی دەروونییە بەرەو ئاسۆیەکی سیاسی. ئەم هەنگاوە لە هەمان کاتدا ڕاگەیاندنی ئاشتبوونەوەیەکی دەروونی بوو لەگەڵ چەمکی کۆماردا.
من ئیرادەی بەڕێز ئەردۆغان، بانگەوازەکەی بەڕێز باخچەلی، هاوکاریی بەڕێز ئۆزەل و هەوڵی هەموو ئەو کەسایەتی و ناوەندە سیاسی و مەدەنییانەی کە لە ساڵی ڕابردوودا بە شێوەیەکی ئەرێنی بەشدار بوون، بە هەند وەردەگرم و بە گرنگی دەزانم. لێرەدا بە تایبەتی یادی هاوڕێمان 'سڕی سورەییا' بە ڕێز و حەسرەتێکی زۆرەوە دەکەمەوە.
تورک بێ کورد و کوردیش بێ تورک نابن. ئەم دیالەکتیکی پەیوەندییە، خاوەن ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی ڕەسەنە. تەنانەت دەقە بنەڕەتییەکانی سەردەمی دامەزراندنی کۆماریش ئاماژەیان بە یەکێتیی تورک و کورد دەدا. بانگەوازەکەی ٢٧ی شوبات، هەوڵێکە بۆ زیندووکردنەوەی ئەو ڕۆحی یەکێتییە و خەونێکە بۆ کۆمارێکی دیموکراتیک. ئامانجمان تێپەڕاندنی خولی خوێنڕشتن و ململانێ بوو. ئەگەر لەبری بینینی ڕەهەندی مێژوویی و مەترسییە قووڵەکان، تەنیا شوێن بەرژەوەندیی سیاسیی کورتخایەن و تەسک بکەوین، ئەوا هەموومان لاواز دەبین. پێداگری لەسەر ئینکارکردن و بەردەوامیی سەرهەڵدان، گەورەترین ناسازی و ناتەواوییە. ئێمە ئەو بەربەستانە ڕادەماڵین کە لە دووسەد ساڵی ڕابردوودا بۆ شێواندنی ئەم یەکێتییە دروست کراون و مەرجە یاساییەکانی پێکەوەژیان دەچەسپێنین. دەمانەوێت گفتوگۆ لەسەر ئەوە بکەین کە چۆن پێکەوە کۆببینەوە و ژیانێکی هاوبەش بنیاد بنێین.
ئێستا کاتی ئەوەیە لە قۆناغی نەرێنییەوە بەرەو قۆناغی ئەرێنیی 'بنیادنان' هەنگاو بنێین. ئاسۆیەکی نوێ بۆ ستراتیژیی سیاسی کراوەتەوە. ئامانجمان کۆتاییهێنانە بە سەردەمی توندوتیژی و دەستپێکردنی پرۆسەیەکە لەسەر بنەمای کۆمەڵگایەکی دیموکرات و سەروەریی یاسا. داوا لە هەموو توێژەکانی کۆمەڵگا دەکەین بەرپرسیاریی مێژوویی خۆیان بگرنە ئەستۆ.
کۆمەڵگای دیموکرات و تەبایی نیشتمانی، کۆڵەکەکانی ئەم قۆناغە نوێیەن. ئەم قۆناغە هەموو جۆرە توندوتیژی و ململانێیەکی زۆرەملێ ڕەتدەکاتەوە. ئامانجی ئەم بنیادنانە، دەستبەسەرداگرتنی هیچ دەزگایەک نییە، بەڵکو ڕەخساندنی دەرفەتە بۆ هەر تاکێک تا بەشداری لە داڕشتنەوەی کۆمەڵگادا بکات. گروپە چەوساوەکان، نەتەوەکان، ئایین و کولتوورە جیاوازەکان دەتوانن لە ڕێگەی خەباتی دیموکراتیی ڕێکخراوەوە پارێزگاری لە بوونی خۆیان بکەن. لەم نێوەندەدا، زۆر گرنگە کە دەوڵەتیش وەڵامێکی ئەرێنی بۆ ئەم گۆڕانکارییە دیموکراتییانە هەبێت.
تەواکاریی دیموکراتیک (ئینتیگراسیۆن) بەقەد خودی دامەزراندنی کۆمار گرنگە. ئەمە بانگەوازێکە بۆ داهاتوو و بوژانەوە. بنەمای ئەم کارە، مۆدێلی کۆمەڵگای دیموکراتیکە؛ کە بەدیلێکی ڕاستەقینەیە بۆ پەرتبوون یان توانەوەی زۆرەملێ. بۆ ئەم گواستنەوەیەش، پێویستمان بە 'یاساکانی ئاشتی' هەیە. ئەم چارەسەرە پێویستی بە مۆدێلێکی نوێی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئابوورییە.
زۆربەی ئەو قەیرانانەی ئەمڕۆ دەیانبینین، دەرئەنجامی نەبوونی یاسایەکی دیموکراتیکن. ئێمە پارێزگاری لە چارەسەرێکی یاسایی دەکەین کە فەزا بۆ دیموکراسی بکاتەوە و گەرەنتیی بەهێز بۆ مافەکان دابین بکات.
هاووڵاتیبوون دەبێت لەسەر بنەمای پەیوەندی بە دەوڵەتەوە بێت، نەک لەسەر بنەمای ڕەگەز و نەتەوە. ئێمە باوەڕمان بە هاووڵاتیبوونێکی ئازاد هەیە کە تێیدا ئایین، زمان و نەتەوە بەسەر کەسدا نەسەپێنرێت. لە ناو سنوورە دیموکراتییەکان و لە چوارچێوەی یەکپارچەیی دەوڵەتدا، دەبێت هەر ناسنامەیەکی ئایینی، فکری و نەتەوەیی مافی دەربڕین و ڕێکخستنی ئازادانەی هەبێت.
ئەمڕۆ هیچ سیستمێکی فکری بێ پشت بەستن بە دیموکراسی ناتوانێت بەردەوام بێت. ئاڵۆزی و قەیرانەکان کاتین، بەڵام دیموکراسی دەبێتە ڕاستییەکی چەسپاو. بانگەوازەکەمان تەنیا بۆ تورکیا نییە، بەڵکو بۆ دۆزینەوەی چارەسەرە بۆ کێشەی پێکەوەژیان لە تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
ژن هێزی پێشەنگی کۆمەڵگایە؛ هیچ دەوڵەتێک بێ لەبەرچاوگرتنی ژن ناتوانێت بژی. توندوتیژیی خێزانی و چەوسانەوەی ژنان، نیشانەی ئەو هێرشە مێژووییەن کە بە کۆیلەکردنی ژن دەستی پێکردووە. هەر بۆیە ژنان کاراکتەری سەرەکین لە پرۆسەی گۆڕانکاریی دیموکراتیکدا.
زمانی ئەم سەردەمە نابێت زمانی دەسەڵاتخوازی و خۆسەپاندن بێت. دەبێت گوێ لە یەکتری بگرین و ڕێگا بدەین هەر کەسێک ڕاستییەکانی خۆی دەرببڕێت. بۆ گەیشتن بەم ئامانجانەش، پێویستمان بە 'ئەقڵێکی هاوبەش' هەیە کە لەسەر بنەمای ڕێزی متقابیل (دوولایەنە) بێت.
ڕێز و سڵاو
عەبدوڵا ئۆجالان
۱۶_شوبات_۲۰۲۶
