کەمجار وەک ئەم بابەتە لە بەردەم نووسینی وتارێکدا راوەستاوم؛ لێرەدا هەست بە قورسایی بەرپرسیارێتییەکی گەورە دەکەم. وەک کەسێک کە بۆ بینینی وردەکارییەکان، جارێک چاویلکەکەی دادەنێت و جارێک لایدەبات، منیش لەنێوان تێڕامان و واقیعدا گەڕام، تا وشەکانم راستگۆیانە و مانائامێز بن.
ئێمە لە سەردەمێکدا دەژین کە مێژوو بەپەلە خۆی دەنووسێتەوە. جەنگ وەک دیاردەیەکی مێژوویی، تووشی گۆڕانکاریی ریشەیی بووە. ئەگەر جاران دەنگی تەقە و تۆزی مەیدان ناسنامەی شەڕ بووبێت، ئێستا جەنگ لە ئاسمانەوە دەست پێ دەکات؛ لەو شوێنەی مرۆڤ نابینرێت، بەڵکوو «ژیرییەکی بێ‌ رۆح» بڕیار لەسەر مەرگ و ژیان دەدات.
ئەمە تەنها گۆڕینی ئامراز نییە، بەڵکوو گۆڕانی فەلسەفەی جەنگە. ململانێ لە «هێزی جەستە»وە گۆڕاوە بۆ «ژیریی دەستکرد و پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیا» و لە «رووبەڕووبوونەوەی سەربازەکان»ەوە بۆ «بەرەوڕووبوونەوەی درۆن و موشەک». لەم هاوکێشەیەدا، کوشتن ئاسان و مەرگ بێ‌ شۆناس دەبێت؛ یەکێک لە دوورەوە خەڵک دەکوژێت و ئەوی تریش نازانێت مەرگ لە کوێوە رووی تێکردووە. ئەم دۆخە هەستی بەرپرسیارێتیی مرۆیی کەم دەکاتەوە و مرۆڤ دەگۆڕێت بۆ تەنها ژمارەیەک لەسەر شاشەیەکی سارد.
ئەگەر هۆلاکۆ بە چل ساڵ جەنگ، لە مەنگۆلیاوە گەیشتبێتە بەغدا بۆ رووخاندنی خەلافەت، ئێستا موشەکێکی «فرتە دەنگ» لە چەند خولەکێکی کەمدا هەمان وێرانکاریی ئەنجام دەدات. لەناو جەرگەی ئەم گۆڕانکارییانەدا، هەرێمی کوردستان بەبێ ویستی خۆی بووەتە مەیدانی جەنگێک کە نە بڕیاردەری بووە و نە دەسپێکەری. ئاسمانی ئەم وڵاتە بووەتە رێڕەوی تێپەڕبوونی درۆن و موشەک و تاقیگەیەک بۆ نمایشکردنی هەژموونی هێزەکان.
ئەوەی جێی داخە، هەڵگەڕانەوەی خێرای هاوکێشە سیاسییەکانە؛ دۆستی دوێنێ دەبێتە نەیاری ئەمڕۆ. سیاسەت زۆرجار لە جەنگ گەرمترە و لەپشت پەردەی بەرژەوەندییەکاندا، برینی نوێ دەکولێنێتەوە. مێژوو سەلماندوویەتی کە کوردستان هەمیشە باجی «جەنگخوازەکان» دەدات؛ ئەوانەی بۆ دەسەڵاتی خۆیان دەجەنگن، نەک بۆ ئاشتیی گەلان. لەم نێوەندەدا، دڵەراوکێ دەبێتە هاوڕێی رۆژانەی هاووڵاتی و قەیرانی دارایی و بودجە و مووچە دەبنە قوربانیی جەنگێکی بێهوودە.
هاوکات هەندێک هێز دەیانەوێت بە زۆر و بە ناهەق بمانکەنە لایەنگری جەمسەرێکی دیاریکراو. ئەمە غەدرێکی تری مێژووییە، چونکە مێژوو تەنها رووداوەکان تۆمار ناکات، بەڵکوو ئەوەش دەنووسێتەوە کە کێ ناچار کرا ببێتە سووتەمەنیی گەمەکان.
کوردستان هێشتا باجی جوگرافیاکەی دەدات؛ کەوتووەتە ناوەندی گەردەلوولی جەنگە گەورەکان بەبێ ئەوەی دەسەڵاتی تەواوی بەسەر چارەنووسی خۆیدا هەبێت، بەڵام لەناو ئەم تەمومژەدا، هێشتا دەنگی مرۆڤە سادەکان بەرزە؛ دەنگێک کە تینووی ئاشتی و دادپەروەرییە و هیوای نەمرداوە.
لە کۆتاییدا، پێویستە هەرێمی کوردستان لە نێوان ئەم ئاڵۆزییە سیاسی و سەربازییانەدا، پارێزگاریی لە هەڵوێستی سەربەخۆ و ئەقڵانیی خۆی بکات. نابێت ببینە پاشکۆی ستراتیژیی ئەوانی تر و پێویستە خۆمان لە ئاگری جەنگە نێودەوڵەتییەکان بەدوور بگرین. پاراستنی خاک و هاووڵاتی و بونیادنانی یەکڕیزیی ناوخۆیی، تاکە بنەمای سەرکەوتنە، چونکە لە کاتی جەنگدا گەورەترین هێز تەنها چەک نییە، بەڵکوو «یەکڕیزی و ژیریی سیاسییە».
ئەگەر ئەم رێبازە بگرینە بەر، ئومێد هەیە کوردستان لە پێگەی «قوربانییەکی بەردەوام»ەوە بگۆڕێت بۆ «کارەکتەرێکی کاریگەر»؛ کارەکتەرێک کە نە تەنها خۆی دەپارێزێت، بەڵکوو دەبێتە کلیلی هاوسەنگی و ئاشتی لە ناوچەکەدا.

