توێژینەوەیەکی نوێ: مووی مرۆڤ کاریگەری لەسەر مینای ددان هەیە
راهۆز
١٣ی ئابی ٢٠٢٥
توێژەرانی زانکۆی "کینگز کۆلێج" لە لەندەن دۆزینەوەیەکی نوێیان لە بواری پزیشکیی دداندا راگەیاند، کە بریتییە لە بەکارهێنانی پرۆتینێکی سروشتی بۆ نۆژەنکردنەوە و پتەوکردنی مینای ددان. ئەم دۆزینەوەیە دەتوانێت ببێتە وەرچەرخانێک لە چارەسەرکردنی کلۆربوونی ددان و هەستیاریی ددانەکاندا.
بەپێی ئەو توێژینەوەیەی کە لە گۆڤاری زانستیی "Advanced Healthcare Materials" بڵاوکراوەتەوە، زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە پرۆتینی کیراتین، کە بە شێوەیەکی سروشتی لە پێکهاتەی موو، پێست و خوری ئاژەڵاندا هەیە، توانایەکی سەرسوڕهێنەری هەیە بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی مینای ددان کە بەهۆی خواردن و خواردنەوە ترشەکان، خراپیی پاکوخاوێنی دەم و ددان، یان بەساڵاچوونەوە زیانی بەرکەوتووە.
ئەم پێکهاتەیە چۆن کاردەکات:
توێژەران بۆیان روون بووەتەوە کاتێک کیراتین (کە لەم توێژینەوەیەدا لە خوری مەڕەوە وەرگیراوە) دەخرێتە سەر رووی ددان، کارلێک لەگەڵ کانزاکانی ناو لیکدا دەکات. ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی چینێکی کریستاڵیی پتەو کە لاسایی پێکهاتە و کارایی مینای سروشتی ددان دەکاتەوە. ئەم چینە نوێیە بە تێپەڕبوونی کات، ئایۆنەکانی کالیسیۆم و فۆسفات لە خۆ دەگرێت و بەرگێکی پارێزەری هاوشێوەی مینا لە دەوری ددان دروست دەکات.
جێگرەوەیەکی سروشتی و سەلامەت:
سارا، توێژەری دکتۆرا لە کینگز کۆلێج و یەکێک لە سەرپەرشتیارانی توێژینەوەکە، رایگەیاند: "کیراتین جێگرەوەیەکی جدییە لە بواری پزیشکیی دداندا." ناوبراو زیادی کرد: "ئەم ماددەیە نەک هەر لە سەرچاوەی بایۆلۆژیی بەردەوامەوە (وەک موو و پێست) بەدەست دێت، بەڵکو پێویستیمان بەو مادە پلاستیکیانە ناهێڵێت کە لە چارەسەرە تەقلیدییەکاندا بەکاردێن و زۆرجار ژەهراوین.
بەپێی وتەی زانایان، چارەسەرەکانی ئێستا کە پشت بە فلۆراید دەبەستن تەنها پرۆسەی داخورانی ددان خاو دەکەنەوە، بەڵام چارەسەرە نوێیەکە کە پشتی بە کیراتین بەستووە، دەتوانێت بە تەواوی ڕایبگرێت. ئەم تەکنەلۆژیایە نەک تەنها ددانەکە لە ڕووی پێکهاتەوە بەهێز دەکات، بەڵکو ئەو کەناڵە دەمارییە کراوانەش دادەپۆشێت کە دەبنە هۆی هەستیاریی ددان.
ئایندەی ئەم چارەسەرە نوێیە
دکتۆر شەریف ئەلشەرقاوی، یەکێکی دیکە لە سەرپەرشتیارانی توێژینەوەکە، دەڵێت: "ئێمە چووینەتە ناو سەردەمێکی نوێ و جێی سەرنجەوە کە تێیدا بایۆتەکنەلۆژیا ڕێگەمان پێدەدات سوود لە ماددە سروشتییەکانی لەش وەربگرین بۆ ئەوەی نەک تەنها نیشانەکان چارەسەر بکەین، بەڵکو فرمانی بایۆلۆژیی سروشتیش بگەڕێنینەوە."
تیمی توێژەران ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەم چارەسەرە دەکرێت لە ڕێگەی مەعجونی ددانی ڕۆژانە یان جێڵێکی تایبەتەوە پێشکەش بکرێت کە لەلایەن پزیشکی ددانەوە بەکاردەهێنرێت. ئەوان پێشبینی دەکەن کە چارەسەری کیراتین بۆ نۆژەنکردنەوەی مینای ددان لە ماوەی دوو بۆ سێ ساڵی داهاتوودا بگاتە بەردەستی هاوڵاتیان.