رێککەوتنی "ئاشتی لە چرکەساتی کۆتاییدا"؛ ئاگربەستی گشتگیر لە ناوچەکە دەستیپێکرد
محەمەد رزگار
٨ی نیسانی ٢٠٢٦
دوای فشارەکانی واشنتۆن و نزیکبوونەوەی مۆڵەتەکەی ترەمپ، ئەمریکا و ئێران لەسەر راگرتنی شەڕ بۆ ماوەی دوو هەفتە رێککەوتن.
پاش زنجیرەیەک فشار و هەڕەشەی توند، رەوشێکی نوێ لە ناوچەکەدا هاتە ئاراوە و محەمەد شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان، بە شێوەیەکی رەسمی رایگەیاند، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران شانبەشانی هاوپەیمانەکانیان گەیشتوونەتە رێککەوتن بۆ راگرتنی دەستبەجێی شەڕ. ئەم هەنگاوە کە وڵاتی لوبنان و چەندین ناوچەی تر دەگرێتەوە، وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ ئەو وادەیەی دۆناڵد ترەمپ دیاری کردبوو دێت، کە تەنها یەک سەعات و نیو پێش کۆتاییهاتنی وادەکە، واشنتۆن و تاران لەسەر راگرتنی پێکدادانەکان بۆ ماوەی دوو هەفتە رێککەوتن بە مەبەستی رێگەخۆشکردن بۆ گفتوگۆی سیاسی و دیپلۆماسی تر.
بەپێی زانیارییەکانی لێپرسراوێکی باڵا لە کۆشکی سپی کە بۆ میدیاکانی ئەمریکا قسەی کردووە، ئیسرائیل رەزامەندی لەسەر ئاگربەستێکی کاتی دەربڕیوە. ئەم بڕیارە دوای ئەوە هات کە دۆناڵد ترەمپ هەڕەشەی هێرشی سەربازی توندی بۆ سەر ژێرخانی مەدەنی ئێران کردبوو ئەگەر گەرووی هورمز نەکرێتەوە. سەرچاوە ئەمنییەکانی ئیسرائیلیش جەختیان کردووەتەوە کە ئەم ئاگربەستە تەنها ئێران ناگرێتەوە، بەڵکوو رەوشی لوبنانیش لەخۆ دەگرێت، ئەمەش دەرفەتێک دەبێت بۆ هێورکردنەوەی پێکدادانەکان لە چەندین بەرەی جیاوازدا کە لە چەند مانگی رابردوودا ئاڵۆزی زۆریان بەخۆوە بینیوە.
لە لایەکی ترەوە، عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، بە شێوەیەکی رەسمی رایگەیاند کە وڵاتەکەی رەزامەند بووە لەسەر کردنەوەی گەرووی هورمز بۆ ماوەی دوو هەفتە. عێراقچی ئاماژەی بەوە کرد کە هاتوچۆی ئارام لە گەرووەکەدا بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزە چەکدارەکانی ئێران فەراهەم دەکرێت. هەروەها جەختی کردەوە کە تاران ئامادەیە هەموو هێرشەکانی رابگرێت ئەگەر لایەنی بەرامبەریش هێرشەکان رابگرێت، ئەمەش وەک هەوڵێک بۆ رێگریکردن لە هەر جۆرە فشارێکی سەربازی تر کە زیان بە ژێرخانی وڵاتەکە بگەیەنێت و رەوشەکە بەرەو تەقینەوەی گەورەتر ببات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە رێگەی تۆرە کۆمەڵایەتییەکانەوە تەنها سەعاتێک پێش تەواوبوونی مۆڵەتەکە، رەزامەندی خۆی بۆ راگرتنی بۆردومانەکان بۆ سەر ئێران نیشاندا. ترەمپ دوای گفتوگۆی چڕ لەگەڵ نێوەندگیرە پاکستانییەکان، رایگەیاند کە ئەمە ئاگربەستێکی دوولایەنە دەبێت و ماوەی ئەم دوو هەفتەیە دەرفەتێکی گرنگە بۆ ئەوەی رێککەوتنی کۆتایی ئیمزا بکرێت و کارەکان بە تەواوی جێبەجێ بکرێن. ئەم رەوشە نوێیە ئومێدی ئەوەی لای چاودێران دروست کردووە کە ناوچەکە لە جەنگێکی گشتگیر دوور بکەوێتەوە و رێگەی دیپلۆماسی جێگەی فشارە سەربازییەکان بگرێتەوە.
لە کۆتاییدا، ئەم ئاگربەستە کاتییە کە بە نێوەندگیری پاکستان و فشاری واشنتۆن هاتە دی، وەک تاقیکردنەوەیەکی سەخت بۆ هەردوو لایەن دەبینرێت. ئێستا هەموو چاوەکان لەسەر ئەوەن کە ئایا لە ماوەی ئەم ١٤ رۆژەدا لایەنەکان دەگەنە رێککەوتنێکی هەمیشەیی یان رەوشەکە جارێکی تر بەرەو ئاڵۆزی و فشار دەچێتەوە. گرنگی ئەم هەنگاوە لەوەدایە کە نەک تەنها گەرووی هورمز، بەڵکوو ئارامی لوبنان و چەندین ناوچەی تریش بەندە بە سەرکەوتنی ئەم ماوە کاتییەوە کە ترەمپ دیاری کردووە.



