بافڵ جەلال تاڵەبانی لەگەڵ ژمارەیەک تێکۆشەری دێرین کۆبووەوە
١٣ی ئابی ٢٠٢٥
١٣ی ئابی ٢٠٢٥
دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا هۆشداری دەدەنە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ کە بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رەنگە هەنگاوی وا بنێت کە هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی ئاشتیی هەمیشەیی لەگەڵ ئێران پەکبخات.
بەپێی زانیارییەکانی لێپرسراوانی ئەمریکی، ناتانیاهۆ لەژێر فشارێکی توندی سیاسیی ناوخۆیی ئیسرائیلدایە بۆ بەردەوامبوون لە شەڕی لوبنان، ئەمەش رێگرە لەبەردەم جێبەجێکردنی لێکتێگەیشتنەکانی واشنتۆن و تاران.
بەپێی راپۆرتە هەواڵگرییەکان کە لە رۆژنامەی "واشنتۆن پۆست" بڵاوکراونەتەوە، ئیسرائیل پێداگرە لەسەر بەردەوامبوونی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژی حزبوڵا لە لوبنان.
ئەم هەڵوێستەش بە تەواوی دژ بە بەندێکی سەرەکیی ئەو یاداشتەیە کە لە نێوان ترەمپ و مەسعود پزیشکیانی هاوتا ئێرانییەکەیدا ئیمزا کراوە، کە تیایدا جەخت لەسەر راگرتنی شەڕ لە هەموو بەرەکان کراوەتەوە، مانەوەی سیاسیی ناتانیاهۆ لەسەروبەندی هەڵبژاردنەکانی ئەم پایزەدا، بەستراوەتەوە بەوەی کە هێزەکانی لە باشوری لوبنان نەکشێنێتەوە.
راپۆرتەکە ئاماژەی بەوەکردووە کە ئیسرائیل هەست بە نیگەرانی دەکات لە بەندەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە، چونکە پێیوایە فشارەکان لەسەر تاران کەم دەکاتەوە و رێگری لە توانای بەرگریی خۆی دەکات.
لە بەرانبەردا، لێپرسراوانی ئیدارەی ترەمپ دەڵێن ئەم رێککەوتنە رێگری لە ئیسرائیل ناکات وەڵامی هێرشەکانی حزبوڵا بداتەوە، بەڵام بۆ واشنتۆن، کردنەوەی گەروی هورمز و رێگریکردن لە قەیرانی ئابوریی جیهانی لە هەموو شتێک گرنگترە.
لە ناوخۆی ئیسرائیلدا، رەوشەکە بە تەواوی پشتگیری لە بەردەوامیی شەڕ دەکات، بەپێی راپرسییەک کە لە مانگی رابردوودا لەلایەن "پەیمانگای توێژینەوەکانی ئاسایشی نیشتمانی" ئەنجامدراوە، نزیکەی 70٪ی ئیسرائیلییە یەهودییەکان پشتگیری لە زیادکردنی فشار و هێرشە سەربازییەکان دەکەن دژی حزبوڵا.
لەلایەکی تریشەوە دەیان هەزار ئیسرائیلی ئاوارەبوو لە ناوچە سنورییەکان داوا دەکەن ناتانیاهۆ کۆتایی بە هەڕەشەکانی حزبوڵا بهێنێت، و هەر کشانەوەیەک بە شکست بۆ حکومەتەکەی دادەنرێت.
لە کۆتاییدا، ململانێی نێوان ویستی واشنتۆن بۆ سەقامگیریی ناوچەیی و بەرژەوەندییە سیاسییە ناوخۆییەکانی ناتانیاهۆ، رێگرێکی گەورەیە لەبەردەم سەرکوتکردنی ئاڵۆزییەکان، لە کاتێکدا واشنتۆن دەیەوێت بە ئیمزاکردنی رێککەوتنێکی نوێ رێگری لە تەقینەوەی زیاتری رەوشەکە بکات، ئیسرائیل بەردەوامبوونی فشارە سەربازییەکان لەسەر لوبنان وەک تاکە رێگەی پاراستنی ئاسایشی خۆی دەبینێت.
خەرجی جەنگی دژی ئێران لەسەرەتاوە تائێستا لەسەر ئەمریكا گەیشتووەتە زیاتر لە 132 ملیار دۆلار و 13 سەربازیش كوژراون.
رۆژنامەی نیویۆرك تایمز لە راپۆرتێكدا ئاشكرایكردووە، جەنگی نێوان ئەمریكا و ئێران كارەساتێكی گەورەی دارایی و مرۆیی بۆ واشنتۆن و ناوچەكە لێكەوتووەتەوە و تائێستا تێچووی گشتیی ئەو جەنگە لەسەر ئەمریكا 132 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە كە 29 ملیار دۆلاری تەنها خەرجیی سەربازیی راستەوخۆ بووە بۆ بۆردومانەكان و چاككردنەوەی بنكە سەربازییە زیانلێكەوتووەكان.
ئاماژەی بەوەشكردووە، لە رووی زیانە مرۆییەكانیشەوە 13 سەربازی ئەمریكا و 26 ئیسرائیلی و سێ هەزار و 500 ئێرانی و سێ هەزار و 700 كەسیش لە لوبنان كوژراون.
لە راپۆرتەكەی نیویۆرك تایمزدا هاتووە، كارەساتبارترین روداو بۆردومانكردنی خوێندنگەیەك بوو لە ئێران كە بووە هۆی كوژرانی 175 منداڵ، لەگەڵ ئەوەشدا پنتاگۆن داوای 80 ملیار دۆلاری تری كردووە بۆ پڕكردنەوەی كورتهێنانی بودجەی سەربازیی وڵاتەكەی.
بەپێی راپۆرتەكە لەسەر ئاستی ئابوری، ئاڵۆزییەكانی گەروی هورمز و بەرزبوونەوەی نرخی نەوت، باری دارایی خەڵكی ئەمریكای قورستركردووە و هەر خێزانێك بە تێكڕا 460 دۆلار زیانی بەركەوتووە بەهۆی گرانبوونی سوتەمەنی.
رێكخراوی فاویش هۆشداری دەدات بەهۆی كەمی ماددەی گۆگرد بۆ دروستكردنی پەین، ئاسایشی خۆراكی جیهانیی كەوتووەتە مەترسییەوە و ئەگەری بەرزبوونەوەی رێژەی برسێتی لە ئارادایە.
دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ ئاساییبوونەوەی تەواوی هاتوچۆی بازرگانی و گەشتیاری لە دەروازەکە رادەگەیەنێت، دوای ئەوەی کێشەی سیستمی ئەلیکترۆنی لە دیوی ئێران بە تەواوی چارەسەر کرا.
بەڕێوەبەرایەتی کۆمەڵگەی دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ رایگەیاند، کێشەی سیستمی ئەلیکترۆنی لە دیوی کۆماری ئیسلامی ئێران چارەسەر کراوە و لە ئێستادا هاتوچۆی گەشتیاری و بازرگانی لە دەروازەکە بە تەواوی ئاسایی بووەتەوە.
هۆبەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی دەروازەکە لە ئاگادارییەکدا بۆ هاووڵاتیان و گەشتیاران روونیکردەوە؛ دوای چاککردنی سیستمەکە، جوڵەی بازرگانی و گەشتیاری وەک رۆژانی پێشوو دەستیپێکردووەتەوە.
ئاماژە بەوەش کراوە، دەروازەکە رۆژانە لە سەعات (7:30)ی سەرلەبەیانی تا (9:00)ی شەو کراوە دەبێت و لە خزمەت گەشتیاران و هاووڵاتیاندایە.