ئێران: لەمڕۆوە بڕیاری 2231ی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆتایی دێت
راهۆز
١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥
وەزارەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران رایگەیاند، لەمڕۆوە، شەممە، بڕیاری ژمارە 2231ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە تایبەت بوو بە پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران، کۆتایی پێدێت و سەرجەم سنووردارکردنەکانی هەڵدەگیرێن.
لە راگەیەندراوەکەدا، وەزارەتەکە جەختی لەوە کردەوە کە ماوەی 10ساڵەی دیاریکراو لەم بڕیارنامەیەدا کۆتایی پێهاتووە، بۆیە سەرجەم بڕگە و سنووردارکردنەکانی پەیوەست بە پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران، لەمڕۆوە پووچەڵ دەبنەوە.
ئێران ئاماژەی بەوەشدا کە سەرەڕای هەوڵە "نایاساییەکانی" سێ وڵاتی ئەورووپی (بەریتانیا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا) بۆ گێڕانەوەی سنووردارکردنەکان، ئەنجومەنی ئاسایش هیچ بڕیارێکی لەو بارەیەوە نەداوە، ئەمەش بەهۆی دژایەتیی رونی چین و روسیاوە بووە.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران دووپاتیکردەوە، پرۆگرامی ئەتۆمی ئێران "سروشتێکی ئاشتییانەی هەیە" و هیچ راپۆرتێک لە ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمییەوە بڵاونەکراوەتەوە کە بە پێچەوانەوە بیسەلمێنێت. داواشی لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرد زانیارییەکانی سەر ماڵپەڕەکەیان سەبارەت بە گەڕانەوەی سنوردارکردنەکان چاکبکاتەوە.
بەڵێ، بە دڵنیاییەوە دەتوانم زانیاری لەسەر بڕیاری 2231 وەک پاشخانێک بۆ هەواڵەکە زیاد بکەم. ئەمە دەقێکی کورت و پوختە کە دەتوانیت لە خوارەوەی هەواڵەکە دایبنێیت یان بیکەیتە پەرەگرافێکی تایبەت.
بڕیاری 2231ی ئەنجومەنی ئاسایش چییە؟
بڕیاری ژمارە 2231ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، بڕیارێکی گرنگە کە لە 20ی تەممووزی 2015 پەسەند کرا. ئەم بڕیارە بەشێک بوو لە رێککەوتننامەی ئەتۆمیی ئێران (کە بە پلانی گشتگیری کاری هاوبەش - JCPOA ناسراوە) لە نێوان ئێران و وڵاتانی 5+1 (ئەمریکا، بەریتانیا، فەڕەنسا، توسیا، چین + ئەڵمانیا).
خاڵە سەرەکییەکان:
-
هەڵوەشاندنەوەی سزاکان: ئامانجی سەرەکی بڕیارەکە هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم ئەو بڕیار و سزایانە بوو کە پێشتر لەسەر ئێران سەپێنرابوون بەهۆی پرۆگرامی ئەتۆمییەکەیەوە.
-
سنووردارکردنەکان: لە بەرامبەر هەڵوەشاندنەوەی سزاکاندا، ئێران پابەند دەبوو بە چەندین سنووردارکردن لەسەر پرۆگرامی ئەتۆمییەکەی، بەتایبەت لەبارەی پیتاندنی یۆرانیۆم و پەرەپێدانی موشەکی بالیستی. ئەم سنووردارکردنانە بۆ ماوەیەکی دیاریکراو بوون (لە هەندێک بواردا 10 ساڵ و لە هەندێکی تردا درێژتر).
-
چاودێری: رێگەی دەدا بە چاودێریی توندی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی (IAEA) لەسەر چالاکییە ئەتۆمییەکانی ئێران بۆ دڵنیابوون لەوەی سروشتێکی ئاشتییانەی هەیە.
-
ماوەی کۆتاییهاتن: لە بڕیارەکەدا ئاماژە بەوە کرابوو کە دوای تێپەڕبوونی 10 ساڵ بەسەر پەسەندکردنی، واتە لە 18ی تشرینی یەکەمی 2025، بەشێکی زۆری سنووردارکردنەکانی سەر پرۆگرامی ئەتۆمیی ئێران کۆتاییان دێت و ئەم بابەتە لە ئەجێندای ئەنجومەنی ئاسایش دەردەهێنرێت.
ئەم بڕیارە بووە هۆی گەڕانەوەی ئێران بۆ بازاڕی جیهانی و کەمبوونەوەی گرژییەکان بۆ ماوەیەک، بەڵام دواتر بە کشانەوەی ئەمریکا لە رێککەوتنەکە لە ساڵی 2018 لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە، ڕووبەڕووی کێشە و ئاڵۆزیی گەورە بووەوە.



