كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق ئەركی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی نوێی عیراق  بۆ كۆكردنەوەی چەك لەدەستی دەوڵەت سەخت دەكەن  چونكە ئامادەنین چەكەكانیان رادەست بكەن.

كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق پێداگری لەسەر هێشتنەوەی چەكەكانی دەكات و هەر جۆرە گفتوگۆیەك لەمبارەیەوە ڕەتدەكاتەوە ئەم هەڵوێستە پرسیار و گومانی زۆری لەسەر توانای حكومەتەكەی عەلی زەیدی دروستكردووە؛ بەتایبەت لەم كاتەدا كە واشنتۆن فشارەكانی بۆ سەر بەغداد چڕكردووەتەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی چەكی ئەو گرووپانەی كە ئەمریكا وەك ڕێكخراوی تیرۆریستی پۆلێنیان دەكات.

عەلی زەیدی، كە لە ناوەڕاستی مانگی ئایارەوە پۆستەكەی وەرگرتووە، بەڵێنی داوە چەك تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت، بەڵام ئەم دۆسیەیە دوای گۆڕانكارییە هەرێمییەكانی جەنگی غەززە و جەنگی ئێران، هەستیارییەكی زیاتری بەخۆوە بینیوە.

لهێب هیگڵ، گەورە شیكەرەوەی كاروباری عیراق لە گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتیی، ئاماژەی بەوەكرد  عەلی زەیدی  رووبەروی كۆمەڵێك قەیران دەبێتەوە، چونكە عیراق بوەتە شوێنی یەكلایی كردنەوەی ململانێكانی ئەمریكا و ئێران و بەو هۆیەشەوە دەوڵەت ناتوانێت كۆنترۆڵی تەواوی هێزەكان بكات.

شیكەرەوەكانیش پێیانوایە، رۆڵی زەیدی لە نێوان كەسایەتییەكی راگوزەر یان كەسێك كەبتوانێت دەسەلاتەكانی وەك سەرۆك وەزیران بسەپێنێَت پەیوەستە بە قۆستنەوەە ئەو دەرفەتەی كە هاتوەتەبەردەستی و بەهۆیەوە ئەو پۆستە باڵایەی وەرگرتوە  .

چەند بژاردە و سیناریۆیەك لەبەردەم حكومەتی عیراقدا بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ گروپە چەكدارەكان كە هەر یەكەیان لێكەوتەی خۆیان هەیە، لەوانە، رووبەڕووبوونەوەی توند بۆ بەدەستهێنانی رەزامەندی ئەمریكا و گێڕانەوەی شكۆی دەوڵەت، بەڵام مەترسی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی و ناسەقامگیری ئەمنی لێدەكەوێتەوە.

چاوپۆشین  لە گروپە چەكدارەكان و پاراستنی ئارامی كاتی و دووركەوتنەوە لە جەنگی ناوخۆیی، بەڵام رووبەڕوبوونەوەی سزای ئابووری توندی ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.

یان تێكەڵكردنی قۆناغ بە قۆناغ ئەو گروپە چەكدارانە و تێكەڵكردنیان بە دامودەزگاكانی دەوڵەت ، بەڵام ئەم پڕۆسەیە زۆر ئاڵۆزە و ر پیچدەچێت گرووپە ئایدۆلۆژییەكان یان واشنتۆن پێی رازی نەبن.

