رێكخراوێكی نێودەوڵەتی بۆ مافی رۆژنامەنوسان هۆشداریدەدات لەوەی ئازادیی رۆژنامەگەری لە جیهاندا گەیشتووەتە نزمترین ئاستی 25 ساڵی رابردوو.

رێكخراوی پەیامنێرانی بێ سنوور لە نوێترین راپۆرتی ساڵانەی خۆیدا هۆشداری دەدات، لەوەی ئازادیی رۆژنامەگەری لە جیهاندا لە دۆخێكی كارەساتباردایە، بەپێی ریزبەندی ساڵی 2026، دۆخی رۆژنامەگەری لە زیاتر لە نیوەی وڵاتانی جیهان بە سەخت یان زۆر مەترسیدار وەسف كراوە.
رێكخراوەكە ئاماژەی بەوەشكردوە، لە ئێستا یاسا و كۆتوبەندی توندی بۆ رۆژنامەنوسان دانراوە، زیادبوونی ئەو كۆتوبەندانەشە وایكردوە كاریگەریان لەسەر كارە رۆژنامەوانییەكانیان هەبێت.
یەكێكی تر لە هۆكارەكانی كەمبونەوەی ئازادی رۆژنامەنوسی بۆ ئەوەدەگەڕێتەوە بە بیانوی سیاسەتی ئاسایشی نەتەوەیی، كوتوبەند خراوەتە سەر دەنگە ئازادەكان.
بەپێی ئامارەكانی رێكخراوی پەیامنێرانی بێسنور، كەمبوونەوەی ڕێژەی ئازادیبەپێی وڵاتەكان جیاوازە، لەو وڵاتانەی دانیشتووانەكەی لە وڵاتانی خاوەن دۆخی باش دەژین، لە 2002 تا ئێستا بە رێژەی لە 1% دابەزیووە، تەنها حەوت وڵاتی باكووری ئەوروپا لە لیستی وڵاتە"باشەكاندان و نەرویج لە پلەی یەكەمدایە، فەرەنساش لە پلەی 25ەمدایە.
سەبارەت بە ئەمریكاش دوای دووبارە هەڵبژاردنەوەی دۆناڵد ترەمپ، ئەمریكا حەوت پلە پاشەكشەی كردووە و كەوتووەتە پلەی 64 هەمینی، راپۆرتەكە ئاماژە بەوە دەكات كە ترەمپ هێرشكردنە سەر رۆژنامەنووسانی كردووەتە نەریتێكی سیستماتیك.
ئەوەی زۆرترین رێژەی پاشەكشەی رۆژنامەنوسانی تیدا تۆماركراوە وڵاتی نەیجریایە37 پلە دابەزیوە، ئەمەش بەهۆی هێرشی گروپە چەكدارەكان و سەركوتی ئەنجومەنە سەربازییەكان.
وڵاتانی عەرەبی و ناوچەكەش لە راپۆرتە بەدەرنەبوون، سعوودی ١14 پلە دابەزیوە و گەیشتووەتە پلەی 176 هەمین، ئەمەش دوای تێچوونی دۆخەكە و لەسێدارەدانی نووسەر "توركی جاسر" لە حوزەیرانی 2025دا.
لە كۆتای لیستەكەی پەیامنێرانی بێسنور هەر یەك لە ئێرتیریا ئێران، چین و كۆریای باكوور دێت كە ئازادی رۆژنامەنوسی تێیاندا هەر زۆر تیدا كەمبووەتەوە.
لە كۆتایی راپۆرتەكەدا، رێكخراوی پەیامنێرانی بێ سنوور جەخت دەكاتەوە لەوەی جیهان لە ئێستادا شایەدی شەپۆلێكی بەهێزی سەركوتكاری و بەكارهێنانی توندوتیژییە دژی رۆژنامەنووسان، بە جۆرێك كە گۆڕەپانی كاركردنی ئازاد رۆژ بە رۆژ تەسكتر دەبێتەوە.