ترەمپ وادەی گەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئێران ئاشكرا دەكات و وردەكاری رێكەوتنێكی چوار قۆناغیش بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ و چارەسەركردنی دۆسیەی ئەتۆمی و گەروی هورمز دەخرێتەروو.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، رەنگە تا كۆتایی ئەم هەفتەیە لەگەڵ ئێران بگەینە رێككەوتن، هاوكات سەرچاوە میدیاییەكان وردەكاریی رێككەوتنێكی چوار قۆناغییان بڵاوكردەوە كە وەك نەخشەڕێگایەك بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە دیاریكراوە.

بە پێێ سەرچاوە میدیاییەكانی نزیك لە كۆشكی سپی، قۆناغی یەكەمی رێككەوتنەكە بریتییە لە ئاگربەستێكی هەمیشەیی و دووبارەنەبوونەوەی جەنگ، كە تاران پێداگری دەكات دەبێت لوبنانیش بگرێتەوە، قۆناغی دووەم تایبەتە بە ئاسایشی كەشتیوانی و كردنەوەی گەروی هورمز بە رووی بازرگانیی جیهانیدا.

قۆناغی سێیەم بریتییە لە هەنگاوەكانی متمانەسازیی ئابوری، كە لادانی بەشێك لە گەمارۆكان و ئازادكردنی بەشێك لە پارە بلۆككراوەكانی ئێران و ئاسانكاری بۆ هەناردەی نەوت دەگرێتەوە، قۆناغی چوارەمیش تایبەتە بە دۆسیە ستراتیژییەكانی وەك بەرنامەی ئەتۆمی، ئاستی پیتاندنی یۆرانیۆم و گرەنتییە نێودەوڵەتییەكان.

لەلایەكی دیكەوە، ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، چارەنووسی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران خاڵی سەرەكیی دانوستانەكانە، و عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش دەڵێت؛ تا ئێستا هیچ پێشكەوتنێكی بەرچاو بەدی نەهاتووە.

واشنتۆن هەوڵەکانی بۆ رێگری لە چەکی ئەتۆمی تاران چڕکردووەتەوە و ترەمپیش دەڵێت؛ لە کۆتایی هەفتەدا پێشهاتی نوێ رودەدات.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، دانوستانەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئێران بە ئاڕاستەیەکی زۆر باشدا بەڕێوەدەچن و ئەگەری زۆرە لە کۆتایی هەفتەدا پێشهاتی نوێ روبدات.

ترەمپ لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاشکرایکرد، ئەمریکا نزیکە لە ئیمزاکردنی رێککەوتنێک لەگەڵ تاران، کە تێیدا ئێران پابەند دەبێت بەوەی هیچ جۆرە چەکێکی ئەتۆمی بەدەست نەهێنێت، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە ئەو رێککەوتنە هاوشێوەی ئەو رێککەوتنەی پێشتر نییە کە ئۆباما ئیمزای کردبوو.

سەبارەت بە رەوشی سەربازی، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەدا، هێزەکانیان لە ئامادەباشیدان، بەڵام پێیان باشترە لە رێگەی دیپلۆماسییەوە ئامانجەکانیان بەدیبهێنن نەک بەردەوامی بە جەنگ بدەن.

هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، تاران رەزامەندی دەربڕیوە لەسەر رادەستکردنی "تۆزە ئەتۆمییەکە" و لە ئەنجامی گرژییەکاندا بنکە ئەتۆمییە ژێرزەمینییەکانیان لەناوبراون.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ باسی لە رەوشی لوبنان کرد و رایگەیاند، بۆ یەکەمجارە گفتوگۆ لەگەڵ حزبوڵڵا ئەنجام دەدەن و ئەوانیش رەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر راگرتنی هێرشەکانیان بەرانبەر ئیسرائیل، بەو مەرجەی وەستانی شەڕ لەو ناوچەیە جیاواز بێت لە شوێنەکانی تری جیهان.

لە کۆتاییشدا سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرایکرد، لە ئەگەری ئیمزاکردنی رێککەوتنەکەدا، گەروی هورمز بە خێرایی بەڕووی هاتووچۆدا دەکرێتەوە و ئەوەش وەک دەستکەوتێکی گرنگ بۆ ناوچەکە دەبینرێت.

بە پاڵپشتی دەزگای میدیایی کوردسات، دووەم كۆنفڕانسی تێدئێكس ئاشتی لە هەڵەبجە بە بەشداری ژمارەیەك لە كەسایەتییە دیارەكان لە سەرجەم بوارەكاندا بەڕێوەدەچێت.

رێبین یار ئەحمەد رێكخەری تێدئێكس ئاشتی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، 13ی ئەم مانگە دووەم كۆنفڕانسی تێدئێكس ئاشتی لە هەڵەبجە بەڕێوەدەچێت كە بۆنەیەكی نێودەوڵەتییە و لەلایەن رێكخراوی تێدئێكسی جیهانییەوە رێكدەخرێت.

وتیشی، لە كۆنفڕانسەكە كەسانی سەركەوتوو و بە ئەزمونی خەڵكی هەڵەبجە چیرۆكەكانیان دەگێڕنەوە بۆ هێنانەكایەی گفتوگۆی قوڵ و گۆڕینەوەی ئەزموون.

وتیشی، لە ساڵی 2023 بۆ یەكەمجار لە مێژووی هەڵەبجە بە هەوڵی چەند گەنجێكی شارەكە و بە هەماهەنگی لەگەڵ تێدێكس، یەكەم تێدئێكسی هەڵەبجە-ئاشتی بەشداری ژمارەیەك لە كەسایەتییە دیارەكان لە سەرجەم بوارەكان بەڕێوەچوو تیایدا جەختكرایەوە لە پێكەوەژیان و ئاشتی.