‎لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە شێوەیەکی بەرچاو بەرەو ئاڵۆزییەکی قووڵ و شەڕێکی دژوار هەنگاو دەنێت. ململانیەو جەنگی  نێوان ئێران، ئیسرائیل و ئەمریکا، وەک سێ لایەنی سەرەکی هێزی ناوچەیی و جیهانی، بووەتە هۆکاری زیادبوونی مەترسی و هەڕەشەی شەڕێکی فراوانتر و ئایندەیەکی ناڕوونی پڕ لە ئاڵۆزی لە ناوچەکەدا ، لەم نێوەندەدا باشوری کوردستان وەک بەشێک لە ناوچەی هەستیار، پێویستی بە هەڵوێستێکی هۆشیار و ستراتیژییەکی ڕوون هەیە بۆ پاراستنی لە پریشک و کاردانەوەکانی ئەم شەڕە کە واخوێندنەوەی بۆ دەکرێت رەنگە پەل بهاوێت بۆ ئاڵوزی و بارگرژی زیاتر و بەدووریش نازانرێت وڵاتانی دیکە ببن بە بەشێک لەم جەنگە و بە جۆرێک لە جۆرەکان تێوە بگلێن و جەنگەکە بۆ چەند جەمسەرێکی دیکە دابەش بێت.

‎لۆژیکی هەڵوێستی کورد
‎هەڵوێستی کورد دەبێت لەسەر بنەمای سێ پرەنسیپی سەرەکی دابمەزرێت:
یەکەم، پاراستنی ئارامی و سەقامگیری ناوخۆ؛ 
‎دووەم، خۆ نەبەستنەوە بە هیچ لایەکی شەڕەکە واتە خۆ دوورگرتن لە باش و خراپی ئەوەی روودەدات تەنیا هۆکارێکی خێر بێت ئەگەر رۆڵی هەبوو یان داوای رۆڵی لێکرا
‎سێیەم، پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان.
‎لە ڕووی مێژووییەوە، کورد زۆرجار بووەتە قوربانی و قۆچی ملمڵانێی زل هێزەکان، بێ ئەوەی خۆی بەشداربێت لە بڕیارە سەرەکییەکان. بۆیە، لۆژیکی سیاسی ئێستا پێویست دەکات کورد بە دووری لە هەڵچوون و هاوپەیمانێتییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ هەر یەکێک لە ئێران و ئەمریکا ، هەوڵ بدات خۆی لە شەڕەکە دوور بخاتەوە.
‎مەترسییەکان و ڕەنگدانەوەکان
‎هەر شەڕێکی ناوچەیی لە نێوان هێزە گەورەکان، کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆی لەسەر ناوچە بچووکەکان هەیە. کوردستانیش لەبەر شوێنی جۆگرافی و سیاسی، دوور نیە ببێتە مەیدانی پێکدادان یان گواستنەوەی شەڕ. کە ئەمەش دەبێتە هۆی:
* تێکچوونی ئارامی و سەقامگیری ناوخۆ
* زیانگەیاندن بە ئابووری
* هەڕەشەی سەربازی و ئاسمانی
* لەئەگەر گەورەبونی جەنگەکەش دەبێتە هۆی ئاوارەبوونی هاوڵاتیان 
* ئەمەش بەمانای تێکچوونی تەواوەتی دۆخی ئەمنی هەرێمی کوردستان دێت کە بەدوور دەزانرێت دۆخەیە بگاتە وەها ئاستێک بەڵام لە ئێستادا کە کورد بڕیارێکی ژیرانەی داوە بە خۆدوورگرتنی لەم جەنگەو نەبوونی بەبەشێک لە ململانییەکان گرنگە پێداگیری لەسەر ئەم هەڵوێستەی بکات و خۆی لە هەر بارگرژییەک بپارێزێت بۆ ئەوەی هەرێمی کوردستان وەک ناوچەیەکی سەقامگیر و ئارام بمێنێتەوە .
‎چۆنیەتی خۆپاراستن
‎بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم مەترسییانە، پێویستە کورد ستراتیژییەکی فرەڕەهەند بگرێتەبەر

