کەشناسی: جارێکی دیکە پلەکانی گەرما لە شارەکانی عیراق بەرزدەبنەوە
٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤
٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤
ترەمپ داوایەكی ناتانیاهۆی بۆ هێرشكردنەوەسەر ئێران رەتكردەوە و دەیەوێت دەرفەتێكی تر بدات بە رێگەی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێران.
ماڵپەڕی " ئەكسیۆس"ـی ئەمریكی لە چەند سەرچاوەیەكی ئیدارەی ئەمریكاوە ئاشكرایكردووە، رۆژی شەممەی رابردوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا و بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل پەیوەندییەكی تەلەفۆنییان ئەنجامداو و تێیدا، ناتانیاهۆ داوایكردووە راستەوخۆ دوای هەڵبژاردنی نیوەی خولی كۆنگرێس جارێكی تر هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دەستپێبكاتەوە بەڵام ترەمپ ئەو داوایەی ناتانیاهۆی رەتكردووەتەوە.
ئەوەشی خستووەتەڕو، ترەمپ دەیەوێت دەرفەتێكی تر بداتە رێگەی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێران بۆ گەیشتنە رێككەوتن لەگەڵ ئەو وڵاتە، ئەوەش ناتانیاهۆی نیگەرانكردووە.
پێشتریش، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاندبوو، دانووستانەكانی ئێران و ئەمریكا بە نێوەندگیری قەتەر بەردەوامە و رابەری باڵای ئێرانیش ئاگادارە سەرجەم پێشهاتەكانی دانووستانەكانە، عراقچی هیواشی خواستبوو، ئەمریكا بە هۆشیارییەوە مامەڵە بكات و دیپلۆماسی بەسەر شەڕدا هەڵبژێرێت.
وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، لە گفتوگۆکانیان بەرەوپێشچوونی هەبووە بەڵام گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی بەندە بە وەڵامی ئەرێنیی ئەمریکا.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، دیپلۆماسی و دیالۆگ لە رێگەی نێوەندگیری قەتەرەوە بەردەوامە بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان، هیواشی خواست لایەنی ئەمریکی دروست مامەڵە بکات و وەڵامی ئەرێنییان بداتەوە تا بگەنە رێککەوتنێک.
لەلایەکی دیکەوە، ئاژانسی رۆیتەرز لە سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە بڵاویکردەوە، وەفدی دانوستانکاری ئێران بۆ سێیەم رۆژی لەسەریەک لە دەوحەن و راستەوخۆ لەگەڵ نێوەندگیری قەتەری واشنتۆن لە سەرخەتن بۆ بەدەستهێنانی رێککەوتنێک کە کۆتایی بە رووبەڕووبوونەوە سەربازییەکان بهێنێت.
ئەم دانوستانانە لە کاتێکدا بەڕێوەدەچن کە ترسی دەستثێکردنەوەی خولێکی نوێی شەڕ لەئارادایە، بەتایبەت لەگەڵ نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکانی نیوەی کۆنگرێسی ئەمریکا، لەو چوارچێوەیەدا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاندووە گفتوگۆکان بە باشی بەڕێوەدەچن بەڵام بژارەی سەربازی هێشتا لەسەر مێزە؛ لە بەرانبەردا موجتەبا خامنەیی رابەری ئێران فەرمانی بە هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی داوە لە ئامادەباشی تەواودا بن و تاران هەڕەشەی کردووە هەر هێرشێک بکرێتە سەریان، بەبێ ڕەچاوکردنی سنوری جوگرافی وەڵامی توند دەدەنەوە.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم ئاشکرایکرد، سەرۆک وەزیرانی عیراق رەزامەندی لەسەر ناردنی 50 ملیۆن لیتر نەوتی سپی بۆ هەرێم دەربڕیوە، کە بە نرخی 250 دینار بۆ هەر لیترێک دابەش دەکرێت.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، دوای هەوڵە بەردەوامەکانیان، سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ رەزامەندی لەسەر دابینکردنی 50 ملیۆن لیتر نەوتی سپی بۆ هەرێمی کوردستان دەربڕیوە.
بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، ئەو بڕەی تەرخانکراوە تەنیا ٪18ـی پێداویستیی راستەقینەی هەرێم دابین دەکات، بەوپێیەی هەرێمی کوردستان پێویستی بە زیاتر لە 268 ملیۆن و 710 هەزار لیتر نەوت هەیە تا بتوانرێت بۆ هەر خێزانێک 200 لیتر دابەش بکرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، راستەوخۆ دوای گەیشتنی بەشەنەوتەکە، لە رێگەی بەڕێوەبەرایەتییەکانی نەوت و کانزای پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکانەوە و بە هەمان نرخی پاڵپشتیکراوی حکومەتی فیدراڵ (250 دینار بۆ هەر لیترێک)، دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.
لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا جەختکراوەتەوە کە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لەسەر هێڵ دەبێت لەگەڵ وەزارەتی نەوتی عیراق، بە مەبەستی خێراکردنی پرۆسەی گواستنەوەی نەوتەکە و زیادکردنی پشکەکە تا لەگەڵ پێداویستیی تەواوی خێزانەکانی هەرێمدا بگونجێت.