ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ بۆ راگرتنی هێرشەکانی سەر ئێران ئاشکرا دەکات و رایدەگەیەنێت، بڕیارەکە دوای پێشنیازی راستەوخۆی فەرماندەی سێنتکۆم هاتووە.

ماڵپەڕی "ئەکسیۆس"ـی ئەمریکی ئاشکرایکرد، ئەدمیراڵ براد کۆپەر، فەرماندەی فەرماندەییی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم'، رێنمایی داوە بە راگرتنی بۆردومانەکانی ئەمریکا لە دەوروبەری گەروی هورمز، بەو پێیەی هێرشەکان کاریگەرییەکی ئەوتۆییان نەماوە..

دوو سەرچاوەی ئاگادار بە ئەکسیۆسیان راگەیاندووە، پێشنیازەکەی فەرماندەی سێنتکۆم و راوێژکارانی دیکە، کاریگەریی راستەوخۆیان هەبووە لەسەر بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بۆ هەڵپەساردنی هێرشەکان بۆ سەر ئێران، ئەمەش نیشانەی دانپێنانی راوێژکارە سەربازی و مەدەنییەکانی ترەمپە بە بوونی سنورێک بۆ ئەنجامەکانی کردەی سەربازی، بەتایبەت ئەو هەڵمەتانەی کە پشتیان بە هێزی ئاسمانی بەستووە.

لەم بوارەدا، ترەمپ دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ راوێژکارە باڵاکانی و فەرماندە سەربازییەکان و خستنەڕووی پلانی ئۆپراسیۆنەکان، بۆ یەکەمجار لە دوای دوو هەفتە رێنمایی دایە سوپای ئەمریکا بۆ وەستاندنی بۆردومانەکان بۆ سەر ئامانجەکانی ئێران و ناوچەی گەروی هورمز.

بەپێی زانیارییەکانی سەرچاوەکان، ترەمپ لە رۆژانی پێش کۆبوونەوەکەدا مەیلی بەرەو دەستپێکردنەوەی ئۆپراسیۆنی سەربازیی فراوان بووە، بەڵام هەڵوێستی لە ئێوارەی پێنجشەممەوە گۆڕانی بەسەردا هات و رۆژی هەینی بڕیاری کۆتایی دا بە راگرتنی هەڵمەتی بۆردومانەکان لە گەروی هورمزدا.

لەمزگەوتی تەقوا لەکەلار دەستڕێژی گوللـە لە پیاوێک کرا و کوژرا پۆلیسی گەرمیانیش دەڵێت؛ تۆمەتبارەکە ناسراوە و لە ئێستادا لە هەوڵی دەستگیرکردنیدان.

رەفیق قادر بەریوەبەری نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار لەکەلار بەکوردسات نیوزی راگەیاند، کەمێک پیش ئیستا بریندارێک بەناوی کەرەم ئیبراهیم لەدایکبوی ساڵی 1963 هێنراوەتە نەخۆشخانەکەیان کە چەند گوللـەیەکی پێوەبووە و گیانی لەدەستداوە.

بەپێی زانیارییەکان ئەو هاووڵاتییە لە مزگەوتی تەقوا لەلایەن کەسێکەوە دەستڕیژی گوللـەی لێکراوە و گیانی لەدەستداوە.

لەلای خۆشیەوە وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، پۆلیس زانیاری هەیە روداوەکە بەهۆی کێشەیەکی کۆمەڵایەتیەوە بووە تۆمەتبار ناسراوە و لەئێستادا مەفرەزە و ليكۆڵەرانی پۆلیس چونەتە شوێنی روداوەکە، لێکۆڵینەوەش دەستی پێکردووە و پۆلیس سەرقاڵی کۆکردنەوەی زانیاری و لە هەوڵی دەستگیردنی ئەنجامدەری تاوانەکەوەیە.

ئاگری جەنگەکە گەیشتە دەریای قەزوین و بەرەیەکی نوێی رووبەڕووبوونەوە لە نێوان تاران و کیێڤدا دەکرێتەوە؛ وەزیری دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت هێرشکردنە سەر کەشتییە بازرگانییەکەیان بەبێ وەڵام تێپەڕ نابێت، لە بەرانبەریشدا ئۆکراین بەئامانجگرتنی باری سەربازیی نێوان ئێران و روسیا وەک سەرکەوتنێکی گەورەی هێرشە دوورهاوێژەکانی وەسف دەکات.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئۆکراین هێرشی کردووەتە سەر کەشتییەکی بازرگانیی ئێرانی و بەهۆیەوە دەریاوانێک کوژراوە. ئاماژەی بەوەش کرد، ئەم هەنگاوە "پێشێلکارییەکی زەق و روونی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکانە" و کیێڤی تۆمەتبار کرد بەوەی "بە هاندانی ئیسرائیل و بە مەبەستی راکێشانی ئەوروپا بۆ ناو جەنگەکە" ئەو هێرشەی ئەنجامداوە.

عراقچی لە بڵاوکراوەیەکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی "ئێکس" ئاشکرای کرد، لە پەیوەندیی تەلەفۆنیدا لەگەڵ کایا کالاس، لێپرسراوی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا و سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا، ڕایگەیاندووە کە "ئەم هەنگاوەی زیلینسکی بە هیچ شێوەیەک بێ وەڵام تێپەڕ نابێت".

پارێزگاری گێڵانی ئێران رایگەیاند، هێرشەکە بۆ سەر کەشتییەکی ئێرانی بووە لە دەریای قەزوین کە رێڕەوێکی سەرەکیی بازرگانیی ئێران و روسیایە و لە ئەنجامدا دەریاوانێک کوژراوە و سێ ئەندامی تیمی کەشتییەکەش بریندار بوون. دەشڵێت؛  کەشتییەکە بارێکی ئاسنی هەڵگرتبوو و لە بەندەری ئەستراخانی روسیاوە بەرەو بەندەری ئەنزەلی لە ئێران بەڕێوەبووە.

لە بەرانبەردا، ئۆکراین ئاشکرایکردبوو، لە دەریای قەزوین ئەو کەشتییانەی بەئامانج گرتووە کە باری سەربازییان لە ئێرانەوە بۆ روسیا دەگواستەوە. ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی لە هەژماری خۆی لە "ئێکس" نووسیویەتی: "لە رێگەی هێرشە دوورهاوێژەکانمانەوە لە دەریای قەزوین، ئامانجی زۆر بەهێزمان پێکا، لەوانەش بەئامانجگرتنی کەشتیی جەنگیی روسی و کەشتییەکانی تایبەت بە گواستنەوەی کەرەستەی سەربازیی پەیوەندیدار بە ئێران."