1. بەهێزکردنی یەکڕیزی ناوخۆیی و کۆدەنگی نێوان لایەنە سیاسیەکان
یەکێتی نێوان هێزە سیاسییەکان، بنچینەی سەرەکی پاراستنی هەر ناوچەیەکە. هەر جیاوازییەکی ناوخۆ دەتوانێت بە ئاسانی بکرێتە کەلێنێک بۆ دەستێوەردانی دەرەکی و دروستکردنی درز و کەلێن بۆ هەر ئاڵۆزییەکی چاوەڕوانکراو .
2. سیاسەتی هاوسەنگی
کورد دەبێت سیاسەتێکی هاوسەنگ بگرێتەبەر لەگەڵ هەموو لایەک ، بەجۆرێک کە نەبێتە بەشێک لە کێشەکە، بەڵکو بەشداربێت لە پاراستنی ئارامی و پردێک بێت بۆ چارەسەر و هێوربوونەوە .
3. پاراستنی سنوور و ئاسایشی ناوخۆ
بەهێزکردنی دامەزراوە ئەمنییەکان و چاودێری سنوورەکان، گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی شەڕ لە ناوچەکە  ئەویش بەهەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوەکانی حکومەتی فیدڕاڵی عێراق.
4. ئامادەکاریی مرۆیی و خزمەتگوزارییەکان
دەبێت پلانی تایبەتی بۆ بارودۆخی نائاسایی، وەک ئاوارەبوون یان کەمبوونی خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان، ئامادە بکرێت چونکە لە کاتی تەشەنەسەندنی ئاڵۆزییەکان هەموو ئەگەرێک چاوەڕوان کراوە.
5. دیپلۆماسیەتی هاوسەنگ و کارا
پەیوەندییە باشەکان لەگەڵ وڵاتانی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی و ڕێکخراوە جیهانیەکان، دەتوانێت بەشێک بێت لە پاراستنی ناوچەکە لە فشاری شەڕ و ئاڵوزییەکان.

‎لە کاتێکدا ناوچەکە بە شێوەیەکی خێرا بەرەو ئاڵۆزییەکی نوێ دەچێت، هەڵوێستی کورد نابێت سەرەتا بە سۆز یان هەست دیاری بکرێت، بەڵکو دەبێت لەسەر بنەمای لۆژیک، بەرژەوەندی و خوێندنەوەی وردی بارودۆخ بڕیارو هەڵسەنگاندن بۆ دۆخەکە بکرێت. خۆپاراستن لەو شەڕەدا تەنیا بە دوورکەوتنەوە لە ئاڵۆزییەکان ناکرێت، بەڵکو پێویستی بە ستراتیژییەکی وورد و کارامە هەیە کە بتوانێت کورد و ناوچەکەی لە مەترسییەکانی داهاتوو بپارێزێت.