قوباد تاڵەبانی، لەدیدارێکدا لەگەڵ کوردسات نیوز، رەوشی سیاسی و ئیداریی هەرێمی کوردستانی خستەڕوو و ئاماژەی بەوەکرد، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوش گۆڕاوە و شارەکە بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە.جەختی لەوەشکردەوە، ئێستا کاتی ئەوە هاتووە فەلسەفەی حوکمڕانی بگۆڕدرێت و حکومەتێک پێکبهێنرێت کە تەنها خزمەتگوزار بێت، نەک تەنها دابەشکردنی پۆستەکان بێتە ئامانج بۆ لایەنەکان.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە دیدارێکی تایبەتدا لەگەڵ کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەوان ناڕازین لە شێوازی بەڕێوەبردنی ئێستای هەرێمی کوردستان، بە بڕوای ئەو، کێشەی سەرەکی بەردەم پێکهێنانی کابینەی نوێ، پۆست نییە، بەڵکو گۆڕینی فەلسەفەی حکومڕانییە. دەشڵێت، کوردستان پێویستی بە بەڕێوەبردنە، دەبێت فەرهەنگی حکومڕانی بگۆڕێت و وەلا بۆ شەخس نەمێنێت".

سەبارەت بە شێوازی بەڕێوەبردنیش، رەخنەی ئەوەی گرت کە لە ئێستادا دەسەڵاتەکان بە شێوەیەکی ناڕەوا لە ناوەندێکی بچووکدا کۆکراونەتەوە و وتی: "ناکرێت لە پردێکەوە تا دۆسیەی نەوت لەدەست سەرۆکی حکومەت بێت، دەبێت درک بەوە بکرێت وەزارەت و شارەوانی هەیە و دەبێت دەسەڵاتەکانیان بۆ شۆڕ بکرێتەوە".

قوباد تاڵەبانی جەختی کردەوە، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوشەکە گۆڕاوە و شارەکە پێشکەوتنی بەخۆوە بینیوە، ئاشکراشیکرد، زۆر باجی داوە لەپێناو رێگری لە جیاکاری نێوان ناوچەکان و یەکێتی بەردەوام دەبێت لە پێداگری کردن لەسەر نەهێشتنی ئەو جیاکارییانە.

هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، بەداخەوە ئێستا "دوو ئیدارەیی" لە هەرێمدا هەیە و دەخوازێت هەرێم ببێتە خاوەن یەک ئیدارە، دەستور و یاسای بودجەی ڕوون.

سەبارەت بە پەیوەندییان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، قوباد تاڵەبانی دووپاتی کردەوە، یەکێتی و پارتی ناتوانن بە تەنیا حکومەت پێکبهێنن و پێویستە پێکەوە هەرێم بەڕێوەببەن، ناوبراو وتیشی: "دوژمنی پارتی نین، بەڵکو دەمانەوێت شەراکەتی راستەقینە هەبێت نەک موشارەکە".

سەبارەت بە داهاتووی گفتوگۆکانیش، بە ئەرێنییەوە باسی پەیامەکەی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی کرد و ئەوەی خستەڕوو،  پەیامەكەی كاك مەسعود جوان بوو و پێویستە تەرجەمەی كردار بكرێت.

لەسەر ئاستی عیراق، قوباد تاڵەبانی باسی لەوەکرد، یەکێتی لەمڕۆدا دیدگایەکی جیاوازی هەیە و چیتر وەک رابردوو سەرقاڵی کێشەی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بەشێکە لە داڕشتنی سیاسەتی عیراق بەرانبەر جیهان.

دەشڵێت؛ هەرێم کاتێک بەهێز دەبێت کە بەشدار بێت لە بڕیارەکانی عیراق نەک دوورەپەرێز بێت، هەروەها سەرۆک بافڵ لە بەغداد داوای مافی هەموو گەلانی عیراق دەکات بەبێ جیاوازی.

یەکێتی باوەڕی بە قەوارەی هەرێمی کوردستان هەیە و خەباتی بۆ کردووە، بۆیە هەوڵەکانیان لەپێناو حکومڕانییەکی تەندروستە تا بتوانن بە باشترین شێوە خزمەتی خەڵک بکەن، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت".

