یونسێف: برسێتی لە غەززە بوونی نەبووە و ئامارەکان درۆبوون
راهۆز
٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥
داتایەکی نوێ کە لەلایەن "ناوەندی جیهانیی خۆراک"ەوە بڵاوکراوەتەوە و ستافەکەی سەر بە یونیسێفن، دەریدەخات کە ئەو پێوەرانەی بۆ ڕاگەیاندنی دۆخی برسێتی لە غەززە بەکارهاتوون، هەرگیز نەگەیشتوونەتە ئاستی پێویست. ڕەخنەگران دەڵێن، ڕاگەیاندنی برسێتییەکە لەسەر بنەمای داتای هەڵە و ئاماری "دروستکراو" بووە.
داتای ناڕاست و پێوانەی هەڵە:
لە مانگی ئابدا، دەزگای "پۆلێنکردنی قۆناغەکانی ئاسایشی خۆراک" (IPC) کە پەیوەستە بە نەتەوە یەکگرتووەکانەوە، ڕایگەیاند کە لە بەشێک لە غەززەدا برسێتی بوونی هەیە. بەڵام ڕەخنەگران دەڵێن بەڵگەی سەرەکیی برسێتی، کە بوونی ژمارەیەکی زۆری تەرمی لاواز و مردوو بەهۆی بەدخۆراکییەوەیە، لە غەززەدا بوونی نەبووە.
دەزگای IPC پشتی بە پێوانەیەکی سەرەکی بەستبوو کە پێی دەوترێت "پێوانەی بازنەی ناوەڕاستی باسک" (MUAC)، کە بۆ دیاریکردنی ڕێژەی بەدخۆراکی لە منداڵاندا بەکاردێت. بەپێی ستانداردەکانی IPC، ئەگەر ڕێژەی %15ی منداڵان نیشانەکانی بەدخۆراکییان تێدا دەرکەوت، ئەوا ئاماژەیە بۆ بوونی برسێتی.
بەڵام داتا نوێیەکەی ناوەندی جیهانیی خۆراک، کە لە ١٧ی ئەیلولدا بڵاوکرایەوە، دەریدەخات کە ڕاپۆرتەکەی IPC پشتی بە داتای "کێش پێنەدراو" (unweighted data) بەستووە، کە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی منداڵە بچووکەکان وەک تووشبوو بە بەدخۆراکی پۆلێن دەکات و ڕێژەکە بەرز دەکاتەوە. لە کاتێکدا کە بەپێی ڕێنماییەکانی خودی IPC، دەبێت داتای "ڕێکخراو بە کێشی تەمەن" (age-weighted data) بەکاربهێنرێت.
"بنەمای بانگەشەکە هەڵوەشایەوە"
بەپێی داتا نوێیە ڕاستکراوەکە، ڕێژەی بەدخۆراکی لە ناوچەی غەززە لە نیوەی دووەمی مانگی تەمموزدا نزیکەی %14.8 بووە، کە لە خوار ئاستی %15ی پێویستەوەیە بۆ ڕاگەیاندنی برسێتی. هەروەها ڕێژەکە لە مانگی ئابدا بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوەتەوە بۆ ئەو ئاستەی لە مانگی حوزەیراندا تۆمار کرابوو.
مارک زلۆچین، توێژەری پێشووی زیرەکیی دەستکرد کە چەندین مانگە لێکۆڵینەوە لە داتاکانی غەززە دەکات، دەڵێت: "کاتێک دەبینیت کە ڕێژەکە لە بنەڕەتدا نەگەیشتووەتە ئاستی پێویست، هەموو شتێک هەڵدەوەشێتەوە."
زلۆچین ڕاپۆرتەکەی IPC بە "درۆیەکی گەورە" ناودەبات و دەڵێت: "ئەوان داتایەکی دروستکراویان بەکارهێناوە و ئاماری خاو و کێش پێنەدراویان وەک ئەوەی داتای ڕاستکراوەی ستاندارد بێت، پیشانداوە."
جیاوازیی گەورە لەنێوان پێشبینی و ڕاستیدا
پێشتر بەرپرسانی بەرنامەی خۆراکی جیهانی (WFP) بەرگرییان لە ڕاپۆرتەکەی IPC کردبوو و ڕایانگەیاندبوو کە "بەرزبوونەوەی خێرای" ڕێژەی بەدخۆراکی، مەترسیی مردنیشی بەشێوەیەکی خێرا بەرزکردووەتەوە.
بەڵام شیکارییەکی نوێ لەلایەن سالۆ ئایزنبێرگ، ئەندامی دەستەی "ئۆنێست ڕیپۆرتینگ"، دەریدەخات کە بەپێی ستانداردەکانی IPC، دەبوایە ڕاگەیاندنی برسێتییەکە تا ١٠ی تشرینی یەکەم (کاتی ئاگربەست) نزیکەی ١٠ هەزار حاڵەتی مردن بەهۆی برسێتییەوەی لێبکەوتایەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، داتاکانی حەماس و نەتەوە یەکگرتووەکان دەریانخستووە کە لە ماوەی ڕاگەیاندنی برسێتییەکەوە تا کاتی ئاگربەست، تەنها ١٩٢ حاڵەتی مردنی پەیوەست بە بەدخۆراکی تۆمارکراوە، کە دەکاتە تەنها %2ی کۆی ژمارە پێشبینیکراوەکە.