کوردستان… ئەم وشەیە کاتێک لە گەروو دێتەدەرەوە، هەر ئاماژەیەک نییە بۆ سنوورێکی جوگرافی؛ بەڵکو هەناسەی دایکێک، گەرمیی نیشتمانێک و لێدانی دڵێکی عاشقە کە لە ناخی هەر کوردێکدا رەگی داكوتاوە. لای ئێمە کوردستان تەنها خاک و بەرد و ئاو نییە، بەڵکو رۆحێکی زیندووە؛ مێژوویەکی بەردەوام و بیرەوەرییەکی نەمرە کە کۆڵەکەی بوونمان پێکدەهێنێت.

لە روانگەی مێژووی ئەدەبەوە، ئەم خاکە هەمیشە ناوەندی ناسنامەی کەلتوریمان بووە. ئەگەر شەرەفخانی بەدلیسی لە “شەرەفنامە”دا بە دیدێکی زانستی و رێکخراو مێژووی ئەم گەلەی تۆمار کردبێت و سەلماندبێتی کە کوردستان قەوارەی نەتەوەیەکی خاوەن بەهایە، ئەوا مەلای جەزیری بە عیرفان و ئەدەبە قووڵەکەی، عەشقی ئیلاهی و خوداناسی و نیشتمانپەروەری لەیەک خاڵدا کۆکردووەتەوە و کوردستانی کردووە بە پەرستگای جوانی و مانای ژیان.
کوردستان وەک دایک، هەم گەرمیمان پێدەبەخشێت و هەم وانەمان فێر دەکات. لە کاتی باراندا، دەشت و دۆڵەکانی دەبنە مژدەی ژیان و لەکاتی تەنگانە و وشکەساڵیشدا، وانەی خۆڕاگریمان پێدەڵێتەوە. شاخەکانمان بە هەموو شکۆ و سەربەرزییانەوە وەک پیاوە مەزنەکانمان راوەستاون؛ دەشتەکانمان بە نەرمی و میهرەبانییانەوە وەک دڵی دایکێکی دڵسۆز دێنە بەرچاو. گژوگیا و رووبارەکانی ئەم خاکە، شیعرێکی سروشتی دەخوێنن کە تەنها دڵی کورد لە کۆد و مانا قووڵەکانی تێ دەگات.

ئەم خاکە تەنها جوانیی سرووشت نییە، بەڵکو لانکەی پیاوان و ژنانی کاریگەریشە. لە هەر قۆناغێکی مێژوودا، کوردستان خەباتکار و تێکۆشەری هەبووە کە لە پێناوی ئازادییدا رووبەڕووی مەترسییەکان بوونەتەوە. لەم رێگایەدا، خەباتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک فیداکارییەکی بەردەوام، رۆڵی هەبووە لە پاراستنی ئەم خاکە و گەشاوە هێشتنەوەی هیوای گەل.

خوێنی شەهیدان کە وەک رووبارێکی سوور لەناو مێژووی ئێمەدا هەڵدەقوڵێت، تەنها یادەوەری نییە، بەڵکو پەیمانێکە،  کە دەڵێت: کوردستان نەمرە و نامرێت. ئەمڕۆ لەناو ئاڵۆزییە سیاسییەکان و هەڕەشەکاندا، ئەرکی سەر شانمانە بە دانایی، یەکگرتوویی و ستراتیژێکی تۆکمە، ئەم خاکەمان لە هەر بەڵایەک بپارێزین.

کوردستانەکەم…

تۆ دایک و نیشتمان و عەشقی هەمووانیت کوردستان. لە تۆوە دەست پێدەکەین و بۆ تۆش دەگەڕێینەوە. ئەرکی ئێمە تەنها پاراستنی سنوورەکان نییە، بەڵکو پاراستنی رۆحی کوردستانە؛ پاراستنی زمان، کەلتوور و ئەو هیوایەیە کە لە دڵی هەموو کوردێکدا دەژی.گۆرانی شاعیر دەڵێت:
"کوردستان، کوردستان
نیشتمانی جوان
هەر بژی بە شادی
سەربەستی و ئازادی
هەر بژی! هەر بژی! هەر بژی!

لە کۆتایشدا ئەزموونی سەختی خەبات بەردەوام فێری کردووین کە ئەگەر رابردوو بە خوێن نووسرابێت، ئەوا ئایندە دەبێت بە ئەقڵانییەت، دانایی و یەکگرتوویی بنووسرێتەوە.