بۆ دووەم ساڵ لەسەر یەك، سلێمانی میوانداری كۆڕبەندی نێودەوڵەتی ئابوری دێڵفی دەكات، كە تیایدا لێپرسراوانی باڵای عیراق و هەرێمی كوردستان و جیهان كۆبوونەتەوە بۆ تاوتوێكردنی رەوشی سیاسی و ئابووری ناوچەكە، كۆڕبەندەكە دوو رۆژ دەخایەنێت و جەخت لەسەر ئاشتی و چارەسەری ئاڵەنگارییەكان دەكاتەوە.

بۆ دووەم ساڵ كۆڕبەندی دێڵفی لە سلێمانی بەڕێوەدەچێت، كەسایەتییە باڵاكانی هەرێمی كوردستان و عیراق و جیهان بەشدارن كە ماوەی دوو رۆژ دەخایەنێت، لە دەستپێكی كۆڕبەندەكەشدا سیمیۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندەكە باسی لە تەوەرەكان و گرنگی هەرێمی كوردستان بۆ پێكەوەژیان و چارەسەری ئاڵەنگارییە سیاسسییەكان كرد.

سیمۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندی دێڵفی لەسەرەتای دەستپێکردنی کۆڕبەندەکەدا رایگەیاند، ێمە شانازی دەكەین كە بۆ دووەم ساڵە لەسەر یەك لە شاری سلێمانی ئەم كۆڕبەندە ئەنجام دەدەین، چونكە هەرێمی كوردستان هەمیشە لە هەوڵی بەردەوامی ئاشتی و پێكەوەژیاندایە و گرنگییەكەشی لە روبەرە جوگرافییەكەی زۆر زیاترە، ئێمە لەم كۆڕبەندەدا باسی ئاڵەنگارییە سیاسییەكان و بازاڕەكان دەكەین، چونكە ئەو گفتوگۆیانەی لێرە دەكرێن بۆ ئاسایش و ئابووری ناوچەكە و تەواوی جیهانیش بایەخێكی زۆریان هەیە.

دواتر نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق وتارێكی لەبارەی باشتربوونی سەقامگیری عیراق و گرنگی راگرتنی گروپە چەكدارەكان كرد. جەخت کردەوە ئەو ئاڵەنگارییانەی روبەڕوی عیراق دەبنەوە، نابێت بە هیچ شێوەیەك كاریگەری نەرێنییان لەسەر ژیانی هاووڵاتیان هەبێت، بەردەوامین لە هەوڵەكانمان بۆ راگرتنی گروپە چەكدارەكان و كار دەكەین بۆ رەخساندنی ژینگەیەكی لەباری ئابووری و وەبەرهێنان كە بەدوور بێت لە گەندەڵی، بۆئەوەی ئاسایش و بوژانەوە بۆ وڵاتەكەمان مسۆگەر بكەین.

دواتر، ئەحمەد داود ئۆغڵۆ سەرۆكی پارتی ئایندە و سەرۆك وەزیرانی پێشوتری توركیا سوپاسی بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردوستان و قوباد تەڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كرد، لە بارەی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەروی هورمزیش وتی، گەروی هورمز لە پێشتردا بەشێوەیەكی ئاسایی سەیر دەكرا و ئێستا پێگەكەی گۆڕاوە.

بەڕێوەچوونی كۆڕبەندی ئابوری دێڵفی بۆ ساڵی دووەم، پێگەی سلێمانی لەسەر نەخشەی وزەی جیهان بەهێز دەكات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەكانی بەهێزكردنی سیاسەتی ئابوری و گەشەپێدان لە رەوشە دژوار و ناسەقامگیرەكانیشدا.

كۆڕبەندی دێڵفی رێكخراوێكی یۆنانییە و لە ساڵی 2016 لە شاری دێڵفی دامەزراوە، ساڵانە لە یۆنان و چەندین وڵاتی تری جیهان بەڕێوەدەچێت، سەركردە و بازرگانان كۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆكردن لەسەر كێشە سیاسی و ئابوورییەكان، شاری سلێمانیش بۆ دووەم ساڵە لەسەریەك میوانداری ئەو كۆڕبەندە جیهانییە دەكات.